Wolna encyklopedia
Katakumby (z gr. kata kyumbas blisko jamy, blisko wydrążenia) - po raz pierwszy tego terminu użyli Rzymianie by określić miejsce na ulicy Via Appia, gdzie wydobywano skałę tuf, używaną do budowy umocnień. Miejsce wydobycia znajdowało się niedaleko jamy w której pochowany był Święty Sebastian. Dlatego miejsce to nazwano katakumbami. Wielu chrześcijan chciało być pochowanych obok św. Sebastiana, dlatego podziemny cmentarz szybko się rozrósł. Nie był to pierwszy podziemny cmentarz, ani jakiś szczególnie duży. Później jednak, w IX wieku zaczęto używać słowa katakumby dla wszystkich podziemnych cmentarzy. W średniowieczu o katakumbach zapomniano.
Pierwsze podziemne cmentarze powstały w Rzymie w okresie od I w. do IV w. Na początku IV wieku w roku 313 wraz z Edyktem Mediolańskim skończyły się prześladowania chrześcijan i przestano chować zmarłych w podziemiach. Podziemne korytarze i komory istniały zanim zaczęto chować tu zmarłych - powstały np. w wyniku wydobywania skały wulkanicznej tuf, komory służyły jako magazyny. Zmarłych chowano w niszach grobowych wzdłuż korytarzy lub w większych komorach, przerobionych na kaplice. Ściany zdobiono freskami, stiukami, marmurem – symbolami związanymi z religią chrześcijańską (ryby, winogrona, ptaki). W V wieku, katakumby stały się miejscem oddawania czci męczennikom i miejscem modlitw. Od VII wieku (za czasów Papieża Honoriusza I) rozpoczęto przenosić relikwie do kościołów. Proces ten w połączeniu z grabieżami przyczynił się do licznych zniszczeń. Ponowne odkrycie katakumb nastąpiło w 1849 r. (Giovanni Battista De Rossi).
Nazwa katakumby odnosi się także do grobowców Egipskich. Budowane one były (podobnie jak i kolumbaria) w I Okresie Przejściowym i w Średnim Państwie.
Zachowane katakumby:
- Rzym
- św. Kaliksta przy Via Appia (powstały jako pierwsze)
- św. Agnieszki i św. Pryscylli przy Via Nomentana
- św. Domitylli przy Via delle Sette Chiese
- św. Giordanii przy Via Salaria
- Neapol – św. Januarego
- w Syrakuzach (IV–V w.) przy kościele San Giovanni
- Rabat (Malta)
Paryskie katakumby – system podziemnych korytarzy, pozostałość po wydobyciu wapieni użytych do budowy między innymi katedry Notre-Dame de Paris i Chatres.
Odeskie katakumby – system podziemnych korytarzy pod Odessą na Ukrainie, wykorzystywany przez komunistyczną partyzantkę w czasie II wojny światowej. .
Zobacz też
