Wolna encyklopedia
| Królestwo Polskie | |||||
|
|||||
|
|||||
| Język urzędowy | polski | ||||
| Stolica | Warszawa | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Ostatnia głowa państwa | Rada Regencyjna |
||||
| Ostatni szef rządu | premier (ostatni) Józef Świeżyński |
||||
| Powierzchnia • całkowita |
127 000¹ km² |
||||
| Jednostka monetarna | marka polska | ||||
| Utworzenie, Niepodległość i Likwidacja | Utworzenie – akt 5 listopada 1916.Niepodległość – 7 października 1918.Likwidacja – dekret Tymczasowego Naczelnika Państwa, w którym użyto po raz pierwszy nazwy "Republika Polska" - 22 listopada 1918. | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 | ||||
Królestwo Polskie (niem. Regentschaftskönigreich Polen, Regencyjne Królestwo Polskie) – nazwa proponowanego państwa polskiego zależnego od II Rzeszy Niemieckiej i Austro-Węgier, powstałego na mocy Aktu 5 listopada wydanego 5 listopada 1916.
Choć Królestwo Polskie formalnie uważane jest za sojusznika państw centralnych, w rzeczywistości nigdy nie zaistniało jako samodzielny byt państwowy, pozostając pod kontrolą Niemiec. Co więcej, plany gen. Ericha Ludendorffa przewidywały aneksję zachodnich terenów Królestwa Polskiego (kongresowego) na rzecz Rzeszy. Tereny przeznaczone na aneksję przez Niemcy, czyli tak zwany "polski pas graniczny" sięgały 30 000 km kw. i były zamieszkane przez około 2 175 000 ludzi. Miały one ulec w ciągu 10 lat germanizacji, polska ludność miała być wypędzona, a na jej miejscu miano osiedlać kolonistów niemieckich[1].
Spis treści |
Działalność Tymczasowej Rady Stanu
Początkowo władza w królestwie leżała w rękach Tymczasowej Rady Stanu, która za pośrednictwem swojego Wydziału Wykonawczego przygotowywała się do przejęcia władzy w przekazywanych jej przez okupantów dziedzinach. Po jej dymisji 25 sierpnia 1917 związanej z kryzysem przysięgowym powstała tymczasowa do powołanej przez Radę Komisji Przejściowej Tymczasowej Rady Stanu, która przejęła od okupantów sądownictwo – 1 września i szkolnictwo – 1 października.
Regencja
Od 12 listopada 1917 obowiązki głowy państwa do czasu powołania na tron króla Polski pełniła Rada Regencyjna w składzie: Zdzisław ks. Lubomirski, kard. Aleksander Kakowski i ziemianin Józef Ostrowski. Regenci powołali pierwszy polski rząd pod prezesurą Jana Kucharzewskiego. 12 lutego 1918 w związku z okolicznościami, jakie towarzyszyły traktatowi brzeskiemu, rząd zgłosił dymisję.
Nie udało się także wprowadzić na tron monarchy. Najwięcej zwolenników miała kandydatura Karola Stefana Habsburga, jednak wobec sprzeciwu Niemców i cesarza Austrii Karola I , projekt ten upadł.
Nowy rząd pod kierownictwem premiera Jana Kantego Steczkowskiego został powołany przez Radę Regencyjną 4 kwietnia 1918.
9 kwietnia odbyły się wybory do Rady Stanu Królestwa Polskiego, quasiparlamentarnego organu Królestwa Polskiego. Rada składała się w większości z osób nominowanych przez Radę Regencyjną, w części z wirylistów, a w części z posłów wybieranych przez rady miejskie i sejmiki powiatowe.
W tym okresie istnienia Królestwa Polskiego polskie było sądownictwo, szkolnictwo, służba zdrowia i administracja. Funkcję parlamentu pełniła Rada Stanu wybrana 9 kwietnia 1918.
Miesiąc niepodległości
Rada Regencyjna 7 października 1918 ogłosiła niepodległość Polski. Rozwiązano Radę Stanu i zapowiedziano zwołanie Sejmu. Pięć dni później Rada Regencyjna pozbawiła generał-gubernatora warszawskiego Hansa Beselera władzy nad wojskiem polskim. 25 października powołano rząd Józefa Świeżyńskiego, który jako pierwszy nie starał się o akceptację władz okupacyjnych niemieckich i austro-węgierskich.
Królestwo Polskie stało się zalążkiem niepodległej II Rzeczypospolitej, powstałej po przekazaniu 14 listopada 1918 przez Radę Regencyjną uprawnień głowy państwa na rzecz Józefa Piłsudskiego i zmianie ustroju z monarchicznego na republikański (22 listopada 1918).
Zobacz też
- Generalne Gubernatorstwo (1915-1918)
- Polska Siła Zbrojna
- historia Polski
- Polska pod zaborami
- Polska podczas I wojny światowej
- Bogdan Hutten-Czapski
|
|||||||
