Wolna encyklopedia
Ludvig Holberg (ur. 3 grudnia 1684 w Bergen, zm. 28 stycznia 1754) - pisarz duński z pochodzenia Norweg, twórca duńskiego języka literackiego i dramatu narracyjnego, nazywany ojcem teatru duńskiego. Pracował też jako myśliciel polityczny i historyk.
Z pochodzenia Norweg. Najmłodszy z sześciu braci, wcześnie osierocony. Jego ojciec Christian Nielsen Holberg zmarł gdy Ludvig miał rok. Wykształcenie zdobył własnym wysiłkiem. Wiel podróżował; po Niemczech Francji i Włoszech, gdzie podchwycił wiele haseł Oswiecenia, które następnie krzewił w Danii.
Był profesorem na Uniwersytecie w Kopenhadze, gdzie zajmował się historiografią.
Rozgłos przyniósł mu poemat heroikomiczny "Peder Paars". Jednak największe sukcesy odnosił w dramacie. Napisał 17 komedii czerpiąc motywy z Terencjusza, Plauta czy Moliera. Tworzył repertuar do otwartego w 1722 małego Teatru Narracyjnego w Kopenhadze przy ulicy Groenegade. A po jego upadku napisał w języku łacińskim utopijną powieść "Podróż do krajów podziemnych Nielsa Klima" (Niels Klims underjordiske rejse). Wzorem dlań był tu oczywiście Jonathan Swift i Podróże Guliwera. Powieść została pierwotnie napisana po łacinie jako Nicolai Klimii iter subterraneum (1741). W roku nastęnym Hans Hagerup przetłumaczył ja na duński.
Napisał też "myśli o moralności" (Moralske tanker).
Spis treści |
Dzieła Holberga
Komedie
- Den Politiske Kandestøber, 1722
- Den Vægelsindede, 1722
- Jean de France eller Hans Frandsen, 1722
- Jeppe paa Bjerget eller den forvandlede Bonde, 1722 ("Jeppe na wzgórzu")
- Mester Gert Westphaler, 1722 ( "Gert Westfalczyk"')
- Barselstuen, 1723
- Den ellefte Junii, 1723
- Jacob von Tyboe eller den stortalende Soldat, 1723
- Ulysses von Ithacia, 1723
- Erasmus Montanus eller Rasmus Berg, 1723
- Don Ranudo de Colibrados, 1723
- Uden Hoved og Hale, 1723 (
- Den Stundesløse, 1723
- Hexerie eller Blind Allarm, 1723 (Eng. "Czarnoksiestwo, lub fałszywy alarm"')
- Melampe, 1723
- Det lykkelige Skibbrud, 1724
- Det Arabiske Pulver, 1724 ("Proch arabski")
- Mascarade, 1724 ("Maskarada")
- Julestuen, 1724
- De Usynlige, 1724 ("Niezwyciężaony")
- Kildereisen, 1725
- Henrich og Pernille, 1724-1726
- Den pantsatte Bondedreng, 1726
- Pernilles korte Frøkenstand, 1727
- Den Danske Comoedies Liigbegængelse, 1727 ("Pogrzeb duńskiej komedii"')
- Den honette Ambition, 1731
- Plutus eller Proces imellom Fattigdom og Riigdom, publ. 1753
- Husspøgelse eller Abracadabra, publ. 1753 ("Abrakadabra")
- Philosophus udi egen Indbildning, publ. 1754
- Republiqven eller det gemeene Bedste, publ. 1754
- Sganarels Rejse til det philosophiske Land, publ. 1754
Poezja
- Peder Paars, 1720
- fire Skæmtedigte, 1722
- Metamorphosis eller Forvandlinger, 1726
Powieść
- Nicolai Klimii iter subterraneum, 1741. (tłumaczenie duńskie Hans Hagerup (1742): Niels Klims underjordiske Rejse.) (ang. wersja: The Journey of Niels Klim to the World Underground Bison Books, 2004. ISBN#0803273487)
Eseje
- Moralske Tanker, 1744
- Epistler, 1748-1754
- Moralske Fabler, 1751 ("Bajki moralne"')
- Tre latinske levnedsbreve, 1728-1743
Prace historyczne
- Introduction til de fornemste Europæiske Rigers Historier, 1711 ("Wstep do historii największych imperiów europejskich")
- Morals Kierne eller Introduction til Naturens og Folke-Rettens Kundskab, 1716
- Dannemarks og Norges Beskrivelse, 1729 ("Opis Danii i norwegii")
- Dannemarks Riges Historie, 1732–35
- Den berømmelige Norske Handel-Stad Bergens Beskrivelse, 1737
- Almindelig Kirke-Historie, 1738
- Den jødiske Historie fra Verdens Begyndelse, fortsat til disse Tider, 1742
- Adskillige store Heltes og berømmelige Mænds sammenlignede Historier, 1739–53
- Adskillige Heltinders og navnkundige Damers sammenlignede Historier,
Zobacz też
Źródła
- Władysław Czapliński, Dzieje Danii nowożytnej 1500-1875, Warszawa 1982, s.117-118.