Wolna encyklopedia
| Pancerniki typu Vittorio Veneto | |
 |
|
| Opis typu | |
|---|---|
| Kraj | Włochy _crowned.svg&filetimestamp=20081112204101){kind=small} |
| Użytkownicy | Włochy |
| Wprowadzenie do służby | 1940 |
| Zbudowane okręty | 4 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | standardowa: 41 000 t pełna: 46 000 t |
| Długość | 238 m |
| Szerokość | 32,9 m |
| Zanurzenie | 9,7 m |
| Napęd | turbiny Parsona o mocy 140 000 KM napędzające 4 śruby |
| Prędkość | 30 węzłów |
| Zasięg | 4500 mil morskich |
| Załoga | 1860 |
| Uzbrojenie | 9 x 381 mm 12 x 152 mm 12 x 90 mm 20 x 37 mm 20 x 20 mm |
| Wyposażenie lotnicze | 3 samoloty rozpoznawcze |
Pancerniki typu Littorio, określane też często jako typ Vittorio Veneto[1] – włoskie pancerniki z okresu II wojny światowej, budowane w latach 1934-1942. Były jednymi z najlepszych okrętów tej klasy na świecie.
Spis treści |
Historia
Po zakończeniu I wojny światowej w latach 1920-1921 miała miejsce konferencja w Waszyngtonie w sprawie ograniczenia flot wojennych państw na świecie, w której uczestniczyły: Stany Zjednoczone, Francja, Włochy, Wielka Brytania, Japonia i Chiny. 6 lutego 1922 r. podpisano traktat waszyngtoński, w którym określono stosunek sił morskich poszczególnych państw. Zabroniono w nim budowy nowych pancerników, jednakże od zakazu tego uczyniono wyjątek między innymi dla Włoch, z uwagi na wiek i jakość posiadanych okrętów. Włochy mimo to nie podjęły wówczas budowy nowych pancerników z przyczyn ekonomicznych. Ustalono w traktacie także, że okręty liniowe nie mogą mieć większej wyporności, niż 35.000 ton i dział o kalibrze przekraczającym 406 mm. Traktat ten podpisano na okres 10 lat. Po jego wygaśnięciu próbowano przedłużyć czas jego obowiązywania i w 1930 r. podpisano w Londynie traktat londyński, który zezwalał Włochom na wybudowanie pancerników o łącznej wyporności 70.000 ton.
W 1930 r. ówczesny generalny inspektor włoskiej marynarki wojennej (Regia Marina) gen. Umberto Pugliese zlecił opracowania 3 okrętów liniowych o wyporności 23.000 ton, uzbrojonych w artylerię główną kalibru 381 mm lub 406 mm. W 1934 r. zmieniono te założenia, głównie w celu zapewnienia przewagi nad flotą francuską, która w tym czasie rozpoczęła budowę pancerników "Dunkerque" i "Strasbourg". Jednostki włoskie miały być większe - o wyporności 35.000 ton i być silniej opancerzone i uzbrojone, niż francuskie. Zdecydowano się na budowę dwóch pancerników, które otrzymały nazwę "Littorio" i "Vittorio Veneto". W rzeczywistości, w toku projektowania zakładano przekroczenie tego traktatowego limitu wyporności i ostateczna wyporność standardowa pancerników wynosiła ok. 40.000 ton. W 1936 Włochy zdecydowały się nie podpisać kolejnego rozbrojeniowego traktatu londyńskiego i zdecydowały się na budowę kolejnych dwóch pancerników tego typu, które otrzymały nazwy: "Roma" i "Impero". Ostatecznie tylko trzy z tych pancerników zostało ukończonych i wzięło udział w działaniach wojennych II wojny światowej. Natomiast pancernik "Impero" nie został nigdy ukończony. Pancerniki, z wyjątkiem pancernika "Roma", przetrwały wojnę, lecz poniosły ciężkie uszkodzenia i ostatecznie wszystkie zostały złomowane pod koniec lat pięćdziesiątych.
Historia poszczególnych pancerników typu Vittorio Veneto
Pancernik "Littorio"
Stępkę pod pancernik położono 28 października 1934 r. w stoczni Cantieri Ansaldo Genova w Genui. Wodowanie nastąpiło 22 sierpnia 1937 r. Ukończenie budowy nastąpiło 6 maja 1940 r., po czym 24 czerwca 1940 wszedł w skład włoskiej floty Regia Marina.[2]
1 września 1940 r. wziął udział w operacji Hats, a 29 września 1940 r. w operacji MB 5. W nocy z 11/12 listopada 1940 r. w porcie Tarent został zaatakowany przez samoloty pokładowe Fairey Swordfish Mk I z brytyjskiego lotniskowca "Illustrious" i trafiony 3 torpedami. Okręt został ciężko uszkodzony i jego część dziobowa znalazła się pod wodą. Został wydobyty 11 grudnia 1940 r. i rozpoczęto jego remont który trwała do sierpnia 1941 r.
27 września 1941 r. ponownie wszedł do działań bojowych biorąc udział w ataku na konwój brytyjski Halberd zmierzający na Maltę. 17 grudnia 1941 r. wziął udział w pierwszej bitwie w Zatoce Syrta, gdzie doszło do walki z brytyjskimi okrętami.
3 stycznia 1942 r. wziął udział w ochronie włoskiego konwoju M 43 zmierzającego do Libii. 22 marca 1942 r. wziął udział w drugiej bitwie w Zatoce Syrta, w trakcie której doszło do jego uszkodzenia w wyniku eksplozji wewnętrznej. Ponownie wziął 16 czerwca 1942 r. w ataku na konwój brytyjski Vigorous płynący z Malty. W trakcie tego ataku został trafiony torpedą wystrzeloną przez brytyjski samolot i wycofał się. Jego remont trwał do lutego 1943 r. W czerwcu 1943 r. został ponownie uszkodzenia w czasie amerykańskich nalotów na port La Spezia. 30 lipca 1943 r. przemianowany na "Italia".
9 września 1943 r. pancernik "Italia" wypłynął z portu La Spezia wraz z pancernikami "Vittorio Veneto" i "Roma" oraz 6 krążownikami, 8 niszczycielami i 4 torpedowcami w kierunku Malty, aby poddać się siłą alianckim. W drodze zespół włoskich okrętów został zaatakowany przez 15 samolotów bombowych Dornier Do 217K, które zaatakowały go bombami kierowanymi Fritz X (SD 1400X). Jedna z takich bomb trafiła w okręt, lecz zdołał on 10 września 1943 r. dotrzeć na Maltę. Został on internowany w Egipcie. W 1947 r. został on przejęty przez Stany Zjednoczone w ramach reparacji wojennych, lecz nie wszedł do służby. 1 czerwca 1948 r. został skreślony z listy floty a następnie złomowany w porcie La Spezia.
Pancernik "Vittorio Veneto"
Stępkę pod pancernik położono 28 października 1934 r. w stoczni Cantieri Riuniti dell' Adriatico San Marco w Trieście. Wodowanie nastąpiło 25 lipca 1937 r. Ostateczne zakończenie budowy nastąpiło 28 kwietnia 1940 r. i okręt wszedł 1 maja 1940 w skład Regia Marina, a gotowość operacyjną osiągnął 2 sierpnia 1940.[2]
Do akcji wszedł 1 września 1940 r., gdy wspólnie z pancernikiem "Littorio" wziął udział w operacji Hats, także 29 września 1940 r. wziął udział we operacji MB 5. W trakcie ataku na port Tarent w nocy z 11 na 12 listopada 1940 r. znajdował się w porcie lecz uniknął uszkodzeń.
27 listopada 1940 r. wziął udział w bitwie koło przylądka Spartivento, w trakcie której został uszkodzony po trafieniu torpedą z samolotu pokładowego brytyjskiego lotniskowca "Formidable". Skierowany do naprawy do portu Genua, został tam ponownie uszkodzony w trakcie bombardowania 8 lutego 1941 r.
27 marca 1941 r. wziął udział w bitwie koło przylądka Matapan, w trakcie której został trafiony torpedą zrzuconą z samolotów pokładowych lotniskowca "Formidable". W wyniku tego trafienia stracił on możliwości manewrów, gdyż miał uszkodzone stery. 27 września 1941 r. ponownie bierze udział w ataku na brytyjski konwój Halberd płynący z Malty. 14 grudnia 1941 r. w trakcie ochrony konwoju zmierzającego do Libii został trafiony torpedą przez brytyjski okręt podwodny "Urge" z 10 flotylli okrętów podwodnych stacjonującej na Malcie.
Skierowany do naprawy w porcie La Spezia, 15 czerwca 1942 r. został uszkodzony w trakcie bombardowania. Z portu wypłynął 9 września 1943 r. wraz z grupą innych włoskich okrętów i udał się w kierunku Malty. W trakcie rejsu uniknął uszkodzeń i 10 września 1943 r. wpłynął do portu Valletta, gdzie poddał się siłom alianckim. Został internowany i skierowany do Egiptu, gdzie przebywał do końca wojny. W 1947 r. został przejęty przez Wielką Brytanię w ramach reparacji wojennych. Lecz nie wszedł do służby a 1 lutego 1948 r. został skreślony z listy floty a następnie złomowany w La Spezia w czerwcu 1948 r.
Pancernik "Roma"
Stępkę pod pancernik "Roma" położono w 18 września 1938 r. w stoczni Cantieri Riuniti dell' Adriatico San Marco w Trieście. Wodowanie nastąpiło 9 czerwca 1940 r. A ostateczne wyposażenie okrętu w 14 czerwca 1942 r. i z tym dniem weszła w skład Regia Marina. Pancernik nie brał udziału w walkach. W czerwcu 1943 r. został uszkodzony w czasie nalotu lotnictwa amerykańskiego.
9 września 1943 r. wypłynął z portu La Spezia wraz z grupą okrętów włoskich i udał się w kierunku Malty. W trakcie rejsu zespół ten został zaatakowany przez niemieckie samoloty bombowe Dornier Do 217K. Pancernik "Roma" został trafiony dwiema bombami kierowanymi Fritz X i zatonął.
Pancernik "Impero"
Stępkę pod pancernik "Impero" położono 14 maja 1938 r. w stoczni Cantieri Ansaldo Genova w Genui, a okręt wodowani 15 listopada 1939 r. W czerwcu 1940 r. przerwano jednak nad nim prace i został skierowany początkowo do Brindisi, a następnie do Wenecji, gdzie w styczniu 1942 r. wznowiono prace wykończeniowe. Następnie przeniesiono go do Triestu, gdzie we wrześniu 1943 r. został przejęty przez Niemców.
Następnie w czasie nalotów lotnictwa amerykańskiego został uszkodzony. A po wojnie zrezygnowano w ogóle z jego wykończenia i ostatecznie został złomowany w 1950 r. Okręt nigdy nie wszedł w skład floty włoskiej ani niemieckiej.
Dane techniczno-taktyczne pancerników typu Vittorio Veneto
| Nazwa okrętu | Vittorio Veneto | Littorio (Italia) | Roma | Impero | ||||
| Wyporność standardowa (t) | 41167 | 41337 | 41650 | 41650 | ||||
| Wyporność pełna (t) | 45750 | 45956 | 46125 | 46125 | ||||
| Wymiary | ||||||||
| Długość (m) | 237,80 | 237,80 | 240,70 | 240,70 | ||||
| Szerokość (m) | 32,90 | 32,90 | 32,90 | 32,90 | ||||
| Zanurzenie (m) | 9,60 – 10,50 | 9,60 – 10,50 | 9,70 – 10,50 | 9,70 – 10,50 | ||||
| Uzbrojenie | ||||||||
| 9 x 381 mm 12 x 152 mm 12 x 90 mm 20 x 37 mm 20 x 20 mm od 1942 r. dodatkowo 4 x 120 mm 8-12 x 20 mm 3 samoloty startujące z katapulty |
takie same | takie same | takie same | |||||
| Opancerzenie | ||||||||
| Burty – 100 – 350 mm Rufa – 60 – 130 mm Pokład główny – 36 – 45 mm Pokład bojowy – 100 – 204 mm Wieże dział głównych – 100 – 350 mm Wieża dział średnich – 35-135 mm |
takie same | takie same | takie same | |||||
| Napęd – 8 kotłów, 4 turbiny parowe o mocy 140000 KM, 4 śruby | ||||||||
| Prędkość maksymalna | 30 węzłów | takie same | takie same | takie same | ||||
| Zasięg – 4580 mil morskich | ||||||||
| Załoga | 1861 | 1861 | 1960 | - | ||||
Przypisy
- ↑ Typ Littorio m.in. na stronie internetowej Marynarki Włoch i Fraccaroli A., The Littorio class, (w:) "Warship", t.1, cz.2, Greenwich 1977, s.3, natomiast typ Vittorio Veneto za Perepeczko A. Włoskie pancerniki typu Vittorio Veneto, s.11:, także Garzke W.H., Dulin R.O., Battleships, Axis and Neutral Battleships of World War II, Annapolis 1985
- ↑ 2,0 2,1 Garzke W.H., Dulin R.O., Battleships. Axis...
Źródła
- Garzke W.H., Dulin R.O., Battleships. Axis and Neutral Battleships of World War II, Annapolis 1985, ISBN 0-87021-101-3
