Wolna encyklopedia
Hipoteza (gr. hypóthesis - przypuszczenie) - osąd, teoria, które podlegają weryfikacji.
Stawianie i testowanie hipotez to jeden z podstawowych procesów twórczego myślenia oraz fundamentalny element procesu tworzenia nauki.
Spis treści |
Weryfikacja
Falsyfikacja to inaczej weryfikacja hipotez, brak wniosku falsyfikującego zmusza badacza do przyjęcia hipotezy, aż do następnej weryfikacji. Efektem może być sformułowanie prawa, lub zasady.
Falsyfikacja hipotezy jest jednoznacznie możliwa dla zjawisk:
- w przypadku braku odzwierciedlenia przewidywania w mierzalnym parametrze zjawiska;
- weryfikacja hipotez empirycznych, sformułowanych jako zdanie ogólne nie jest jednoznacznie możliwa (wynika to z istoty dowodu indukcyjnego) [1]
Definicje
- wg Tadeusza Kotarbińskiego to "...takie przypuszczenie dotyczące zachodzenia pewnych zjawisk lub zależności, które pozwala wyjaśnić jakiś niewytłumaczalny dotąd problem"
- wg Kazimierza Ajdukiewicza to "...nieprzyjęta jeszcze racja wyjaśnienia jakiegoś faktu, którą podajemy procedurze sprawdzania"
- wg Józefa Pietera to "...naukowe przypuszczenie co do istnienia lub nieobecności danego faktu w określonym miejscu i czasie".
Przykłady hipotez
- hipoteza Sapira-Whorfa (lingwistyka)
- hipoteza Riemanna (teoria liczb)
- hipoteza Goldbacha (teoria liczb)
- hipoteza continuum (teoria mnogości)
- hipoteza ergodyczna (mechanika statystyczna)
Przypisy
- ↑ Arno Anzenbacher, Wprowadzenie do filozofii, s 227, UNUM, Kraków-1992
Zobacz też
- weryfikacja hipotez statystycznych
- nauka
- teoria
- sztuka (jako inny przykład twórczego myślenia)
- architektura (jako inny przykład twórczego myślenia)