Wolna encyklopedia

Metale alkaliczne (litowce, potasowce) - grupa pierwiastków I grupy układu okresowego bez wodoru o silnych własnościach metalicznych, tworzących z wodą silnie zasadowe (alkaliczne) wodorotlenki. Do metali alkalicznych zalicza się lit, sód, potas, rubid, cez i frans.

Spis treści 1 Właściwości fizyczne 2 Właściwości chemiczne 3 Cechy wspólne 4 Inne pierwiastki 5 Przypisy

Właściwości fizyczne

Litowce to ciała stałe o najmniejszej spośród pierwiastków gęstości, z których lit, sód i potas mają mniejszą gęstość od wody. Wraz ze wzrostem liczby atomowej wzrasta ich gęstość i promień atomowy. Maleje zaś twardość, temperatura wrzenia i topnienia.

Właściwości chemiczne

Własności metaliczne litowców, ich zasadowość oraz ogólna reaktywność z wodą i powietrzem wzrastają ze wzrostem ich liczby atomowej (w dół układu okresowego), co związane jest z malejącą elektroujemnością. Wszystkie te metale, oprócz najmniej reaktywnego litu, reagują gwałtownie z wodą z wytworzeniem gazowego wodoru i wodorotlenku danego pierwiastka, według schematu:

2M + 2H₂O → 2MOH + H₂↑

(gdzie M - metal alkaliczny)

W przypadku potasu, rubidu i cezu powyższa reakcja przebiega zazwyczaj wybuchowo, natomiast sód wybucha jedynie w sprzyjających warunkach. Rubid i cez samorzutnie zapalają się w kontakcie z powietrzem^[1].

Przechowuje się je w nafcie lub w parafinie, ponieważ na powietrzu ulegają reakcji w zawartym w powietrzu tlenem bądź parą wodną.

Cechy wspólne

• metale
• jeden elektron na powłoce walencyjnej
• należą do bloku s
• wykazują dużą reaktywność wobec niemetali tworząc:

• tlenki, nadtlenki, ponadtlenki, np.

4Li + O₂ → 2Li₂O

• wodorotlenki, np.

2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑

• sole, np.

2K + 2HCl → 2KCl + H₂↑

Inne pierwiastki

Pierwiastki, których wodorotlenki alkalizują środowisko występują też w innych grupach układu okresowego. Są to w szczególności wszystkie lantanowce, część metali ziem alkalicznych, a także niektóre metale przejściowe.

Przypisy