Wolna encyklopedia

Lizosom – (występuje wyłącznie w komórkach eukariotycznych) niewielkie (0,05-0,5 μm) pęcherzyki zawierające enzymy rozkładające białka, kwasy nukleinowe, węglowodany i tłuszcze. Łącznie w lizosomach jest obecnych ok. 40 różnych hydrolaz. W lizosomie zachodzi nie tylko proces trawienia komórkowego wchłoniętych pokarmów, ale także rozkład niepotrzebnych już cząsteczek. Nazwę lizosom wprowadził de Duve w roku 1955, wcześniej opisane były także przez Miecznikowa (1865)

Substancje, które mają ulec strawieniu, docierają do lizosomu w pęcherzykach, w które zostają "ubrane" w trakcie pinocytozy i fagocytozy.

Błona lizosomów zawiera liczne monotopowe glikoproteidy (o długich łańcuchach i dużej ilości kwasów sialowych), liczne pompy protonowe oraz liczne białka przenośnikowe.

Wewnątrz lizosomu utrzymywane jest pH na poziomie ok. 5.

Rodzaje lizosomów:

• trawienne – rozkład substancji,
• magazynujące – magazynowanie substancji,
• „grabarze” – rozkład obumarłych składników cytoplazmy (Pęcherzyki zawierające organelle przeznaczone do degradacji nazywa się pęcherzykami sekwestralnymi.).

W lizosomach rozkładane są na ogół białka długowieczne w odróżnieniu od proteosomów.

Enzymem markerowym (markerem) lizosomów jest kwaśna fosfataza.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu biologii
• proteasom
• ubikwityna
• apoptoza