Wolna encyklopedia
| Krzyż Południa | |
|---|---|
 |
|
| Nazwa łacińska | Crux |
| Dopełniacz łaciński | Crucis |
| Skrót nazwy łacińskiej | Cru |
| Rektascensja | 12,5 h |
| Deklinacja | -60° |
| Powierzchnia | 68 stopni kw. |
| Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 | 4 |
| Najjaśniejsza gwiazda | Acrux (0,79m) |
| Gwiazdozbiory sąsiadujące | |
| Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 90° S a 30° N. |
|
Krzyż Południa (łac. Crux, dop. Crucis, skrót Cru) – najmniejszy gwiazdozbiór nieba, charakterystyczny dla nieba południowego.
Leży w obrębie Drogi Mlecznej. W szerokościach geograficznych Europy nie jest widoczny.
Ma on kształt krzyża łacińskiego.
Najjaśniejsze gwiazdy
- alfa Cru - Acrux, odległy o 410 lat świetlnych układ czterech gwiazd widoczny jako gwiazda jasności 0,79m, składniki
- gwiazda podwójna spektrometrycznie, dominuje podolbrzym typu widmowego B1IV, jasności 1,05m,
- gwiazda podwójna spektrometrycznie, dominuje gwiazda jasności 2,09m, typu widmowego B1V),
- beta Cru - Mimosa, gwiazda podwójna odległa o 470 lat świetlnych, dominuje składnik będący gwiazdą zmienną o zmianach jasności od 1,57m do 1,25m
- gamma Cru - Gacrux, gwiazda podwójna odległa o 220 lat świetlnych, składniki:
- typu widmowego M3II, jasności 1,64m,
- typu widmowego A2 i jasności 6,4m),
- delta Cru - delta Crucis; podolbrzym jasności 3,08m, typu widmowego B2IV, odległy o 543 lata świetlne
- epsilon Cru - najmniejsza gwiazda pomiędzy Delta Cru i Alfa Cru
W skład gwiazdozbioru wchodzą także:
- gromada otwarta NGC 4755 - Szkatułka klejnotów,
- gromada otwarta NGC 4852,
- ciemna mgławica - Worek Węgla.
Najbliższymi sąsiadami Krzyża Południa są konstelacje Centaura i Muchy
Krzyż Południa położony jest w ramionach Drogi Mlecznej. Pomocne w odnalezieniu konstelacji są dwie gwiazdy sąsiadującego Centaura - &alfa; i β Centauri.
Czterokrotne przedłużenie odległości od γ Cru do α Cru, prowadzone poza α Cru, wskazuje południowy biegun nieba.
Ze względu na małą powierzchnię i jasne gwiazdy jest najjaśniejszym gwiazdozbiorem nieba.
Ciekawostki związane z gwiazdozbiorem Krzyż Południa
Alen sugeruje, że tłumaczy to może pewien fragment "Boskiej Komedii" Dantego (pocz. XIV-wieku). Wstępując do czyśćca u wejścia na południową półkulę Dante oznajmia:
"Zwrócę się w prawo i okiem przystanę U podbieguna; gwiazd ujrzę tam czworo Po pierwszych ludziach późniejszym nieznane Niebiosa od nich - zda się - jasność biorą O ty północny widnokręgu wdowi Któremu nigdy te światła nie gorą!..."
(Czyściec, Pieśń 1:22-27)
Odtąd gwiazd Krzyża Południa nikt z północnej półkuli nie widział.
"Pierwszymi ludźmi" byli pierwsi chrześcijanie. W czasach Chrystusa Krzyż Południa widać było z Jerozolimy. Dante, który najwidoczniej był świadom skutków precesji, nawiązuje do bezbożnego okresu, który nastał po śmierci Chrystusa, gdy Krzyż Południa stopniowo usuwał się z nieba widzianego z tej szerokości geograficznej.
Cztery gwiazdy symbolizują cztery cnoty moralne zwane kardynalnymi (roztropność, sprawiedliwość, męstwo i umiarkowanie), które mieli posiadać tylko Adam i Ewa przed popełnieniem grzechu pierworodnego.
Nie we wszystkich kulturach Krzyż Południa jest rozpoznawalny jako Krzyż. W centralnej Australii ten układ gwiazd był nazwany "Stopą Orła"
"Krzyż Południa" występuje często jako motyw na flagach państw półkuli południowej. Flagą taką może pochwalić się m.in.: Australia, Nowa Zelandia, Brazylia, Samoa. Czasem flaga Konfederacji jest nazywana "krzyżem południa", lecz to określenie nie pochodzi od gwiazdozbioru.
Zobacz też
|
|||||||||||