Wolna encyklopedia

Groteska - jest to ukazywanie rzeczywistości w sposób, który odbiorca uznaje za nierealistyczny, obcy, absurdalny, komiczny, karykaturalny. Jest to wizja świata w "krzywym zwierciadle". Nazwa pochodzi od motywu dekoracyjnego przedstawiającego stylizowane elementy roślinne przeplatane ze zwierzęcymi, ludzkimi i fantastycznymi postaciami. Bawi, śmieszy, jest sprzeczna z logiką, wyolbrzymia.

Zazwyczaj wymienia się pięć głównych cech charakteryzujących groteskę:

• fantastyka w przedstawianiu świata, czyli antymimetyczne nastawienie do rzeczywistości;
• hybrydyczność form, które w groteskowym świecie składają się z elementów należących do różnych całości;
• łączenie wykluczających się wartości (takich jak śmiech i przerażenie) i stylów (wysokiego i trywialnego);
• absurdalność jako zasada świata;
• karnawalizacja, czyli żywioł święta i łączący się z nim bunt i drwina z obowiązujących konwencji.

Groteska szczególnie rozwinęła się w Dwudziestoleciu Międzywojennym i występuje w takich dziełach jak: Szewcy Witkacego, Mistrz i Małgorzata M. Bułhakowa, Proces F. Kafki, Ferdydurke i Trans-Atlantyk W. Gombrowicza.

Jednym z mistrzów groteski jest Sławomir Mrożek (np. Tango, Baba, Wesele w Atomicach)

Groteska obok tragizmu i komizmu jest jedną z kategorii estetycznych, do których niektóre źródła zaliczają również brzydotę i ironię.