Wolna encyklopedia

Współrzędne: 48°48′39″N 14°18′55″E / 48.81083, 14.31528

Český Krumlov
Herb Flaga
Państwo	Czechy
Kraj	południowoczeski
Burmistrz	Luboš Jedlička
Powierzchnia	22,16 km²
Położenie	48° 48' 39 '' N 14° 18' 55 '' E
Wysokość	492 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość	14 056 634 os./km²
Kod pocztowy	381 01
Położenie na mapie Czech Český Krumlov
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Český Krumlov (niem. Krumau) – miasto w Czechach, w kraju południowoczeskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2 216 ha, a liczba jego mieszkańców 14 146 osób. Miasto leżące nad brzegami esowato wijącej się w tym miejscu Wełtawy powstało wokół XIII-wiecznego zamku. Zbudowany na nadbrzeżnej skale zamek służył ochronie brodu przez rzekę. Český Krumlov stanowi przykład małego, średniowiecznego miasteczka Europy Środkowej, które rozwijało się bez zakłóceń przez pięć wieków, zachowując w ten sposób nienaruszone dziedzictwo architektoniczne.

Historia

Pierwsze wzmianki o osadzie Krumlov pochodzą z 1253 roku. Budowę zamku na lewym brzegu rzeki rozpoczęli w XIII wieku członkowie możnego rodu Vitkowiców. Od 1302 roku zamek był własnością i główną siedzibą rodu Rožmberków. Za czasów Piotra z Rožmberka został wybudowany nowy, tzw. "Górny Zamek", później często rozbudowywany i przebudowywany.

Pod zamkiem wyrosła osada nazywana Latran, której mieszkańcy pracowali w zamku lub dla zamku.

Równocześnie na prawym brzegu Wełtawy zaczęło powstawać nowe miasto. W odróżnieniu od żywiołowej rozbudowy Latranu budowano je według planu architektonicznego wzorowanego na Czeskich Budziejowicach. Jego centrum stanowił czworokątny plac z ulicami wychodzącymi z jego rogów. Jednak meandry Wełtawy zmuszały do odstępstw od założeń i oprócz ulic wychodzących z placu powstały ulice okólne.

Panowanie rodu Rožmberków przyniosło długi okres rozwoju gospodarczego i kulturalnego. Wprowadzenie nowych dziedzin gospodarki, takich jak kopalnictwo rud, hodowla owiec i hodowla ryb oraz piwowarstwo przynosiło wysokie dochody i zapewniło środki na przebudowę zamku w wygodną siedzibę w stylu renesansowym. Również dawne miejskie gotyckie domy ze stromymi dachami dostały renesansowe zwieńczenia i malowane fasady, zmiany nie ominęły też wnętrz. Ród władał zamkiem i miastem do 1602 roku, kiedy to Piotr Vok zmuszony był sprzedać posiadłości cesarzowi Rudolfowi II.

Od 1622 roku do początków XVIII wieku włościami krumlowskimi zarządzał ród Eggenberków a później w latach 1719-1945 zamek należał do rodziny Schwarzenbergów.

W 1806 roku miasto stało się częścią Cesarstwa Austriackiego (od 1866 roku – Austro-Węgry).

Po I wojnie światowej miasto znalazło się w granicach Czechosłowacji.

W 1938 roku Krumlov wraz z innymi miastami Kraju Sudeckiego został zbrojnie zajęty przez wojska III Rzeszy.

Po II wojnie światowej niemiecka populacja miasta została wysiedlona, a Krumlov ponownie znalazł się granicach Czechosłowacji.

Najważniejsze zabytki

• Gród i zamek

Nad Českým Krumlovem góruje zamek. Zespół budowli, usytuowany na skale wznoszącej się stromo nad Wełtawą – jest drugim, co do zajmowanej powierzchni, zamkiem w Czechach, po praskich Hradczanach. Najstarsza część tzw. Hrádek – Zameczek z potężną okrągłą wieżą pochodzi z połowy XIII wieku.

Na skalnej ostrodze znajduje się potężny Horní Hrad – Górny Zamek do którego w czasach budowy wchodziło się przez gotycką wieżę "Máslenice" i drewniany most. Po zbudowaniu nowego wjazdu do Górnego Zamku wieżę przebudowano w stylu renesansowym. W okresie baroku powstały nowe budowle – "Mincovna" Mennica i "Nové purkrabství" Nowa Kasztelania. Później kontynuowano rozbudowę zamku w kierunku zachodnim.

W 1681 roku na miejscu wcześniejszych fortyfikacji zbudowano Teatr Zamkowy. Teatr ten pozostał niezmieniony od 1766 roku i jest dzisiaj unikalną pamiątką techniczną i kulturalną – zachowały się z tamtej epoki kulisy, kurtyna, kostiumy i oświetlenie.

Ogrody zamkowe zostały założone w końcu XVII wieku i zajmują powierzchnię 11 hektarów. Wschodnia część jest urządzona w stylu parku francuskiego, w tej części znajduje się budynek zimowej ujeżdżalni i letnia ujeżdżalnia. Główną ozdobą tej części jest kaskadowa fontanna z posągami postaci mitologicznych wybudowana w latach 1749-1765.

Dalsza część ogrodów jest w stylu angielskim. W tej części znajduje się zbudowany w latach 1706-1708 Letohrádek Bellarie – Belweder, uważany za jedną z najcenniejszych budowli ogrodowych w Czechach. Ogrody kończą się zamkowym jeziorkiem z wysepką. Między zamkiem a teatrem i ogrodami znajduje się trójpoziomowy wiadukt "Plášťový Most" zbudowany nad specjalnie wykonanym głębokim przekopem.

• Stare Miasto

Ratusz – wyglądająca na renesansową budowla powstała w XVI wieku z połączenia dwóch domów gotyckich. Po przebudowie ratusz miał bogato zdobioną attykę. Obecna jest ona znacznie niższa i ukształtowana w stylu klasycystycznym.

Mariánský Sloup s Kašnou – Słup Maryjny ze studnią wybudowany w 1715 roku jako wotum wdzięczności za ustąpienie morowej zarazy.

Kościół św. Wita – kościół w stylu gotyckim, jego budowę rozpoczęto na początku XV wieku a ukończono dopiero po wojnach husyckich.

Dawne Kolegium Jezuickie – zbudowane w latach 1568-1588, później służyło jako koszary a od roku 1889 jest w nim hotel.

Muzeum – dawne seminarium jezuickie

Dom Jakuba Krčina – dom z około 1580 roku z malowidłami ściennymi na rozległej fasadzie

Międzynarodowe Centrum Kulturalne Egona Schielego – w budynku dawnego miejskiego browaru z 1605 roku

• Latran

Dawny kościół św. Jošta ze szpitalem – w murach dawnego kościoła jest między innymi Muzeum Marionetek. Ekspozycja obejmuje marionetki, kompletne scenografie i kurtyny z XIX-wiecznych teatrów marionetek.

Dawny klasztor minorytów

Dawny Pański Browar – renesansowy browar przebudowany w końcu XIX wieku, w najstarszej części był wcześniej arsenał.

Brama Budziejowicka – jedyna zachowana miejska brama, wybudowana w latach 1598-1602.

Demografia

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Český Krumlov

Najstarsze budynki Starego Miasta, dawny średniowieczny młyn (wzmiankowany w dokumentach już w roku 1347) – wielokrotnie przebudowywany był w swej historii młynem zbożowym, garbarnią, słodownią i później znów młynem zbożowym obecnie jest tu muzeum motocykli, restauracja, bazar antyków i kawiarnia. Po lewej stronie (za kładką) dawna miejska zbrojownia.

Ulica Masná – bruk z ozdobną pokrywą kanalizacyjną

Plac "Na louži", po prawej w głębi "Dom Jakuba Krčina"

Ulica Szeroka, po prawej dawny browar miejski, obecnie Międzynarodowe Centrum Kulturalne Egona Schiele

Ulica "Na ostrově" Na wyspie sklepy z marionetkami – Český Krumlov ma długą i bogatą tradycję teatru marionetek, na Latranie jest Muzeum Marionetek

Część nurtu Wełtawy płynie oddzielnie i tworzy niewielką wyspę

Rozlana Wełtawa

Widok na Stare Miasto z wieży zamkowej

Spojrzenie z wieży zamkowej na główny plac Starego Miasta. Na przednim planie widoczne dachy gotyckie ratusza zasłonięte od strony placu renesansową attyką.

Domy ulicy Parkán podmywane przez powódź

Most na ulicy Horni

Spojrzenie spod arkad Ratusza na plac – po lewej widoczny "Mariánský Sloup s Kašnou" – Słup Maryjny ze studnią

Główny plac Českiego Krumlova – Namesti Svornosti

Główny plac Českiego Krumlova – Namesti Svornosti, po lewej widoczny "Mariánský Sloup s Kašnou" – Słup Maryjny ze studnią

Wełtawa, widok z mostu Benesza – po lewej domy ulicy Rybařskiej w dzielnicy Plešivec

Wełtawa, podtapiane domy ulicy Rybařskiej

Rafting na Wełtawie, na Starym Mieście od prawej widoczne d. Kolegium Jezuickie, kościół św. Wita i d. Szkoła Łacińska – działała od 1545 roku

Zamek nad Wełtawą, z lewej "Mincovna" Mennica i w środku Hrádek

Zamek wieczorem, od prawej prawie niewidoczna wieża wieża d.kościoła św. Jošta, Hrádek z wieżą, "Mincovna" Mennica, Górny Zamek, za nim nim jasno oświetlony "Plášťový Most" i teatr.

Panorama

 

Źródła

• Historia miasta Český Krumlov (en) – oficjalna strona miasta
• Historia miasta Český Krumlov (cs) – oficjalna strona miasta
• Český Krumlov Panoramatická mapa středu města a průvodce ATP Jihlava 1996 ISBN 80-902519-5-1

Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Český Krumlov

• Strona miasta
• Český Krumlov (en)

Czeskie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO

Zabytkowe centrum miasta Český Krumlov • Zabytkowe centrum Pragi • Zabytkowe centrum miasta Telč • Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena (Zelená Hora) • Kutná Hora - Stare Miasto z kościołem św. Barbary i katedra Mariacka w dzielnicy Sedlec • Krajobraz kulturowy posiadłości książąt Lichtenstein w regionie Lednice-Valtice • Ogrody i renesansowo-barokowy zamek biskupów ołomunieckich w Kromieryżu • Wieś Holaszowice z zespołem późnobarokowej architektury • Litomyšl - renesansowo-barokowy zamek wraz z ogrodami • Kolumna św. Trójcy w Ołomuńcu • Willa Tugendhatów w Brnie według projektu Miesa van der Rohe • Dzielnica żydowska i bazylika św. Prokopa w Třebíč