Wolna encyklopedia

Kultura łużycka między 1300 a 400 p.n.e. (kolor zielony) maksymalny zasięg, (kolor czerwony, pomarańczowy, niebieski, brązowy i zielony tzw. kultury kręgu pól popielnicowych)
Eksponaty pochodzące z czasów kultury łużyckiej prezentowane na ekspozycji muzealnej w Zamku Sułkowskich w Bielsku-Białej.
Popielnica kultury łużyckiej z cmentarzyska w Częstochowie-Rakowie.
Interpretacja etniczna; kierunki (strzałki) wędrówek plemion germańskich od 750 lat p.n.e - do I w. n.e., w tym od VII w. p.n.e. na tereny (kolor pomarańczowy) zajęte przez ludność osiadłą reprezentującą kulturę łużycką na bazie której ukształtowała się następnie kultura pomorska
Kultura pomorska (kolor zielony) w okresie wędrówek plemion germańskich VII-III w. p.n.e. w tym kultura grobów kloszowych maksymalny zasięg, kultura jastorfska (kolor fioletowy), kultura kurhanów zachodniobałtyjskich (kolor czerwony)

Kultura łużycka – kultura archeologiczna występująca na terenach: Łużyc, Polski, Słowacji, północnych Moraw i części Ukrainy, między 1300 a 400 p.n.e.. Należała do kręgu kultur pól popielnicowych.

Spis treści

Pochodzenie nazwy

Zazwyczaj nazwy kultur pochodzą od miejsc, w których odkryto pierwsze znaleziska. W tym przypadku pierwszego odkrycia dokonano w Łużycach nad Łabą.

Cechy charakterystyczne

Początek i rozwój kultury łużyckiej przypada na koniec epoki brązu, a rozkwit na początek epoki żelaza. Dzieli się ona na dwie strefy:

Do typowych stanowisk kultury łużyckiej zalicza się m.in.:

Charakterystyczne dla kultury łużyckiej były wyroby z brązu, głównie ozdoby, takie jak: szpile, bransolety i różnego rodzaju wisiorki.

Kolejnym etapem rozwoju kultury na ziemiach polskich po kulturze łużyckiej była kultura pomorska (kultura wejherowsko-krotoszyńska) - ok. 550 p.n.e.

Historyczne rozbieżności wśród badaczy

W historii archeologii tacy archeolodzy jak m.in. z Czech; Píć, Lubor Niederle (1865-1944) i Ćervinka oraz polscy (Erazm Majewski, Józef Kostrzewski (1885-1969), Leon Kozłowski (1892-1944) uważali kulturę łużycką za prasłowiańską, natomiast niemiecki archeolog Alfred Götze (1865-1948) uważał ją za tracką, a Gustaf Kossinna (1858-1931) początkowo za Karpo-Daków, szczep wymieniany przez Zosimusa, a potem za kulturę iliryjską.

Spory wśród naukowców miały swoje źródło w nierozstrzygnięciu podstawowego zagadnienia jakim była kwestia czasu pojawienia się Prasłowian. Według jednych Słowianie ewoluowali na tych terenach, według innych napłynęli dużo później. Zgodnie z drugą teorią prehistoryczne kultury powstały zanim przybyli Słowianie.

Muzea

Muzea w Polsce prezentujące zabytki kultury łużyckiej, m.in.;

Zobacz też

Bibliografia

  • Sylwester Mirosław Czopek: Grupa tarnobrzeska (kultury łużyckiej) nad środkowym Sanem i dolnym Wisłokiem, Rzeszów 1996.
  • Norman Davies: Europa. Między Wschodem a Zachodem, wyd. Znak, Kraków 2007, ISBN 978-83-240-0851-3, s. 232-233.
  • Karol Estreicher: Historia sztuki w zarysie, PWN Warszawa 1984.
  • Marek Gedl: Epoka brązu i wczesna epoka żelaza w Europie, Kraków 1985;
  • tenże: Die Hallstatteinflusse auf den polnischen Gebieten in der Früheneisenzeit, Warszawa-Kraków 1991.
  • tenże: Kultura łużycka, Kraków 1975.
  • tenże: Kultura przedłużycka, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975.
  • Jerzy Stanisław Kmieciński (red.): Pradzieje Ziem Polskich, tom I, cz. 2 Epoka Brązu, Warszawa-Łódź 1988.
  • Anna Niesiołowska-Wędzka: Początki i rozwój grodów kultury łużyckiej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1974.
  • taż: Procesy urbanizacyjne w kulturze łużyckiej w świetle oddziaływań południowych, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1989.

Linki zewnętrzne

Źródło: „haslo,Kultura_%C5%82u%C5%BCycka”