Wolna encyklopedia

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: podać tytuły książek będących źródłami. Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Logopedia – nauka o kształtowaniu właściwej mowy w okresie jej rozwoju i jej doskonaleniu w późniejszym okresie (logopedia ogólna), a także o usuwaniu różnego rodzaju wad i zaburzeń mowy (logopedia specjalna).

Obecnie obowiązujące definicje logopedii mówią, że jest ona „nauką o kształtowaniu prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty”. (Styczek 1981,s13). Obejmuje też oddziaływanie na psychikę w celu wytworzenia właściwego stosunku do wady mowy i zapobiegania ujemnemu jej wpływowi na kontakty interpersonalne oraz kształtowanie osobowości. (Styczek 1981, s. 13) Według Demelowej (1979) logopedia zajmuje się etiologią i patogenezą zaburzeń mowy, ich rozpoznawaniem, zapobieganiem oraz usuwaniem. Interesuje sie wychowaniem pod względem mowy, czuwaniem nad jej rozwojem i doskonaleniem oraz ewentualną poprawą, gdy odchyla się ona od normy. (Jastrzębowska 2003, s.323) Do zadań logopedii, wg Ireny Styczek (1981,s.13) należą:

• „kształtowanie prawidłowej mowy w przedszkolu i w szkole, czyli dbanie o jej prawidłowy i jak najlepszy rozwój pod względem fonetycznym, gramatycznym i leksykalnym,
• doskonalenie mowy już ukształtowanej,
• usuwanie wad mowy,
• nauczanie mowy (mówienia i rozumienia) w wypadku jej braku lub utraty,
• usuwanie zaburzeń głosu,
• usuwanie trudności w czytaniu i pisaniu.”

Wśród autorów nie ma zgodności co do przedmiotu i zakresu badań logopedii, stąd aktualnie funkcjonują trzy koncepcje określające obszar tej nauki (Jastrzębowska 2003, s.321):

1. koncepcja medyczna, za którą opowiada się m. in. S. Grabias, organizująca zakres przedmiotu badań logopedii do zaburzeń, profilaktyki i korekcji mowy,
2. koncepcja pedagogiczna, rozszerzająca zakres przedmiotu badań logopedii o problemy kształtowania mowy u dzieci z upośledzonym słuchem i porozumiewania się głuchoniewidomych.
3. koncepcja holistyczna, której zwolennikami są L. Kaczmarek i I. Styczek, traktuje logopedię jako samodzielną naukę zajmującą się wszystkimi aspektami mowy: embriologicznym, patologicznym, społecznym i artystycznym, integruje wyniki badań dyscyplin zajmujących się mową.

Tak więc można wymienić następujące przedmioty badań logopedii (Jastrzębowska 2003, s.323):

• prawidłowy proces nabywania kompetencji i rozwoju sprawności językowej oraz komunikacyjnej,
• zapobieganie nieprawidłowym zachowaniom językowym,
• pochodzenie i przyczyny powstających odstępstw od normy w rozwoju mowy,
• mechanizm powstawania tych odstępstw,
• ich związek z innymi zaburzeniami rozwojowymi,
• ich wpływ na psychikę i funkcjonowanie społeczne, korekta wad wymowy,
• reedukacja zaburzeń mowy, w przypadku utraty nabytych już umiejętności porozumiewania się,
• terapia zakłóceń i zaburzeń rozwoju mowy oraz zaburzeń mowy,
• oddziaływanie na psychikę pacjenta w celu umożliwienia mu prawidłowego funkcjonowania społecznego,
• zapobieganie wtórnym skutkom zaburzeń mowy.

„Nie oznacza to jednak (...) że przedmiotem badań logopedii są wszystkie wymienione aspekty komunikacji językowej. To, że są one przedmiotem jej zainteresowań nie jest równoznaczne z polem jej działań naukowych.” (Jastrzębowska 2003, s.323) W logopedii wyróżnia się następujące specjalności:

• logopedia teoretyczna – „jej zadaniem jest integrowanie i wskazywanie możliwości wykorzystania w praktyce wyników badań, a także wprowadzanie metod i narzędzi służących diagnozowaniu wszelkich zaburzeń mowy oraz opracowywanie programów oddziaływań profilaktycznych i terapeutycznych” ^[1]
• logopedia stosowana (praktyczna) - jej zadaniem jest rozwijanie kompetencji językowej i komunikacyjnej oraz zapobieganie nieprawidłowościom przebiegu tego procesu (źródło: ^[2] dzieli sie ona na:

• logopedię ogólną, której zadaniem jest kształtowanie prawidłowej mowy i doskonalenie wymowy już ukształtowanej (Jastrzębowska 1998, s.30),
• logopedię specjalną, do której zadań należą - usuwanie wad wymowy, nauczanie mowy (mówienia i rozumienia) w przypadku jej braku lub utraty, usuwanie zaburzeń głosu, usuwanie trudności w nauce czytania i pisania (Jastrzębowska 1998,s.30).

„L. Kaczmarek (1991)(...)wyróżnia w logopedii ogólnej (...) następujące specjalności:

1. logopedię wychowawczą, mającą na celu zapobieganie patologii mowy i głosu (...);
2. logopedię artystyczną, interesującą się ekspresja słowną: potoczną, publicystyczną i artystyczną (...).

Natomiast w logopedii specjalnej autor ten wyróżnia:

1. logopedię korekcyjną, zajmującą się usuwaniem zaburzeń mowy i głosu oraz trudnościami w nauce czytania i pisania, a także nauczaniem mowy dzieci z upośledzeniem umysłowym lub uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego (...);
2. surdologopedię, zajmującą sie kształtowaniem i rozwojem mowy osób wykazujących zaburzenia słuchu oraz postępowaniem z tymi osobami (...). (Jastrzębowska 2003, s. 324).

Realizacja zadań logopedii wymaga szerokiej wiedzy z zakresu językoznawstwa, , foniatrii, neurologii, audiologii, ortodoncji, anatomii, fizjologii, psychologii, pedagogiki. (Jastrzębowska 1998, s.31)

Przypisy

1. ↑ http://www.logopedia.net.pl/artykuly/2/zakres-zainteresowan-i-przedmiot-badan-logopedii.html
2. ↑ http://www.logopedia.net.pl/artykuly/2/zakres-zainteresowan-i-przedmiot-badan-logopedii.html

Zobacz też

• foniatria
• logorytmika

Linki zewnętrzne

• http://www.logopedia.net.pl/ ponad 130 artykułów o tematyce logopedycznej
• http://www.logopedia.pl/ centrum logopedyczne
• http://www.komlogo.pl/ komputerowy programy wspierające terapię logopedyczną