Wolna encyklopedia

Jorge Luis Borges, 1899-1986

Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo (ur. 24 sierpnia 1899 r. w Buenos Aires, zm. 14 czerwca 1986 r. w Genewie) - argentyński pisarz, poeta i eseista, twórca m.in. zbiorów opowiadań Alef, Fikcje. Uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy południowoamerykańskich XX wieku. Laureat Nagrody Cervantesa (1979). Najbardziej znany z opowiadań.

Spis treści

Młodość

Borges urodził się w Buenos Aires. Jego ojciec, Jorge Guillermo Borges, był prawnikiem i nauczycielem psychologii, a także miał aspiracje literackie. Matka Borgesa, Leonor Acevedo Suarez, była tłumaczką. Ojciec Borgesa pochodził z rodziny włosko-hiszpańsko-portugalsko-angielskiej; jego matka z rodziny osiadłej w Urugwaju[1]. W domu Borgesów mówiono zarówno po hiszpańsku, jak i po angielsku, więc od wczesnego dzieciństwa Borges był dwujęzyczny, a czytać nauczył się najpierw po angielsku. Dorastał w podmiejskiej okolicy Palermo, w dużym domu z ogromną biblioteką.

Pełne imię Borgesa brzmi Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo, ale nigdy się nie posługiwał nim w całości.

Jorge Guillermo Borges został zmuszony do wczesnego wycofania się z życia zawodowego prawnika z powodu tej samej choroby oczu, która później dotknęła jego syna. W 1914 rodzina przeniosła się do Genewy, gdzie Borges senior poddał się leczeniu pod okiem tamtejszych okulistów. W czasie pobytu w Genewie Borges i jego siostra Norah uczęszczali do szkoły, gdzie Borges nauczył się francuskiego (który początkowo nastręczał mu trudności), a także trochę niemieckiego.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej rodzina Borgesów spędziła trzy lata w Lugano, Barcelonie, Sewilli, Madrycie i na Majorce. W Hiszpanii Borges został członkiem awangardowego ruchu literackiego ultraistów. Swój pierwszy wiersz, Hymn do Morza napisany w stylu Walta Whitmana opublikował w czasopiśmie Grecia (hiszpańskie: Grecja).

Początki kariery pisarskiej

W roku 1921 Borges powrócił ze swoją rodziną do Buenos Aires, gdzie przyjął doktrynę ultraistów i zaczął publikować opowiadania i eseje w czasopismach literackich. Pierwszy tomik jego wierszy nosił tytuł Fervor de Buenos Aires. Współpracował w tym czasie z awangardowym pismem Martin Fierro, współtworzył pisma Prisma (1921-1922, wielkoformatowiec rozpowszechniany poprzez rozklejanie na ścianach domów) i Proa (1922-1926). Był także stałym współpracownikiem Sur (założonego w 1931 przez Victorię Ocampo), które stało się wówczas najważniejszym argentyńskim periodykiem literackim. Dzięki Ocampo Borges poznał również Adolfo Bioy Casares, swojego późniejszego współpracownika i kolejną ważną postać w argentyńskiej literaturze. Wspólnie publikowali pod pseudonimem H. Bustos Domecq.

W 1933 Borges został redaktorem dodatku literackiego gazety Critica i wtedy właśnie powstały utwory, które złożyły się później na Powszechną historię nikczemności. Leżały one na pograniczu esejów i opowiadań fantastycznych. W kolejnych latach Borges pracował jako doradca domu wydawniczego Emece Editores i pisał felietony dla El Hogar (1936-1939).

Borges jako inspiracja

Umberto Eco nie ukrywa, że zarówno osoba Borgesa jak i jego twórczość była jednym ze źródeł inspiracji w czasie pisania Imienia róży. Koncepcja labiryntu i biblioteki zarazem jest wzięta bezpośrednio z pisarstwa Borgesa. Postać posępnego mnicha Jorge w sposób jawny odnosi się do argentyńskiego pisarza (podobnie jak Borges jest on niewidomym bibliotekarzem).

Publikacje w języku polskim

W przekładzie na język polski opublikowane zostały następujące książki Borgesa (w kolejności alfabetycznej):

Linki zewnętrzne


Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Jorge Luisa Borgesa

Przypisy

  1. ↑ Borges. A Life, James Woodall. Jednocześnie w wywiadzie z Ramónem Chao, z 1978, Borges miał utrzymywać, że jego matka była Angielką; z większości źródeł wynika jednak, że to jego babcia, czyli matka jego ojca, pochodziła z Anglii.

Źródło: „haslo,Jorge_Luis_Borges”