Wolna encyklopedia
Lidia Ciołkoszowa z domu Kahn (ur. 24 czerwca 1902 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 9 czerwca 2002 w Londynie) – działaczka socjalistyczna, publicystka, historyczka, żona Adama Ciołkosza.
Na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie ukończyła polonistykę i historię oraz Studium Pedagogiczne z tytułem doktora w 1925 r.. W czasie studiów w Krakowie poznała przyszłego męża, Adama Ciołkosza. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracowała jako wolontariuszka w biurze wojskowym.
Od 1920 r. zaangażowana w działalność Polskiej Partii Socjalistycznej. Była wybitną działaczką polityczną i społeczną, ostatnim żyjącym członkiem przedwojennej krajowej Rady Naczelnej PPS. Do wybuchu II wojny światowej pracowała jako bibliotekarka i wykładowczyni Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (TUR), wychowawczyni i organizatorka kolonii letnich oraz świetlic dla dzieci robotniczych.
Od [[1934] wybierana do Rady Naczelnej PPS. W 1939 roku przez Litwę i Szwecjęopuściła z rodziną Polskę i udała się przez Rumunię i Francję do Londynu, gdzie w okresie (1940 - 1948) była czlonkiem Komitetu Zagranicznego PPS.
W okresie emigracyjnym, pełniła funkcję członka Centralnej Rady PPS (1948 - 1960, w tym w okresie 1957 - 1960 członka Centralnego Komitetu Zagranicznego PPS. Po rozłamie w PPS na emigracji, wraz z mężem Adamem Ciołkoszem działaczka Centralnego Komitetu PPS. Lider struktur PPS na emigracji równiez po smierci męza.
Po połączeniu emigracyjnych struktur na Scaleniowym Zjeździe PPS w listopadzie 1987 r. w Bernried, została wybrana przewodniczącą Centralnej Rady Partyjnej), a na XXV Zjeździe PPS odbytym w listopadzie 1990 roku w Warszawie - jako ostani żyjący członek władz przedwojennej PPS - została wybrana dożywotnio Honorową Przewodniczącą Partii. Zdecydowana przeciwniczka wchodzenia w koalicje z partiami postkomunistycznymi.
Lidia Ciołkoszowa była autorką wielu artykułów, broszur i audycji radiowych z historii polskiego ruchu robotniczego, nadawanych przez Rozgłośnię Polską Radia Wolna Europa. W 1952 r. opublikowała książkę "Generał Walery Wróblewski", w 1965 r. książkę "Publicystyka polska na emigracji w latach 1940-1960" i wspólnie z mężem Adamem najważniejsze ich dzieło - "Zarys dziejów socjalizmu polskiego" (t. 1 Londyn 1966, t. 2 Londyn 1972). Opracowała również wydanie książki Aleksandra Wata, "Mój wiek".
Została wyróżniona nagrodami literackimi paryskiej Kultury (Paryż, 1967), Stowarzyszenia Polskich Kombatantów (Londyn, 1972) oraz fundacji im. Jurzykowskiego (Nowy Jork, 1973) oraz orderem Polonia Restituta.
Zmarła w Londynie 9 czerwca 2002 roku.
Bibliografia
- Lida Ciołkoszowa, Spojrzenie wstecz. Rozmowy przeprowadził Andrzej Friszke, Paryż 1995;
- | Jacek Kowalski "Adam i Lidia Ciołkoszowie"