Wolna encyklopedia

Atlas geograficzny w pierwotnym znaczeniu to zbiór map. Obecnie atlasem nazywa się zbiór w postaci zwartej (książkowej). Atlas jest zbiorem map uporządkowanym wg pewnych założeń (np. mapy ogólnogeograficzne części świata, mapy samochodowe jakiegoś obszaru) i jednolicie opracowanym (przy użyciu tych samych odwzorowań kartograficznych, jednolitych metod prezentacji, czcionek (fontów) i barw).

Atlas często oprócz map zawiera także tabele statystyczne, wykresy, fotografie i ilustracje.

Atlasy geograficzne dzieli się:

• ze względu na przeznaczenie i sposób użytkowania - m.in. na:
  • atlasy szkolne
  • atlasy samochodowe
  • atlasy turystyczne
  • atlasy elektroniczne (do oglądania na komputerze),
• ze względu na zakres treści (rodzaj prezentowanych w nich map) - na:
  • atlasy ogólnogeograficzne
  • atlasy tematyczne (np. klimatów Polski, zdjęć satelitarnych Warszawy, geologiczny, hydrologiczny, statystyczny, przemysłu, rolnictwa, historyczny),
• zależnie od prezentowanego obszaru - m.in. na:
  • atlasy świata (powszechne)
  • atlasy kontynentów
  • atlasy regionów
  • atlasy państw (wśród nich kompleksowe atlasy narodowe)
  • atlasy miast (wśród nich atlasowe plany miast)
  • atlasy nieba
  • atlasy Księżyca (selenograficzne)

Niekiedy atlasem nazywa się zbiór ilustracji dotyczących jednego tematu, np. zwierząt, drzew, kwiatów, grzybów.

Za pierwsze atlasy uważa się zbiory map wykonane przez Ptolemeusza (II w.) i Orteliusza (XVI w.). Nazwę ‘atlas’ w odniesieniu do takiego zbioru wprowadził geograf i kartograf flamandzki Merkator. Na stronie tytułowej sporządzonego przez siebie zbioru map (wydanego w 1595) umieścił on rycinę przedstawiającą Ziemię dźwiganą przez mitycznego Atlasa - tytana, którego Zeus skazał na wieczne podtrzymywanie na barkach sklepienia niebieskiego.