Wolna encyklopedia
Ludwig Heinrich Edler von Mises (ur. 29 września 1881 we Lwowie, zm. 10 października 1973 w Nowym Jorku) – brat Richarda, ekonomista austriacki.
Przedstawiciel szkoły austriackiej w ekonomii, w poglądach na gospodarkę reprezentował stanowisko leseferystyczne. Udowodnił, iż niemożliwe jest racjonalne funkcjonowanie gospodarki planowej. Stanowisko to wywołało w okresie międzywojennym szeroką dyskusję teoretyczną (M. Dobb, O. Lange).
Spis treści |
Biografia
Urodzony 29 września 1881 r. w Lwowie, syn Artura Edlera i Adeli (Landau) von Misesów. Ojciec Ludwiga, absolwent Politechniki w Zurichu, był inżynierem zatrudnionym w Autriackim Ministerstwie Kolei. Ludwig był najstarszym z trójki chłopców. Jeden umarł jeszcze jako dziecko. Richard stał się znanym matematykiem.
W latach 1892-1900 uczęszczał do prywatnej szkoły podstawowej, później publicznego Akademishe Gymnasium w Wiedniu.
1900-1902. Studia na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1903 roku umiera jego ojciec.
20 lutego 1906 roku otrzymał stopień doktora prawa kanonicznego i rzymskiego na Uniwersytecie Wiedeńskim. Uniwersytet ten nie miał katedry ekonomicznej, kiedy uczęszczał do niego Mises; jedyną metodą studiowania ekonomii były wtedy studia prawnicze.
W latach 1904? - 1914 uczęszczał na seminarium Eugena von Böhm-Bawerka na Universität Wien. W 1910 Zakończył trzyletnią obowiązkową służbę wojskową, składającą się z trzech czterotygodniowych okresów, po jednym na każdy rok służby.
W 1913 roku zatrudniony jako privatdozent (nieopłacany wykładowca) na Uniwersytecie Wiedeńskim.
Podczas Pierwszej Wojny Światowej powołany do aktywnej służby wojskowej. Opuścił Wiedeń latem 1914, by udać się na wojnę tego samego dnia i tym samym pociągiem, którym planował wyruszyć, by prowadzić seminarium na śląsku. Był kapitanem w artylerii kawalerii austro-węgierskiej, początkowo na froncie wschodnim w Karpatach, Rosyjskiej Ukrainie i Krymie. W późniejszym etapie wojny pracował nad problemami ekonomicznymi ze Sztabem Generalnym w Wiedniu.
Po wojnie został dyrektorem austriackiego Urzędu Reperacji Wojennych Ligi Narodów (do 1920 r.)
Lata 1919-1934: W 1919 r. powrócił na Uniwersytet Wiedeński jako privatdozent. 18 maja 1918 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Po Pierwszej Wojnie Światowej Mises pomógł w odnowie Społeczeństwa Ekonomicznego, wydawcy kwartalnika Zeitschriftfur Nationalökonomie. Aktywny członek Stowarzyszenia na rzecz Polityki Socjalnej (do 1933 r.). W roku 1926 występował z wykładami na amerykańskich uniwersytetach, które były sponsorowane przez Fundację Laury Spelman (Rockefeller).
1920-1934. Prowadził prywatne seminarium w swoim biurze w co drugi piątkowy wieczór. Uczestniczyli w nim doktorowie uniwersyteccy i goście; jedynie za zaproszeniem.
1927-1938. 1 stycznia 1927 roku: Założony przez Misesa Austriacki Instytut Badań Cykli Koniunkturalnych) rozpoczyna pracę. Mises staje się jego wykonawczym wiceprezesem. F. A. Hayek był menedżerem do roku 1931, gdy wyemigrował do Londynu, stanowisko przejął Oskar Morgenstern.
Pobyt w Stanach Zjednoczonych na Kongresie Międzynarodowej Izby Handlu (1931).
1934-1940. Stanowisko Profesora Międzynarodowych Relacji Ekonomicznych w Uniwersyteckim Instytucie Wyższych Studiów Międzynarodowych w Genewie, w Szwajcarii. Mimo ostatecznego opuszczenia Wiednia, spowodowanego przyjęciem posady w Szwajcarii, Mises utrzymał swój związek z Handelskammer pracując w niepełnym wymiarze czasowym do momentu Aneksji Austrii w marcu 1938 roku.
6 lipca 1938 r.: Ślub z Margit (po matce Herzfeld) Sereny w Genewie.
W 1940 roku emigruje do Stanów Zjednoczonych, przybywając do Nowego Jorku 2 sierpnia.
W lutym 1942 roku rozpoczyna dwumiesięczny kontrakt w Meksyku na stanowisku Profesora Wizytującego (Visiting Professor) na Narodowym Uniwersytecie w Meksyku i Narodowej Szkole Ekonomii.
1945-1969: Profesor Wizytujący na Uniwersytecie w Nowym Yorku, w Wyższej Szkole Administracji Przedsiębiorczości. Przeprowadził dwa kursy, poniedziałkowe, wieczorne odczyty (luty 1945 wiosna 1964), czwartkowe, wieczorne seminaria (jesień 1948 wiosna 1969).
1946: Członek Komisji Zasad Ekonomicznych Krajowego Związku Producentów (Economic Principles Commission, National Association of Manufacturers). Jako ten brał udział w konsultowaniu przygotowań nad dwutomowym The American Individual Enterprise System (Amerykańskim Systemem Przedsiębiorczości Indywidualnej (McGraw Hill, 1946), produktem konsensusu osądów członków Komisji.
Uzyskanie obywatelstwa Amerykańskiego. Od 26 lipca do 4 września: Profesor Wizytujący w Meksyku, z wykładami w Escuela de Economía [Szkole Ekonomicznej] Associación Mexicana de Cultura [Meksykańskiego Związku Kulturalnego].
W latach 1946-1973 doradca Foundation for Economic Education.
Wraz z F. A. Hayekiem przyczynił się do założenia Stowarzyszenia Mont Pelerin, międzynarodowej społeczności biznesmenów, ekonomistów i innych intelektualistów (1947).
Od 30 lipca do 28 sierpnia 1949 roku prowadzi wykłady w Meksyku dla Escuela de Economía [Szkoły Ekonomicznej] Associación Mexicana de Cultura [Meksykańskiego Związku Kulturalnego]. W tym roku też kończy traktat - Human Action.
Od 31 marca do 16 kwietnia 1950 podróżował z wykładami w Peru na zaproszenie Pedro Beltrána, Prezesa Banco Central de Reserve [Banku Rezerw Federalnych].
W 1953 roku umiera jego brat Richard.
Od stycznia 1954 do kwietnia 1955 roku doradca Krajowego Związku Producentów (NAM).
Od 2 do 15 czerwca 1959 zaproszony do argentyńskiego Buenos Aires przez Centrum Promocji Wolnej Ekonomii, później Centrum Studiów nad Wolnością. Dał sześć odczytów opublikowanych pośmiertnie jako Polityka Ekonomiczna: Myśli o Dzisiaj i Jutrze
20 października 1962 roku nagrodzony Austriackią Odznaką Honorową za Osiągnięcia Naukowe i Artystyczne w wyróżnieniu jego wybitnej działalności jako nauczyciela i wykładowcy i za jego prace o uznaniu międzynarodowym w dziedzinach nauki politycznej i ekonomii.
5 czerwca 1963 roku przyznano mu honorowy doktorat prawa na Uniwersytecie w Nowym Yorku, za ukazanie filozofii wolnego rynku i obronę wolnego społeczeństwa.
28 lipca 1964 roku uzyskał honorowy tytuł Doctor Rerum Politicarum [Doktora Nauk Politycznych] Uniwersytetu we Fryburgu.
10 października 1973 roku Mises umiera w Szpitalu Świętego Wincentego w Nowym Yorku.
Praca naukowa
- 1913-1938 – profesor Uniwersytetu w Wiedniu
- 1934-1940 – Institut Universitaire des Hautes Etudes Internationales w Genewie
- 1945-1969 – Uniwersytet w Nowym Jorku
Główne prace: Die Wirtschaftsrechnung im sozialistischen Gemeinwesen (1920) oraz Socialism. An Economic and Sociological Analysis (1922), w której wykazywał, że społeczeństwa socjalistyczne nie mogą osiągnąć racjonalnej alokacji zasobów, gdyż brak w nich prawdziwego systemu cen. Nationalökonomie: Theorie des Handelns und Wirtschaftens (1940), znana szerzej w wersji rozszerzonej i przetłumaczonej na język angielski jako Human Action (pol. Ludzkie działanie) w której wskazywał konieczność stosowania prakseologii jako metody nauki ekonomii.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Sylwetka Ludwiga von Misesa na mises.pl
- Strona Instytutu Ludwiga von Misesa
- Nagrania z konferencji naukowej poświęconej dorobkowi L. von Mises, 2007
- Prace w języku polskim
- Prace w języku angielskim
Teoria: Metodologia szkoły austriackiej • Prakseologia • Katalaktyka • Niepewność • Problem kalkulacji ekonomicznej • Austriacka teoria pieniądza • Austriacka teoria kapitału • Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego • Austriacka teoria monopolu • Wolna bankowość
Prekursorzy: Ekonomiści scholastyczni (Salamanka) • Richard Cantillon • Anne Robert Turgot • Jean-Baptiste Say • Frédéric Bastiat
Przedstawiciele • Carl Menger • Eugen von Böhm-Bawerk • Friedrich von Wieser • Ludwig von Mises • Friedrich Hayek • Israel Kirzner • Fritz Machlup • Murray Rothbard • Joseph Salerno • Hans-Hermann Hoppe
Publikacje • Zasady ekonomii • Ludzkie działanie • Droga do zniewolenia • Konstytucja wolności