Wolna encyklopedia
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Krowiarki | |
_PL.jpg) Przełęcz Puchaczówka odzielająca Masyw Śnieżnika od Krowiarek |
|
| Megaregion | Pozaalpejska Europa Środkowa |
| Prowincja | Masyw Czeski |
| Podprowincja | Sudety z Przedgórzem Sudeckim |
| Makroregion | Sudety Wschodnie |
| Mezoregion | Masyw Śnieżnika |
| Mikroregion(y) | Krowiarki |
| Zajmowane jednostki administracyjne |
powiat kłodzkiki gminy: Kłodzko, Bystrzyca Kłodzka, Stronie Śl., Lądek Zdr. |
Krowiarki (niem. Küh Berge) – pasmo górskie w południowo zachodniej Polsce, w Sudetach Wschodnich, w województwie dolnośląskim. Zgodnie z regionalizacją fizycznogeograficzną (wg Kondrackiego i Walczaka) jest to mikroregion należący do mezoregionu Masyw Śnieżnika.
Spis treści |
Geografia
Położenie
Pasmo położone jest w Sudetach Wschodnich, w południowej części Ziemi Kłodzkiej, zaczynając się w jej centrum około 10 km na południe i południowy-wschód od Kłodzka i biegnąc dalej na południowy-wschód ku Śnieżnikowi, od masywu którego oddziela Krowiarki Przełęcz Puchaczówka. Od strony północno-wschodniej dolina Białej Lądeckiej oddziela pasmo, od Wzgórz Rogówki i Gór Złotych. Od strony wschodniej dolina Morawki od Gór Bialskich. Od strony południowo zachodniej graniczy z Obniżeniem Bystrzycy i Wysoczyzną Idzikowa, a od zachodu z Kotliną Kłodzką. Najbardziej na południe wysunięta mała część obszaru pasma leży w granicach Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego.
Charakterystyka
Niewielkie pasmo górskie, silnie rozczłonkowane w obrębie Masywu Śnieżnika, stanowi teren o charakterze podobnym do Masywu Śnieżnika stanowiąc jego podjednostkę. Pasmo złożone jest z kilku wzniesień o wysokości od 505 do 964 m n.p.m. Położone jest na najdłuższym z ramion z Czarną Górą odchodzącym od rozrogu Śnieżnika. Rozciąga się od Przełęczy Puchaczówka na południowym wschodzie, do Nysy Kłodzkiej na północnym zachodzie w okolicy Krosnowic. W skład pasma wchodzą Góry Żelazne i inne masywy. Pasmo ma kształt rozgałęzionego grzbietu o długości ok. 11 kilometrów, największą szerokość osiąga w południowo-wschodniej części pasma. Najwyższym szczytem pasma jest Suchoń (964 m). Naturalne lasy, żyzne i bardzo bogate florystycznie, są porozdzielane na niewielkie kompleksy, izolowane polami i łąkami. W pokryciu terenu dominują lasy zajmujące ok. 58 powierzchni, ponadto dużą powierzchnię ok. 28% zajmują pola i łąki. Pozostały teren to czynne kamieniołomy, nieużytki porolne w różnym stadium regeneracji oraz inne siedliska antropogeniczne.
Budowa
Pod względem geologicznym pasmo zajmuje północno–zachodni fragment metamorfiku Lądka i Śnieżnika, uważanego za oderwany i wypiętrzony fragment formacji skalnej Masywu Czeskiego. Obszar ten powstał w czasie najstarszych ruchów górotwórczych, które doprowadziły do wydźwignięcia pasma. Od zachodu i południowego zachodu graniczy ze skałami osadowymi niecki śródsudeckiej. W efekcie tektonicznego dźwigania Masywu Śnieżnika i Krowiarek w czasie orogenezy alpejskiej w trzeciorzędzie nastąpiło przerwanie ciągłości warstw i oderwanie osadów od ich krystalicznego podłoża oraz fleksuralne podniesienie górnokredowych warstw, które nie podlegały zmianom w czasie późniejszych fałdowań. Ostateczny wygląd pasmo otrzymało w okresie epoki lodowcowej. Wzniesienia pasma Krowiarek zbudowane są ze skał metamorficznych, które występują w Masywie Śnieżnika. Dominują tu skały serii strońskiej: łupki krystaliczne, łupki łyszczykowe, łupki łyszczykowe z granatami, marmury kalcytowe i dolomitowe, łupki węglanowe, łupki kwarcowe, kwarcyty, łupki grafitowe, amfibolity, paragnejsy. Zmetamorfizowane wapienie, widoczne są w postaci naturalnych wychodni skalnych oraz odsłonięć w licznych kamieniołomach. Niższe partie stoków przykryte są utworami soliflukcyjnymi, a u podnóża występują osady polodowcowe.
Krajobraz
Krajobraz niskich gór o dobrze rozwiniętej rzeźbie peryglacjalnej z wyraźnie zaznaczonymi wzniesieniami, poprzecinany licznymi wąskimi, głębokimi dolinami rzek i potoków często o charakterze przełomowym. Na zboczach i szczytach wzniesień licznie występują naturalne skałki zbudowane z gnejsów, paragnejsów, łupków i wapieni krystalicznych. Poniżej czasami występują niewielkie blokowiska – gołoborza. Ponad połowę obszaru zajmują lasy regla dolnego. Dominuje krajobraz rolniczy, z pojawiającymi się na zboczach i szczytach wzniesień kępami lasów. Osadnictwo koncentruje się głównie wzdłuż dolin rzecznych. W dolinach dominują pola uprawne, na zboczach łąki.
Flora
Główną wartością obszaru są zachowane siedliska, rzadkiej w Sudetach, ciepłolubnej buczyny storczykowej z buławnikiem wielokwiatowym. W sąsiedztwie odsłonięć wapieni, na wapiennych piarżyskach i inicjalnych stadiach gleb, rozwijają się bardzo rzadkie w Polsce murawy kserotermiczne z południowoeuropejskiego rzędu Brometalia erecti. Murawy i buczyny nawapienne są także siedliskiem wielu rzadkich, zagrożonych i prawnie chronionych gatunków roślin. W Krowiarkach występują chronione grzyby gwiazdosz długoszyjkowy, maślak trydencki oraz ślimak świdrzyk ozdobny, a na łąkach występuje pełnik europejski nazywany różą kłodzką.
Wody
Krowiarki należą do dorzecza Odry. Największymi rzekami odwadniającymi pasmo są rzeki Nysa Kłodzka i Biała Lądecka. Pozostałe rzeki odwadniające pasmo są ich dopływami.
Wzniesienia
Dębowa 506 m, Wapniarka 518 m , Mrówczyniec 487 m, Słupiec 531 m, Skałeczna 570 m, Górzyca 815 m, Suchoń 964 m, Pasiecznik 893 m, Wilczyniec 897 m.
Przełęcze
Przełęcz Puchaczówka 860 m, Przełęcz pod Chłopkiem 733 m, Przełęcz Mielnicka 405 m.
Urbanizacja
Miejscowości
W Krowiarkach lub u ich podnóży znajdują się następujące miejscowości: Sienna, Stronie Wieś, Stronie Śląskie, Strachocin, Stójków, Lądek-Zdrój, Kąty Bystrzyckie, Rogóżka, Marcinków Radochów, Konradów, Trzebieszowice, Ołdrzychowice Kłodzkie, Żelazno, Mielnik, Idzików, Nowy Waliszów, Stary Waliszów, Romanowo.
Turystyka
Przez pasmo prowadzą szlaki turystyczne
żółty – fragment prowadzący z Przełęczy Puchaczówka do Żelazna przechodzi przez południowo – wschodnią część pasma.
zielony – prowadzący z Romanowa przez północno-zachodnią część pasma do Przełęczy Spalona i dalej
czarny – fragment prowadzący z Bystrzycy Kłodzkiej do Złotego Stoku przechodzi przez środkową część pasma.- Na szczycie góry Wapniarka znajduje się drewniana wieża widokowa.
- Przez przełęcz Mielnicką prowadzi droga krajowa nr 33 z Kłodzka do granicy państwa w Boboszowie.
Ciekawostki
- Pasmo Krowiarek stanowi jeden z największych obszarów krasowych Sudetów, a za szczególnie ciekawą uważana jest krasowa hydrologia okolic Romanowa, gdzie wystepuje ponor, przechwytujący znaczną część wód potoku Piotrówka.
- W przeszłości w Krowiarkach podejmowano próby eksploatacji galeny, która oprócz ołowiu zawiera także srebro.