Wolna encyklopedia
| Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Ścięcie (lub: dekapitacja) - metoda zadawania śmierci poprzez oddzielenie głowy od reszty ciała. Zazwyczaj jest to sposób wykonania wyroku śmierci lub morderstwa, choć znany jest przypadek z Wielkiej Brytanii (2003), gdy mężczyzna popełnił samobójstwo na własnoręcznie wykonanej domowej gilotynie.
W porównaniu do innych metod uśmiercania, dekapitacja jest stosunkowo łagodna - ofiara, jeśli wyrok został wykonany poprawnie, ginie, praktycznie nie czując bólu.
Ścięcie odbywa się za pomocą broni ręcznej (topór, miecz, maczeta) lub na gilotynie, bądź rodzajach pregilotyny (Szubienica z Halifax w Szkocji, mandara we Włoszech).
Prawdopodobnie głowa po ścięciu przez 2-3 sekundy zachowuje świadomość, naukowcy obliczyli także że we krwi znajdującej się w głowie znajduje się dostatecznie dużo tlenu aby podtrzymywać metabolizm przez około 7 sekund. Śmierć mózgu z powodu niedotlenienia następuje prawdopodobnie około 60 sekund po egzekucji. Antoine Lavoisier podczas śmierci przeprowadził swój ostatni eksperyment - umówił się z przyjaciółmi, że po ścięciu będzie próbował mrugać oczami tak długo jak to możliwe, wg relacji mrugał przez 15 sekund co jest jednak mało prawdopodobne.
Spis treści |
Dekapitacje w historii
Ameryka
Nie odnotowano żadnego przypadku legalnych egzekucji przez dekapitację na terenie USA, choć gilotyna stosowana była m.in. w dawnej francuskiej Luizjanie. Po wielkim powstaniu w latach nastych XIX wieku wielu Murzynów zostało straconych, także przez ścięcie, ale nie były to sądowe egzekucje.
Przez pewien czas w Gwatemali w XIX wieku stosowano ścięcie maczetą.
Azja
W dawnych Chinach, aż do czasu rewolucji komunistycznej, najbardziej rozpowszechnioną metodą wykonywania NWK (najwyższego wymiaru kary) było ścięcie (mieczem, choć i zdarzało się, że na gilotynie). Ścięcie było karą w tym kraju hańbiącą, ponieważ wierzono, iż komu odcięto głowę, tego dusza się tułała po świecie i nie dostawała sie do krainy umarłych. Najbardziej w czasach cesarstwa.
W Japonii stosowano tę metodę do końca XIX wieku, kiedy zastąpiono je powieszeniem. Były odnotowane przypadki egzekucji jeńców przez ścięcie nawet w czasie II wojny światowej.
Ścięcie głowy było najpowszechniejszą metodą egzekucji w starożytnym Bliskim Wschodzie i została przejęta przez szariat. Dziś jedynym krajem na świecie, gdzie regularnie przeprowadza się ścięcia jest Arabia Saudyjska. Kara ta wymierzana jest w Arabii Saudyjskiej za zabójstwo, gwałt oraz handel narkotykami. Wyrok śmierci przez ścięcie wykonano w roku 2003 także w Iranie, jednakże był to pierwszy przypadek od bardzo wielu lat. Dekapitację przeprowadzają również członkowie al-Kaidy m.in. w Iraku.
Europa
Ścięcie jako metoda wykonywania kary śmierci było stosowana od tysiącleci. Dawniej stosowano ją prawdopodobnie we wszystkich krajach Europy.
Wielka Brytania
Do czasów inwazji normańskiej jedyną metodą egzekucji w Anglii było powieszenie. Wilhelm Zdobywca wprowadził też ścięcie. Ostatnia egzekucja przez ścięcie (toporem, choć np. Anna Boleyn została zgładzona mieczem) odbyła się w Tower of London w roku 1747.
Francja
Ścięcie mieczem bądź toporem dla różnych klas społecznych stosowano do roku 1792, kiedy to wprowadzono gilotynę, która była stosowana aż do 1977. Formalnie NWK zniesiono w roku 1981.
Gilotyna funkcjonowała też w Belgii, Szwecji, Grecji, Wietnamie, innych koloniach francuskich, niektórych landach Niemiec i na Grenlandii.
Zobacz: Kara śmierci we Francji
Kraje skandynawskie
W krajach skandynawskich najbardziej rozpowszechnioną metodą było ścięcie toporem. Ostatnią taką egzekucję wykonano w Norwegii w roku 1876, Danii w 1892, Finlandii w 1825, zaś Szwecji w 1903 (wtedy topór zastąpiła gilotyna, używana do roku 1910).
Zobacz: Kara śmierci w Danii
Niemcy
W roku 1871 w zjednoczonej Rzeszy ustanowiono, że wszystkie egzekucje mają się odbywać przez ścięcie. Wykonywano je toporem (Prusy) lub na gilotynie (Bawaria, Saksonia, Wirtembergia, miasta hanzeatyckie itd.). Ostatnie ścięcie toporem wykonano w roku 1938. Od tej pory, dekretem Hitlera, obowiązywała gilotyna i szubienica. Ostatnie ścięcie na gilotynie w RFN wykonano w roku 1949 (dwa lata później zniesiono ostatecznie NWK), a w NRD w 1968.
Zobacz: Kara śmierci w Niemczech
Słynne ofiary dekapitacji
Chiny
Anglia, Szkocja, Wielka Brytania
- Thomas More (1535)
- Anna Boleyn (1536)
- Thomas Cromwell (1540)
- Katarzyna Howard (1542)
- Lady Jane Grey (1554)
- Maria Stuart (1587)
- Walter Raleigh (1618)
- Karol I (1649)
- Simon Fraser, 11. Lord Lovat (1747, ostatnie ścięcie)
rewolucja francuska
- Ludwik XVI
- Maria Antonina
- Madame Roland
- Georges Danton
- Maksymilian Robespierre
- Madame du Barry
- Charlotte Corday
- Antoine Lavoisier
- Camille Desmoulins
- Louis de Saint-Just
- Philippe Egalité
- Jacques-René Hébert
- Jacques Brissot
- Pierre Vergniaud
- Jean Sylvain Bailly
- Antoine Barnave
Porewolucyjna Francja
- Eugene Weidmann (1939)
- Hamida Djandoubi (1977, ostatni wyrok)
Włochy
- Beatrice Cenci i jej macocha Lukrecja
Republika Weimarska
Polska
- Samuel Zborowski
- Paweł Pawluk
- Józef Miączyński (młodszy)
- Mikołaj z Ryńska
- Maciej Dziewoński
- Władysław III Warneńczyk
III Rzesza
- Marinus van der Lubbe (1934)
- Benita von Falkenhayn (1935)
- Renate von Natzmer (1935)
- Hans Scholl (1943)
- Sophie Scholl (1943)
- Carl Friedrich Goerdeler (1945)
Pakistan
- Daniel Pearl (2002)- amerykański dziennikarz, został porwany 23 stycznia 2002 roku przez porywaczy Al-Kaida, miesiąc później 1 lutego został ścięty przez Ahmeda Szejka Mohameda, co zostało nagrane na filmie.
Bibliografia
- Maisel W. Archeologia Prawna Europy, Poznań 1989.
- Maisel. W. Archeologia Prawna Polski, Poznań 1982.
- Wrzesińśki Sz. Krwawa profesja. Rzecz o katach i ich ofiarach, Kraków 2006.
- Zaremska H. Niegodne rzemiosło. Kat w społeczeństwie Polski XIV-XVI wieku, Warszawa 1986.
