Wolna encyklopedia

Atari TT
Typ komputer osobisty
Rozpoczęcie produkcji 1990
Zakończenie produkcji 1993
Procesor Motorola 68030 32MHz
Pamięć 2/16 MB
System operacyjny Atari TOS 3.0x

Atari TT 030 to najszybszy komputer stworzony kiedykolwiek przez Atari. Projekt komputera opierał się na rozwiązaniach tworzących linię Atari ST, lecz wprowadzono do niego szereg usprawnień, które stworzyły silną jednostkę.

Spis treści

Historia

Firma Atari zdała sobie sprawę z tego, że by jej produkty pozostały konkurencyjne, musi podjąć kroki polegające na wykorzystaniu większych możliwości leżących w szybszych procesorach firmy Motorola z serii 68000. W tamtym czasie najlepszym rozwiązaniem wydawał się procesor Motorola 68020. Była to pierwsza jednostka Motoroli wyposażona w 32-bitową szynę danych i 32-bitowy zestaw instrukcji. Odwrotnie, niż w procesorach Motorola 68000 użytych do konstrukcji komputerów Atari ST, jednostka 68020 była w stanie pobrać pełną 32-bitową porcję danych w jednym cyklu zegara, podczas gdy komputery linii ST do pobrania 32 bitów danych potrzebowały dwóch cykli zegara. Mogła też zaadresować 4 GB pamięci RAM.

Początkowo więc plany komputera Atari TT opierały się właśnie na procesorze Motorola 68020. Podczas prac projektowych, firma Atari zorientowała się jednak, że układ ten nie był najszczęśliwszym rozwiązaniem, gdyż brakowało w nim kilku cech, oferowanych przez następcę linii, układ Motorola 68030. Procesor ten również operował 32-bitową szyną, zestawem rozkazów oraz rejestrami wewnętrznymi. Posiadał również wirtualne przestrzenie pamięci, opisane jako Supervisor (nadzorca), User (użytkownik), Program (program) i Data (dane), plus wbudowaną jednostkę zarządzania pamięcią oraz dwa zintegrowane z układem banki pamięci podręcznej dla rozkazów i danych, po 256 bajtów każdy.

Po podjęciu decyzji o oparciu nowego komputera o układ 68030, zaczęły się kłopoty. Początkowo komputer miał pracować z częstotliwością 16 MHz, by zapewnić kompatybilność wsteczną. Układy obecne w komputerach serii ST i przeniesione do linii TT (na przykład kontrolery DMA i układ graficzny) nie radziły sobie z szybkościami powyżej tej granicy. Część oprogramowania również wykazywała niestabilność przy uruchamianiu na szybszych jednostkach. By umożliwić pracę komputera z 32-megahercowym układem 68030, Atari musiało dokonać pewnego rodzaju przeskalowania swojego projektu, dodając sporych rozmiarów pamięć podręczną. W ten sposób udało się pogodzić procesor pracujący z częstotliwością 32 MHz i szynę systemową działającą dwukrotnie wolniej.

Zarządzający komputerami Atari TT system operacyjny to TOS 3.01. Został on umieszczony w 512-kilobajtowej kości ROM, zaprojektowanej specjalnie dla nowej maszyny. Nie oferował on jednak użytkownikowi wielozadaniowości z wywłaszczeniem. Inny wariant, znany pod nazwą TT/X, korzystał z systemu operacyjnego Unix System V R4 lub WISH (rozszerzenia systemu Motif).

Komputer po raz pierwszy został przedstawiony na targach CeBIT w niemieckim mieście Hanower, a produkcja ruszyła w roku 1990. Cena zestawu ustalona została na 2995 dolarów za komputer wyposażony w 2 MB pamięci i twardy dysk o pojemności 50 MB. W Polsce komputer wyposażony w 4 MB ST RAM, 4 MB TT RAM i dysk twardy o pojemności 208 MB kosztował w roku 1992 45 milionów złotych (bez monitora). W Stanach Zjednoczonych komputer sprzedawano od roku 1991. Wycofanie się Atari w roku 1993 z rynku sprzętu komputerowego było jednoznaczne z końcem linii TT. Pewna liczba tych komputerów została jednak stworzona jako maszyny deweloperskie w pracach nad konsolą Atari Jaguar.

Szczegóły

Komputer Atari TT030 zawierał szereg urządzeń, które były nieobecne w poprzednich modelach stworzonych przez firmę. Przykładem jest port sieci AppleTalk, który jednak nigdy nie doczekał się sterownika, co prawdopodobnie spowodowane było kwestiami licencyjnymi. Inne nowości to szyna rozszerzeń VME, tryby graficzne VGA i port SCSI. W komputerze zastosowano również rozwiązania znane z serii ST, takie, jak złącza MIDI, gniazdo cartridge'a, czy port ASCI/DMA.

Jednym z urządzeń wykluczonych z projektu był układ graficzny BLITTER, po raz pierwszy zastosowany w komputerach Atari Mega ST około pięciu lat wcześniej. Decyzja Atari najprawdopodobniej spowodowana była faktem, że procesor Motorola 68030 dostarczał systemowi wystarczająco dużo mocy, by BLITTER stał się zbędny.

Dla komputera stworzono nową wersję Atari TOS-u oraz opracowaną przez Atari wersję systemu Unix (System V).

Komputer Atari TT oznaczył ostatnie wielkie parcie firmy Atari na rynek stacji roboczych przeznaczonych dla firm. Później na rynku pojawiły się komputery MEGA STe oraz Atari Falcon 030, ale nie były one kierowane w tym samym stopniu do klientów korporacyjnych, co TT 030. Mimo tego, komputer Atari TT wydawał się od samego początku skazany na zagładę. Już w trakcie prac, na rynku dostępna była wersja procesora Motorola 68030 taktowana zegarem 50 MHz, a do premiery procesora Motorola 68040 pozostało niewiele czasu. Szyna systemowa taktowana zegarem 16 MHz i dwukrotnie szybszy procesor nie wydawały się rynkowi korporacyjnemu wystarczająco silnym zestawem. W latach 1990/1991 wielkim słowem-kluczem była "wielozadaniowość", której nowe Atari nie oferowało. Nastąpiło to dopiero w roku 1993, po wprowadzeniu MultiTOS-u. Dopiero ta wersja Atari TOSu była w stanie wykorzystać potencjał jednostki zarządzania pamięcią zastosowanej w Atari TT, która oprócz wielozadaniowości oferowała chroniony tryb pamięci.

Kolejnym problemem okazała się niedostępność systemu operacyjnego Unix dla Atari TT do połowy roku 1992. Do końca owego roku Atari porzuciło wszelkie prace rozwojowe związane z Uniksem. Istniała jednak wersja Atari TT, która miała pracować jako komputer uniksowy, oznaczona symbolem TT/X, dla której dostępne były systemy operacyjne Unix System V R4 i WISH (rozszerzenie OSF Motif)

Dane techniczne

Istniejące co najmniej dwie wersje komputera Atari TT rozpoznać można następująco:

Linki zewnętrzne

Źródło: „haslo,Atari_TT”