Wolna encyklopedia
Akant - motyw zdobniczy w formie stylizowanego liścia rośliny śródziemnomorskiej - akantu.
Motyw znany i stosowany od starożytności w elementach architektury - przykładem jest głowica kolumny w porządku korynckim czy kompozytowym, a także w malastwie wazowym i reliefie. W okresie średniowiecza często wykorzystywany był m.in. w dekoracji włoskich rękopisów iluminowanych (XIII i XIV wiek). Jeden z najważniejszych elementów ornamentalnych w renesansie, w którym obok liścia pojawia się również forma kwiatu akantu. W epoce nowożytnej pojawiają się ponadto następujące formy akantu:
- akant mięsisty/bujny (acanthus mollis) - charakteryzuje się grubymi, ciężkimi liśćmi (w sztuce europejskiej od ok. 1630 r., w Europie Środkowej od poł. XVII w.)
- akant suchy (acanthus spinoza) - akant o przestylizowanych, "wysuszonych" liściach (od ok. 1700 r.)
- akant płomienisty - akant o płynnych, falujących formach liści (po roku 1725)
Motyw akantu oprócz formy liścia, który znamy z kapiteli, przybiera jeszcze formę wici roślinnej lub rozety.
Akant może występować samodzielnie lub w połączeniu z innymi detalami dekoracji, np. w spływach wolutowych, w modylionach (liść akantu), jako element wypełniający płyciny (wić roślinna), w kasetonach (kwiat akantu).