Wolna encyklopedia

Józef Gosławski (ur. 24 kwietnia 1908 w Polanówce, zm. 23 stycznia 1963 w Warszawie) – polski rzeźbiarz i medalier.

Józef Gosławski
Prawdziwe nazwisko Józef Jan Gosławski
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1908, Polanówka
Data i miejsce śmierci 23 stycznia 1963, Warszawa
Narodowość Polak
Dziedzina sztuki Rzeźba, medalierstwo

Spis treści

Biografia

Józef Gosławski dzieciństwo spędził w Wąwolnicy. Edukację artystyczną rozpoczął w założonej przez Jana Koszczyc-Witkiewicza Szkole Rzemiosł Budowlanych w Kazimierzu Dolnym. Po jej ukończeniu zdał egzamin na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, ale z powodu zbyt młodego wieku nie został przyjęty. Naukę kontynuował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Od 1929 był członkiem "Szczepu Rogate Serce" Stanisława Szukalskiego.

W 1932 roku rozpoczął studia w Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u profesora Xawerego Dunikowskiego. Następnie przeniósł się do Warszawy, do pracowni profesora Tadeusza Breyera. Dzięki otrzymanemu stypendium mógł wyjechać do Rzymu, gdzie w 1937 roku uzyskał dyplom Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych. We Włoszech pozostał do 1939 biorąc udział w wystawach grupy polskich artystów plastyków "Kapitol", której był wiceprezesem.

Do Warszawy powrócił w lipcu 1939 roku, od września miał bowiem zostać kustoszem Zamku Królewskiego. Stanowiska tego nie zdążył objąć z powodu wybuchu II wojny światowej. Lata okupacji spędził w rodzinnej Wąwolnicy. Po wojnie konserwował na zlecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki m.in. kamienicę "Pod świętym Mikołajem" w Kazimierzu Dolnym.

Od 1947 kierował katedrą medalierstwa i rzeźby w metalu na Wydziale Państwowej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, przez dwie kadencje pełnił tam funkcję prezesa Zarządu Okręgu ZPAP. W 1948 roku poślubił swoją studentkę Wandę Mankin, z którą miał dwie córki – Bożenę Stefanię i Marię Annę. Pod koniec 1956 roku przeniósł się wraz z rodziną do Warszawy, a 1961 roku został wybrany prezesem Sekcji Rzeźby Zarządu Głównego ZPAP. Zmarł nagle 23 stycznia 1963 roku u progu nowej fazy twórczości.

Twórczość

Pomnik antywojenny na terenie dawnego obozu żabikowskiego w Luboniu
Pomnik antywojenny na terenie dawnego obozu żabikowskiego w Luboniu
Obiegowa moneta 10zł z Kopernikiem z 1958
Obiegowa moneta 10zł z Kopernikiem z 1958

Józef Gosławski pozostawił po sobie liczne realizacje w zakresie rzeźby pomnikowej i portretowej, medalierstwa, karykatury, konserwacji i rysunku. Wczesne jego prace, w większości niezachowane, wykazują wpływy kubizmu (autoportret, portret Witolda Chomicza), koncepcji Szukalskiego (karykatura profesora Henryka Uziębły), a także form bliskich koncepcji artystów z kręgu Polskiej Sztuki Stosowanej (projekt ołtarza św. Franciszka). Pobyt we Włoszech i bezpośrednie zetknięcie się artysty z tamtejszą sztuką spowodował zmianę widzenia artystycznego – portrety Roberta, Marii Maro czy Sycylijczyka noszą wyraźne piętno studiów nad antykiem. Są one także widoczne, obok wpływów włoskiego Odrodzenia, w pierwszych pracach medalierskich i plakietach powstałych w Rzymie. Przedwojenny dorobek artysty prawie w całości zaginął podczas transportu do Polski w sierpniu 1939 roku.

Okupacja spędzona w Wąwolnicy nie przerwała twórczości artysty. Warunki zmusiły go do zainteresowania się małymi formami rzeźbiarskimi. Powstające wówczas medale w przeważającej części poświęcone zostały martyrologii narodu polskiego.

Po wojnie nadal uprawiał medalierstwo. Był prekursorem odejścia od klasycznej formy i kształtu medalu.

Stał się samotnym łącznikiem między pokoleniem Laszczki i Aumillera a medalierami późniejszego okresu. Wysoką rangę jego twórczości w tej dziedzinie potwierdzają liczne nagrody oraz zakupy do muzeów krajowych (m.in. Warszawa, Wrocław, Kraków, Lublin, Toruń) i zagranicznych (m.in. Praga, Ateny, Budapeszt, Rzym, Watykan, Paryż, Haga, Moskwa, Sankt Petersburg).

Powrócił też do rzeźby monumentalnej realizując pomnik Adama Mickiewicza w Gorzowie Wielkopolskim, ofiar obozu w Żabikowie pod Poznaniem, grupę "Muzyka" na warszawskim MDM-ie, pomnik Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli. Brał udział w licznych konkursach zdobywając nagrody m.in. za projekt pomnika Bohaterów Warszawy, Żołnierzy I Armii LWP czy Bolesława Prusa. Artysta zrealizował również monumentalny ołtarz Przemienienia Pańskiego w Masłowie pod Kielcami.[1]

Dorobku Józefa Gosławskiego nie sposób zamknąć w jednoznacznej formule. Ciągłe poszukiwania i niepokój twórczy kazały mu wypowiadać się w zróżnicowanych formach i materiałach. Zasadniczym podmiotem tej sztuki pozostawał jednak zawsze człowiek – zarówno w swoi bohaterstwie jak i codziennej egzystencji. Gosławski był skromny i życzliwy światu – nawet jego karykatury, gatunek niezmiernie rzadko uprawiany przez rzeźbiarzy, tchną raczej dobrotliwym humorem niż złośliwością czy demaskatorstwem.

Najważniejsze dzieła

Konkursy

Wystawy

Indywidualne

Zbiorowe

Krajowe

Zagraniczne

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ostatnia renowacja górnej jego części zatarła surowy, skupiony wyraz Chrystusa i towarzyszących Mu proroków
  2. ↑ Moneta bita jako srebrna 100-złotówka milenijna
  3. ↑ Dziesiątka z Kopernikiem [1]
  4. ↑ Piątka z rybakiem [2]

Źródło

Linki zewnętrzne