Wolna encyklopedia
Államvédelmi Hatóság (ÁVH) (Urząd Bezpieczeństwa Państwa) - policja polityczna Węgierskiej Republiki Ludowej w latach 1945-1957.
Początki ÁVH sięgają roku 1945, kiedy to utworzono PRO (Budapesti Főkapitányság Politikai Rendészeti Osztálya – Wydział Polityczny Budapesztańskiej Komendy Policji). Rok później PRO przemianowano na ÁVO (Magyar Államrendőrség Államvédelmi Osztály – Wydział Bezpieczeństwa Państwa Węgierskiej Policji Państwowej). Nazwa ta funkcjonowała w okresie od października 1946 r. do września 1948 r. Od 1948 r. istniał ÁVH (Államvédelmi Hatóság – Urząd Bezpieczeństwa Państwa). Potocznie używano – ze względu na łatwiejszą wymowę – skrótu ÁVO, a pracowników nazywano „awoszami”. Stosowała wzorowane na radzieckich metody represji wobec opozycji poprzez rozbudowaną sieć tajnych współpracowników. Przeprowadzała tajne aresztowania, podczas których wydobywano zeznania za pomocą tortur. ÁVH wybudowała też sieć obozów koncentracyjnych o zaostrzonym rygorze dla wrogów systemu komunistycznego. Államvédelmi Hatóság podlegała operacyjnie służbom sowieckim, wykonując ich polecenia i rozkazy. W czasie powstania węgierskiego w 1956, szturmujący siedzibę ÁVH w Budapeszcie tłum został ostrzelany przez jej tajnych agentów. Zginęło prawie 100 osób. W październiku 1956 służba ta została rozwiązana przez premiera Imre Nagya.
Jej sukcesorką została istniejąca do 1990 Państwowa Służba Bezpieczeństwa AVSZ i Departament III/III ministerstwa spraw wewnętrznych, odpowiedzialny za zwalczanie opozycji politycznej.
Kwatera główna ÁVH mieściła się w byłej siedzibie faszystowskiej partii Strzałokrzyżowców na Andrássy út 60 w Budapeszcie. Obecnie w tym budynku mieści się muzeum o nazwie Terror Háza (Dom Terroru), upamiętniające zbrodnie faszyzmu i stalinizmu w Węgrzech.
Zobacz też
|
|||||||||||||||||||||||||||||