Wolna encyklopedia

Zasugerowano, aby ten artykuł zintegrować z artykułem Krucjata. (dyskusja)

Krzyżowcy z XI-XIII wieku

Zdobycie Jerozolimy podczas I wyprawy krzyżowej (1099 r.) - ilustracja ze średniowiecznego manuskryptu

Zamek krzyżowców w Zatoce Akaba, Egipt

Mapa ukazująca bliski wschód pomiędzy pierwszą a drugą krucjatą

Wyprawy krzyżowe – łączna nazwa wszystkich krucjat prowadzonych od XI do XIII w. w celu odbicia, a następnie obrony miejsc związanych z religią chrześcijańską w Palestynie. Uczestników wypraw krzyżowych nazywa się zbiorczo krzyżowcami.

Przyczyny wypraw krzyżowych

• odpowiedź i reakcja na agresywną politykę prowadzoną przez władców muzułmańskich^[1] :
• odbicie (a dopiero potem obrona) Jerozolimy, Świętego Grobu Pańskiego i ogólnie Ziemi Świętej z rąk niewiernych
• głoszenie religii chrześcijańskiej
• obrona pogranicza Bizancjum

Interesy krzyżowców :

• przeludnienie Europy a także ciągłe konflikty między władcami europejskimi (brak ziem do podziału)^[2],
• chęć wzbogacenia się biednego rycerstwa^[2],
• możliwość odpuszczenia wszelkich grzechów, lecz również uzyskania błogosławieństwa za udział w krucjacie ^[3]

7 wypraw krzyżowych

• I wyprawa krzyżowa, prowadzona w latach 1096-1099, głównie siłami rycerzy lotaryńskich (w Bizancjum i na Bliskim Wschodzie nazywanych "Frankami") oraz normańskich i prowansalskich – zakończona powstaniem Królestwa Jerozolimskiego.
• II wyprawa krzyżowa, prowadzona w latach 1147-1149, siłami króla Francji Ludwika VII i rzymsko-niemieckiego cesarza Konrada III, zakończona całkowitą porażką.
• III wyprawa krzyżowa prowadzona w latach 1189-1192, siłami rzymsko-niemieckiego cesarza Fryderyka I Barbarossy, króla Francji Filipa II Augusta oraz króla Anglii Ryszarda Lwie Serce, która prowadziła trzyletnie oblężenie Akki, zakończone jej zdobyciem i podpisaniem ugody z sułtanem Saladynem.
• IV wyprawa krzyżowa, prowadzona w latach 1202-1204 mieszanymi siłami Wenecji oraz rycerstwa francuskiego i niemieckiego, która na skutek manipulacji doży weneckiego Henryka Dandolo, zamiast pomóc obleganej Akce, zaatakowała Bizancjum, doprowadzając do powstania w Konstantynopolu i najbliższych jego okolicach efemerycznego państewka nazywanego Cesarstwem Łacińskim.
• V wyprawa krzyżowa, prowadzona w latach 1217-1221 siłami króla Węgier Andrzeja II Arpadowicza, księcia Antiochii Boemunda IV Jednookiego oraz króla Cypru Hugo I Cypryjskiego, która skończyła się całkowitym fiaskiem.
• wyprawa krzyżowa prowadzona w latach 1228-1229, siłami rzymsko-niemieckiego cesarza Fryderyka II,
• VI wyprawa krzyżowa, podjęta w latach 1248-1250 przez króla Francji Ludwika IX na wieść o zdobyciu Jerozolimy przez Chorezmijczyków w 1244 r. Zakończyła się klęską.
• VII wyprawa krzyżowa, również podjęta przez Ludwika IX (w 1270), który tym razem lądował w Tunisie, stolicy Tunezji, licząc na pomoc tamtejszego sułtana. Oczekiwania jego się jednak nie spełniły, a sam król padł ofiarą epidemii dżumy. Po jego śmierci jego armia powróciła do Europy.

Niektórzy historycy za VI wyprawę uważają krucjatę cesarza Fryderyka II w latach 1228-1229, nie miała ona jednak charakteru ekspedycji zbrojnej, a była swego rodzaju misją dyplomatyczną, w wyniku której na drodze rokowań udało się odzyskać krzyżowcom Jerozolimę z korytarzem łączącym ją z wybrzeżem, Betlejem i Nazaret, a więc uzyskali więcej niż w niejednej prawdziwej krucjacie. W przypadku uznania tej misji za wyprawę krzyżową numeracja ostatnich dwóch krucjat się zmienia (z VI na VII i z VII na VIII).

Oprócz tego oficjalnym wyprawom krzyżowym towarzyszyły też tzw. wyprawy ludowe, w których uczestniczyły tłumy przypadkowych cywilów i wszystkie z nich zakończyły się masakrami tych ludzi. Zalicza się do nich:

• I wyprawa ludowa 1096, poprzedzająca I wyprawę krzyżową, prowadzona przez kaznodzieję Piotra z Amiens, która dokonała kilku masowych rzezi ludności żydowskiej w Nadrenii i na szlaku swoich przemarszów, po czym została zmasakrowana przez oddziały sułtana Ar Rumu, pod Niceą (Nikeją, Nikają), niedaleko Konstantynopola.
• II wyprawa ludowa 1147 – towarzysząca II wyprawie krzyżowej, podzieliła losy tej ostatniej.
• Krucjata dziecięca 1212 – prowadzona przez grupę francuskich i włoskich kaznodziejów ludowych. Zgromadziła ona kilkadziesiąt tysięcy dzieci, które zostały załadowane na okręty weneckie i genueńskie. Większość dzieci zginęła z głodu na okrętach, reszta została wysadzona na Cyprze lub sprzedana w niewolę muzułmanom.

Przypisy

Bibliografia

• Angold M., Czwarta Krucjata, Bellona, Warszawa 2006.
• Biziuk P., Hattin 1187, Bellona, Warszawa 2004.
• Dupuy R.E. i T.N., Historia wojskowości. Starożytność – średniowiecze, Bellona, Warszawa 1999.
• Konstam A., Wyprawy krzyżowe, Świat Książki, Warszawa 2005.
• Leśniewski S., Jerozolima 1099, Bellona, Warszawa, 1995.
• Madden T., The New Concise History of the Crusades, Rowman and Littlefield, Lanham 2005.
• Madden T. et Al., The Fourth Crusade: The Conquest of Constantinople, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1997.
• Manteuffel T., Historia Powszechna. Średniowiecze, PWN, Warszawa 2002.
• Michałek A., Wyprawy krzyżowe. Armie ludów tureckich, Bellona, Warszawa 2001.
• Michałek A., Wyprawy krzyżowe. Normanowie, Bellona, Warszawa 2002.
• Pernoud R., Kobieta w czasach wypraw krzyżowych, Atext, Gdańsk 1996.
• Runciman S., Dzieje wypraw krzyżowych, Warszawa 1987.
• Składankowie M. i B., Wyprawy krzyżowe, KiW, Warszawa 1968.

Zobacz też

• Hrabstwo Edessy
• Hrabstwo Trypolisu
• Księstwo Antiochii
• Królestwo Jerozolimskie
• Królestwo Cypru
• Żuawi Papiescy

Linki zewnętrzne

• Krzyżowcy w Ziemi Świętej
• Średniowieczny Kościół Polski Polska wobec krucjat

Wyprawy krzyżowe

Wyprawy krzyżowe przeciw muzułmanom
I wyprawa ludowa • I • II • III • IV • Krucjata dziecięca • V • VI • VII