Wolna encyklopedia

Amyntas III
Król Macedonii
Okres urzędowania	od 393 do 391-370 p.n.e.
Poprzednik	Pauzaniasz I
Następca	Aleksander II
Dane biograficzne
Dynastia	Argeadzi
Urodzony	II poł. V p.n.e
Zmarł	370/369 p.n.e.
Ojciec	Arridajos
Dzieci	z Eurydyką: Aleksander Perdikkas Filip Eurione z Gygają: Menelaos Archelaos Arridajos

Amyntas III (gr. Αμύντας) – król Macedonii z rodu Argeadów. Na jego panowanie przypada czas osłabienia Macedonii nękanej przez wiele lat wojnami. W ciągu swojego panowania kilkukrotnie musiał uchodzić z opanowanego przez najeźdźce państwa. Szukał oparcia w Sparcie a pod koniec panowania w Atenach.

Amyntas przejął tron po śmierci swojego kuzyna Pauzaniasza, a w tym samym roku poślubił Eurydykę, księżniczkę z Linkestis kończąc tym samym długi konflikt z tym państwem. Amyntas wydał córkę którą miał z Eurydyką za swojego kuzyna Ptolemeusza z Aloros. Chciał w ten sposób umocnić swoją pozycję gdyż Ptolemeusz był głową bocznej linii dynastii, a więc ewentualnym konkurentem do tronu. Jednak już w roku 392 Amyntas postradał tron na rzecz innego przedstawiciela dynastii, Argajosa. Ten oparł swoją władzę na Bardylisie, królu Ilirów. Uchodząc z królestwa Amyntas oddał przygraniczny pas ziemi mieszkańcom greckiego miasta Olint by ziemie te nie zostały niszczone przez hordy Ilirów. W 391 Amyntas odzyskał władzę przy pomocy oddziałów Tesalskich prowadzonych przez zaprzyjaźniony z Argeadami ród Aleuadów. Po powrocie Olintyjczycy zwrócili oddane im pod opiekę ziemie a oba państwa zawarły obronne przymierze na okres pięćdziesięciu lat. W 383 Bardylis najechał ponownie na Macedonię i pokonał Amyntasa w bitwie. Amyntas postąpił tak jak wcześniej i licząc że Olintyjczycy obronią jego zimie oddał im w opiekę część przygranicznych krain. Pomimo początkowych sukcesów Ilirów Amyntasowi udało się po kilku miesiącach pokonać Bardylisa przy pomocy jazdy hetajrów i najemnej piechoty. Gdy zwrócił się do Olintyjczyków o zwrot powierzonych im ziem ci odmówili. Mieszkańcy Olintu i związek polis któremu przewodzili (Związek Chalkidycki) nie chcieli zrezygnować z ziem z których czerpali zyski. W tym czasie ich związek urósł w siłę mogąc wystawić armię złożoną z 800 jeźdźców i 8 tys. hoplitów a także większej jeszcze liczby lekkiej piechoty. Chalkidyjczycy zaatakowali Macedonię i zajęli wiele miast w tym Pellę. Amyntas wezwał na pomoc Spartan, którzy wykorzystując bazę na terytorium Macedonii walczyli z Chalkidyjczykami aż do roku 379 gdy padł Olint a wiązek któremu przewodził rozwiązano. Kiedy Ateńczycy i Tebańczycy uderzyli na Spartę Amyntas sprzedał im w roku 377 drewno na budowę floty. W zamian w 374 uzyskał przymierze z Ateńczykami przeciw odbudowującym swój związek Chalkidyjczykom. W 371 zwołano miedzygrecką konferencję pokojową na którą zaproszono również Amyntasa. Na konferencji przedstawiciel Macedonii poparł projekt pokoju powszechnego a także przekazania, Amfipolis Atenom. Amyntas żywo interesował się wydarzeniami w Perrabaji przez którą prowadziła droga z Grecji do Macedonii, dlatego też starał się utrzymywać tam swoje wpływy i kilkukrotnie występował na tych terenach w roli rozjemcy. Lata siedemdziesiąte IV w. przyniosły wzrost zagrożenia na południowej granicy państwa. W tym czasie Jazon z Feraj zjednoczył Tesalię która pod jego przewodnictwem stała się potęgą dwukrotnie bogatszą od Macedonii. Według przekazów (najpewniej przesadzonych ale oddających w pewnym stopniu zagrożenie) Związek Tesalski był w stanie wystawić armię składającą się z 8 tys. jazdy, 20 tys. ciężkiej piechoty i większych jeszcze sił lekkozbrojnych. Najpewniej Amyntas był zmuszony do sojuszu z Jazonem, jednak jego śmierć w 370 położyła kres zjednoczonej Tesalii.

Bibliografia

• Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond: Starożytna Macedonia : początki, instytucje, dzieje. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1999, ss. 43-50, 81-96. ISBN 83-06-02691-8. 
• Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond: Filip Macedoński. Poznań: Axis, 2002, ss. 20-25. ISBN 83-912572-5-8. 
• Diodor Sycylijski Biblioteka Historyczna XV 19, 2.
• Izokrates VI 4, 6.

Zobacz też

• Argeadzi
• Wojna koryncka
• Bitwa pod Leuktrami

Linki zewnętrzne

• Monety bite przez Amyntasa III
• Tablica z tekstem traktatu o przymierzu między Atanami a Macedonią z 374 p.n.e.
• Teksty dwóch traktatów zawartych między Amyntasem III a Związkiem Chalkidyckim - Tekst-Tłumaczenie (Angielskie)

Poprzednik Pauzaniasz I

Król Macedonii 393 p.n.e.

Następca Argajos II

Poprzednik Argajos II

Król Macedonii 392 p.n.e. - 370 p.n.e.

Następca Aleksander II