Wolna encyklopedia

Banan
Banan mały
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	jednoliścienne
Rząd	imbirowce
Rodzina	bananowate
Rodzaj	banan
Nazwa systematyczna
Musa L.
Synonimy
Musella (Franch.) C.Y.Wu
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Banan (Musa L.) – rodzaj byliny z rodziny bananowatych (Musaceae), obejmujący około 80 gatunków. Przedstawiciele są typowymi przedstawicielami flory międzyzwrotnikowej Azji, Afryki i Australii. Część gatunków dostarcza jadalnych owoców^[1].

Spis treści 1 Morfologia 2 Ekologia 3 Systematyka 4 Zastosowanie 5 Wartość odżywcza 6 Przypisy 7 Linki zewnętrzne

Morfologia

Łodyga

Nierozgałęziona.

Liście

Gęste pokrywy liściowe pokrywają łodygę. Na szczycie znajduje się pióropusz podługowatych i dużych liści.

Kwiaty

Zebrane w szczytowy, duży, zwisający kwiatostan złożony z kwiatów grzebieniastych. Zapylane są one przez ptaki lub nietoperze.

Owoce

Żółtawa, podłużna, do 20 cm długa, mączysta jagoda z twardymi nasionami (większość bananów uprawianych do celów kulinarnych nasion jednak nie posiada).

Ekologia

Bananowce do prawidłowego rozwoju potrzebują klimatu ciepłego i wilgotnego. Wysoka jakość owoców zależy od dużej ilości wody i wysokiej temperatury, w związku z czym zasięg ich uprawy ogranicza izoterma 20°C. Najlepsze wyniki osiąga się przy opadach wynoszących 120-150 mm miesięcznie. Wymagania glebowe roślin nie są duże, chronią glebę przed erozją.

Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa imbirowe (Zingiberidae Cronquist ), nadrząd Zingiberanae Takht. ex Reveal, rząd imbirowce (Zingiberales Griseb.), rodzina bananowate (Musaceae Juss.). podrodzina Musoideae Eaton, plemię Museae Benth., rodzaj banan (Musa L.)^[2].

Wybrane gatunki

• banan mały (Musa nana)
• banan ensete, enseta (Musa ensete Gmelin, syn. Ensete ventricosum)
• banan karłowaty, banan chiński (Musa acuminata Colla, synonimy: Musa cavendishii Lamb. ex Paxton, Musa chinensis Lamb. ex Paxton, Musa zebrina Van Houtte ex Planch)
• banan manilski (Musa textilis Nee)
• banan plamisty (Musa sapientum)
• banan zwyczajny, b. właściwy, b. rajski, pizang, muza (Musa x paradisiaca L., syn: Musa ornata var. normalis Kuntze, Musa sapientum L., Musa x paradisiaca var. sapientum)
• Musa balbisiana Colla
• Musa ornata Roxb.
• Musa rubra
• Musa troglodytarum L.
• Musa velutina H. Wendl. & Drude

Zastosowanie

Niektóre gatunki, z zwłaszcza banan zwyczajny są roślinami uprawianymi dla owoców. Główni producenci to: Indie, Brazylia, Ekwador, Filipiny, Chiny, Kostaryka, Izrael.

Wartość odżywcza

Wartość odżywcza Banany
(w 100g produktu[potrzebne źródło])
Wartość energetyczna
103 kcal = 431 kJ
Białka	1 g
Węglowodany	20 g
Tłuszcze	0,3 g
Błonnik	3,4 g
Witaminy
Witamina C	12 mg
Witamina B1	0,07 mg
Witamina B2	0,06 mg
Witamina B6	0,51 mg
Witamina A	350 mg
Witamina E	0,37 mg
Makroelementy
Fosfor	70 mg
Wapń	100 mg
Magnez	32 mg
Chlor	120 mg
Potas	400 mg
Sód	54 mg
Mikroelementy
Żelazo	? mg
Mangan	0,64 mg

Zawartość składników odżywczych w 100 g części jadalnej:

• wartość energetyczna - od 81 do 103 kcal
• węglowodany - od 19 do 23,5 gramów. Zawartość węglowodanów trawionych przez układ pokarmowy człowieka jest znacznie większa w bananach niż w innych owocach. W zielonych bananach znajdują się one pod postacią łańcucha skrobi, który w miarę dojrzewania owoców rozbija się na cukry takie jak fruktoza, glukoza i sacharoza. Wysoka zawartość owych cukrów jest źródłem słodkiego smaku dojrzałych bananów.
• błonnik - ok. 2 gramów. W porównaniu z ilością błonnika zawartego w zbożach, jego ilość znajdująca się w bananach jest niewielka, jednakże ma ona istotne znaczenie dla organizmu człowieka. Zbawienny wpływ błonnika zawartego w bananach na przemianę materii sprawia, że mogą one (mimo ich wysokiej kaloryczności) być wiodącym składnikiem diet odchudzających. Wchłaniamy o 5 gramów więcej błonnika zjadając dwa małe banany (ok. 250 gramów) niż jedząc np. 100 gramów orzechów. Wg najnowszych badań, błonnik zawarty w bananach sprzyja obniżeniu poziomu cholesterolu i zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób serca (choroba wieńcowa), a w konsekwencji - zawału mięśnia sercowego.^{[potrzebne źródło]}
• woda - ok. 73,5 gramów. Dietetycy zalecają wypijanie ok. 2 litrów wody dziennie, ową dawkę można ograniczyć, gdyż banany z powodzeniem zastępują wodę (100 gramów miąższu zawiera ok. 74 gramów wody), dlatego też regularne jedzenie bananów korzystnie wpływa na gospodarkę wodną w organizmie człowieka.
• tłuszcze - od 0,2 do 0,4 grama. Banany, podobnie jak inne owoce, zawierają bardzo mało tłuszczu. Natomiast znajdujące się w bananowym miąższu kwasy tłuszczowe poprawiają stosunek kwasów nienasyconych do nasyconych, co jest niezmiernie istotne dla naszego zdrowia - stosunek 2:1 redukuje poziom cholesterolu.^{[potrzebne źródło]}
• białko - od 1,15 do 1,3 grama. Owoce z reguły zawierają śladowe ilości białka, jednakże w bananach jest go stosunkowo dużo. Dietetycy uważają, że więcej niż połowa potrzebnej człowiekowi dziennej racji białka powinna być dostarczana w postaci białka roślinnego, a składające się z ośmiu podstawowych aminokwasów koniecznych do budowy komórek naszego ciała „białko bananowe” ma tutaj fundamentalne znaczenie.^{[potrzebne źródło]}
• witaminy - banany zawierają znaczne ilości beta-karotenu, witamin z grupy B, a także witaminę C. Gruba skórka bananów zapewnia im właściwą ochronę, dlatego też jedząc banany możemy być pewni tego, że witaminy nie ulegają zniszczeniu.
  • witamina B₁ - ok. 0,07mg.
  • witamina B₂ - ok. 0,08 mg
  • niacyna - ok. 0,7 mg
  • witamina C - ok. 17 mg
• substancje mineralne - żółta skórka bananów kryje wiele minerałów i pierwiastków śladowych. Niektóre z nich działając w pewnych związkach mają zbawienny wpływ na nasz organizm jak np. potas, magnez i selen chroniące przed chorobami serca. Ilość potasu regulującego ciśnienie krwi i gospodarkę wodną jest bardzo wysoka (393 mg na 100 gramów) a ilości magnezu, wzmacniającego mięśnie i niezbędnego dla prawidłowego funkcjonowania organizmu również nie są małe (36 mg). Ponadto banany zawierają pierwiastki śladowe takie jak miedź, cynk, selen, fluor, mangan i jod.
  • popiół - ok. 0,9 gramów
  • wapń - ok. 11 mg
  • fosfor - ok. 28 mg
  • żelazo - ok. 0,6 mg
  • sód - ok. 29 mg
  • beta-karoten - ok. 300 μg
• Aminokwas - Tryptofan - aminokwas wchodzący m.in. w skład serotoniny

Przypisy

Linki zewnętrzne

• International Banana Society