Wolna encyklopedia
 |
Zasugerowano, aby sekcja Europa z artykułu Ph.D. została zintegrowana z tym artykułem lub sekcją. (dyskusja) |
Doktor (łac. doctor - "nauczyciel, mistrz") - stopień naukowy lub stopień w zakresie sztuki.
Spis treści |
Zasady przyznawania w Polsce
W Polsce stopień doktora nadaje się w drodze przewodu doktorskiego osobie, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera, lekarza lub inny równorzędny, zdała egzaminy doktorskie oraz przedstawiła i obroniła rozprawę doktorską. Stopień doktora nadawany jest przez te wydziały szkół wyższych lub placówki naukowe, które mają uprawnienia do jego nadawania. Uprawnienia uzależnione są m.in. od liczby zatrudnionych w nich osób z tytułem profesora lub stopniem doktora habilitowanego (wymaganych jest co najmniej 8 osób).
Rozprawa doktorska powinna stanowić oryginalne rozwiązanie problemu naukowego lub artystycznego oraz wykazywać ogólną wiedzę teoretyczną kandydata w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej, a także umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej lub artystycznej. Rozprawa ta jest opracowywana i pisana pod kierunkiem promotora (łac. promoveo - "posuwać, przesuwać naprzód"), którym może być samodzielny pracownik nauki, wyznaczony przez uprawnione do tego gremium. Obrona doktoratu jest publiczna, tzn. termin jej jest ogłaszany i każdy ma prawo w niej uczestniczenia oraz zadawania pytań doktorantowi dotyczących tematu pracy doktorskiej. Formalnie przewód doktorski jest zamykany przysięgą doktorską (w której treści zawarte jest przyrzeczenie poszukiwania prawdy i niesprzeniewierzania się zasadom etyki naukowej).
Wyższym stopniem naukowym jest stopień doktora habilitowanego. Nadawany jest w drodze przewodu habilitacyjnego, do którego może być dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora i wniosła udokumentowany znaczny wkład naukowy lub artystyczny.
Zasady przyznawania stopnia doktora i doktora habilitowanego w Polsce określa ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. nr 65 z 2003 r., poz. 595). Poprzednie polskie uregulowania nie wymagały bezwzględnie posiadania przez kandydata tytułu magistra lub równorzędnego (choć zasada ta zazwyczaj była przestrzegana) i zdarzały się nadzwyczajne przypadki nadawania stopnia doktora osobom bez studiów wyższych, np. znanemu matematykowi lwowskiemu - Stefanowi Banachowi. W innych krajach również zazwyczaj do przyznania stopnia doktora potrzebny jest dyplom ukończenia uczelni wyższej, ale nie wszędzie.
Stopień doktora w innych krajach
Źródłem nieporozumień w używaniu stopnia doktora jest inne nazewnictwo i znaczenie tej nazwy w systemach stopni naukowych w innych krajach, a zwłaszcza różnice pomiędzy Europą kontynentalną a Wielką Brytanią i USA. Znajomość tych różnic i odpowiednich skrótów jest przydatna m.in. w korespondencji pomiędzy instytucjami naukowymi.
Kraje anglosaskie
W krajach anglosaskich (a zwłaszcza USA) w niektórych dziedzinach istnieje zwyczaj nadawania po zakończeniu studiów "zawodowego" stopnia doktora (ang. First-Degree Doctorates lub First-professional Doctorates), np. D.D.S. - Doctor of Dental Surgery (odpowiada lekarzowi-dentyście), J.D. - Juris Doctor (odpowiednik magistra prawa), M.D. - Medicinæ Doctor (odpowiada lekarzowi medycyny po stażu), D.P.T. - Doctor of Physical Therapy (odpowiada magistrowi fizjoterapii), D.V.M. - Doctor of Veterinary Medicine (odpowiada lekarzowi weterynarii), Psy.D. - Doctor of Psychology (odpowiada magistrowi psychologii), Pharm.D. - Doctor of Pharmacy (odpowiada magistrowi farmacji).
Zasadniczo odpowiednikiem polskiego stopnia doktora jest w nomenklaturze anglosaskiej (USA i Wielka Brytania) stopień doktora filozofii - Philosophiæ Doctor lub Doctor of Philosophy skracany jako PhD, Ph.D. lub D.Phil. Niezależnie od tego przepisy i tradycja amerykańska (w mniejszym stopniu brytyjska) dopuszczają kilkadziesiąt innych, równoważnych tytułów doktorskich dla poszczególnych dziedzin wiedzy i fakultetów.
W Wielkiej Brytanii istnieje także "mały doktorat" -stopień MPhil przyznawany osobom które rozpoczęły studia doktoranckie ale z jakichś względów ich osiągnięcia (np. oryginalność pracy) nie były wystarczające do przyznania tytułu PhD.
Innym rodzajem doktoratów, przyznawanych w Wielkiej Brytanii (obecnie rzadko) są tzw. wyższe doktoraty (ang. Higher Doctorates lub Doctor of Science), mające głównie znaczenie prestiżowe, i odpowiadające swoim charakterem stopniowi doktora habilitowanego.
Węgry
Na Węgrzech tytuł doktorski jest automatycznie przyznawany osobom kończącym studia medyczne i prawnicze i, wpisany do dokumentów osobistych, staje się częścią nazwiska w podobny sposób jak tytuły arystokratyczne. Tytuł używany jest także w sytuacjach nie związanych z wykonywaniem zawodu. Żony mają prawo do używania tytułu męża.
Rosja
W byłym Związku Radzieckim, a obecnie w niektórych krajach WNP oraz w Rosji, na Białorusi i Ukrainie odpowiednikiem polskiego stopnia naukowego doktora nauk jest kandydat nauk (ros. кандидат наук). Kolejnym etapem, odpowiadającym polskiemu stopniowi doktora habilitowanego jest uzyskanie stopnia doktora nauk (ros. дoктop наук).
Zobacz też
Również: wychowanie i samowychowanie, korepetycje, edukacja ekologiczna (zielona szkoła), edukacja dorosłych, metody nauczania