Wolna encyklopedia
Geografia – nauka przyrodnicza i społeczna zajmująca się badaniem powierzchni Ziemi (przestrzeni geograficznej). Nazwa ta pochodzi od słów γῆ geos – "ziemia" i γράφω grapho – "piszę". Za twórcę terminu uważa się Eratostenesa z Cyreny.
Geografia zajmuje się nie tylko analizą rozmieszczenia obiektów czy zjawisk na powierzchni Ziemi, ale także badaniem przyczyn takiego stanu rzeczy oraz wpływu człowieka na nie.
Spis treści |
Metody badań
Podstawą tej nauki jest badanie przestrzennych zależności, a najczęściej stosowanym narzędziem jest mapa.
- opisowe – przeglądowy opis cech miejsca i ludności go zamieszkującej,
- analityczne – odpowiedź na pytanie, dlaczego jakieś zjawiska występują na danym obszarze.
Działy geografii
Podstawowe działy geografii
- geografia fizyczna, która zajmuje się środowiskiem przyrodniczym, jego cechami i zjawiskami je kształtującymi. W skład geografii fizycznej wchodzą:
- geografia społeczno-ekonomiczna zajmująca się przestrzennymi strukturami życia społecznego i gospodarczego oraz poszczególnych działów gospodarki. W dziale geografii społeczno-ekonomicznej wyróznia się:
- antropogeografia (geografia człowieka), która zajmuje się wszelkimi aspektami działalności człowieka i jego wpływu na środowisko przyrodnicze.
- geografia historyczna
- geografia kultury
- geografia polityczna
- geografia przemysłu
- geografia rolnictwa
- geografia społeczna
- geografia transportu
- geografia turyzmu
- geografia usług
- geografia regionalna zajmująca się opisem cech środowiska geograficznego poszczególnych obszarów Ziemi.
Nauki pomocnicze
- astronomia
- GIS - Geograficzne Systemy Informacyjne
- kartografia
Historia geografii
Greccy uczeni jako pierwsi zajmowali się geografią jako nauką i filozofią. Największy wkład wnieśli Tales z Miletu, Herodot, Eratostenes, Arystoteles, Strabon i Ptolemeusz. Rzymianie w czasie swoich podbojów rozwinęli sztukę rysowania map.
W średniowieczu do rozwoju tej dziedziny przyczynili się Arabowie (między innymi Al-Idrisi, Ibn Battuta czy Ibn Khaldun), którzy przejęli dziedzictwo naukowe Greków i Rzymian, aktywnie je rozwijając. W tym samym czasie horyzont geograficzny rozszerzył Marco Polo. Wiek XV i XVI to epoka wielkich odkryć geograficznych. Napływ szczegółowych danych wymagał lepszych fundamentów teoretycznych oraz lepszych technik kartograficznych, czego wyrazem są Geographia generalis Vareniusa i mapa świata Merkatora.
W XVIII i XIX wieku geografia staje się oddzielną dziedziną nauki i zostaje wprowadzona do programów uniwersyteckich. W ciągu ostatnich dwustu lat nastąpił znaczny rozwój nauk geograficznych oraz stosowanych w nich metod i narzędzi badawczych.
W rozwoju geografii znaczącą rolę odegrały organizacje skupiajace badaczy i miłośników geografii np. brytyjskie Królewskie Towarzystwo Geograficzne czy amerykańskie Narodowe Towarzystwo Geograficzne a w Polsce Polskie Towarzystwo Geograficzne istniejące od 1918 roku.
Tradycje najstarszej katedry geografii w Polsce, która została założona w 1849 roku i była kierowana przez Wincentego Pola, kontynuuje Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Zobacz też
- Przegląd zagadnień z zakresu geografii
- Historia geografii i odkryć geograficznych
- Geografowie:
- Czasopisma geograficzne
- Państwa świata
- GIS
- GPS
