Wolna encyklopedia
Kurt Alder (ur. 10 lipca 1902 jako najstarsze dziecko Józefa i Marii Alder w Królewskiej Hucie (Chorzów), zm. 20 czerwca 1958 w Kolonii) - laureat Nagrody Nobla z chemii w 1950 r. za odkrycie i badania nad reakcjami skoordynowanymi z udziałem dienów.
Rodzice Kurta pochodzili z rodzin chłopskich. Ojciec zajmował stanowisko nauczyciela mianowanego początkowo w szkole powszechnej nr III a następnie nr V w Królewskiej Hucie. Młodość spędził w Chorzowie. Edukacje szkolną rozpoczął 1 kwietnia 1908 r w męskiej szkole powszechnej nr V, w której nauczał jego ojciec,następnie Wyższej Szkole Realnej o profilu matematyczno-przyrodniczym. Rodzina Adlerów przeżyła w Królewskiej Hucie okres powstań śląskich i plebiscytu. Po zdaniu matury przez Kurta, w związku z podziałem Górnego Śląska, rodzina przenosi się do Berlina), gdzie K. Alder rozpoczął studia na Uniwersytecie berlińskim. Po semestrze zimowym przenoszą się do Kilonii. Tu na Uniwersytecie Christiana Albrechta kontynuuje studia i w 1924 roku uzyskuje absolutorium. Swymi wybitnymi postępami w nauce zwraca na siebie uwagę ówczesnego dyrektora Instytutu Chemii Otto Dielsa. Diels prowadził wtedy badania nad reakcją addycji (przyłączania) estrów kwasu azodikarboksylowego do związków nienasyconych. Efekt badań wieńczy praca doktorska pod tytułem „ O przyczynie i przebiegu reakcji estru kwasu azodikarboksylowego” obroniona 24 lipca 1926 r. Praca ta została wyróżniona i ogłoszona drukiem w lipskim wydawnictwie naukowym a zadedykowana rodzicom. Kurt Alder dołącza do zespołu badawczego Otto Dielsa. Od początku 1927 roku pod kierunkiem Otto Diesla pracował nad reakcjami pericyklicznymi węglowodorów nienasyconych. Pierwsze wyniki badań opublikowali w 1928 r w Liebig`s Annaler der Chemie. W publikacji tej po raz pierwszy pojawia się pojecie syntezy dienowej, obecnie znanej pod nazwą reakcji Dielsa-Aldera, pierwszego przykład procesu chemicznego zachodzącego z mechanizmem skoordynowanej cykloaddycji. W sumie opublikował na ten temat ponad 150 prac naukowych. W 1930 roku habilitował się na Wydziale filozoficznym uniwersytetu kilońskiego, uzyskując tym samym prawo do prowadzenia wykładów uniwersyteckich. Przyjmuje stanowisko Privatdozent – pracownik naukowy nie na etacie. 15 września 1934 r premier Prus mianuje go profesorem nadzwyczajnym. W grudniu 1936 r obejmuje stanowisko kierownika laboratorium w Zakładach Bayer Leverkusen. W lutym 1937 r przenosi, za zgodą władz uczelni stanowisko profesora nadzwyczajnego z Kilonii na Uniwersytet w Kolonii z zachowaniem wszystkich praw i obowiązków. 1 stycznia 1940 r objął kierownictwo Katedry Chemii Eksperymentalnej i Technologii Chemicznej oraz funkcje dyrektora Instytutu Chemii. W latach 1949/1950 pełnił funkcje dziekana wydziału Filozoficznego Uniwersytetu w Kolonii. W grudniu 1950 r otrzymał wraz Otto Dieslem Nagrodę Nobla za odkrycie syntezy dienowej. W 1955 r. wziął udział w spotkaniu niemieckich Laureatów Nagrody Nobla, w Lindau nad J. Bodeńskim.(z inicjatywy hrabiego Bernadotte) Uchwalono na nim manifest z Lindau, wzywający do zakazu użycia broni atomowej. Na kilka miesięcy przed śmiercią poślubił Gertrudę Bitner.[1]