Wolna encyklopedia

Ludwinów - obszar Krakowa, leżący na prawym brzegu Wisły naprzeciw krakowskiej Skałki. Obecnie wchodzi w skład Dzielnicy VIII Dębniki.

Spis treści 1 Historia 2 Znani mieszkańcy 3 Ludwinowskie Tango 4 Lola z Ludwinowa

Historia

Tereny obecnego Ludwinowa po raz pierwszy pojawiły się we wzmiankach w 1377 r. pod nazwą Błonie. Błonie należało do parafii na krakowskiej Skałce. Dziesięcina z wsi stanowiła uposażenie kościoła św. Katarzyny na Kazimierzu, oraz – w części – biskupów krakowskich. W Błoniu funkcjonował folwark biskupów krakowskich z cegielnią, wapiennikiem, stawami rybnymi i młynem na Wildze. Wieś była w posiadaniu rodziny Luksarowiczów, a później biskupa Felicjana Konstantego Szaniawskiego herbu Junosza, który ok.1732 roku przekazał ją jako uposażenie założonemu przez siebie seminarium duchownemu na krakowskim Stradomiu. Prowadzenie seminarium zostało powierzone Misjonarzom. W akcie nabycia wsi przez biskupa po raz pierwszy pojawia się nazwa Ludwinów. W czasie rozbiorów funkcjonował tu urząd cyrkułu austriackiego. Był to dobry okres dla Ludwinowa, bowiem Austriacy planowali utworzenie tutaj odrębnego miasta które pozostając w granicach Austrii stanowiłoby mocną przeciwwagę dla Krakowa. Z czasem plany te zostały przeniesione do Podgórza, do którego przyłączono także południowo-wschodnią część Ludwinowa.

W 1782 roku przy kaplicy św. Bartłomieja powstała parafia. W 1887 r. wybudowany został pierwszy drewniany most łączący Ludwinów z Krakowem. Na początku XX wieku na Ludwinowie wybudowana została przez braci Dłużyńskich garbarnia. Zakład funkcjonujący pod nazwą Garbarnia Braci Dłużyńskich leżał w pobliżu ujścia Wilgi do Wisły. Po dość krótkim czasie zakład został zbyty przedsiębiorcy Rabińskiemu. W 1917 roku garbarnię prowadziły Polskie Zakłady Garbarskie Spółka z o.o., przekształcone w 1921 roku w spółkę akcyjną. Większościowymi akcjonariuszami byli: Jan Götz Okocimski, Edward Mycielski, Bank Małopolski i Polskie Zakłady Garbarskie sp. z o.o. W sąsiedztwie funkcjonował klub sportowy Garbarnia.

W 1910 roku Ludwinów - w ramach ogromnego projektu tzw. Wielkiego Krakowa, tworzonego przez ówczesnego prezydenta miasta Juliusza Leo został włączony do Krakowa jako IX dzielnica katastralna.

Znani mieszkańcy

W Ludwinowie urodził się żyjący w latach 1836-1877 malarz Aleksander Kotsis. Malował przede wszystkim codzienne sceny z życia małopolskiego ludu - chłopów, górali, wiejskich dzieci, pejzaże podkrakowskie i górskie. Tworzył też portrety i liczne studia głów wieśniaków i górali. Na wielu jego obrazach znaleźć można także ludwinowskie plenery i mieszkających tutaj ludzi. Jego słynne obrazy "Matula pomarli", "Nucenie wiosenne", "Ostatnia chudoba" czy "Kosiarz" oddają ducha ówczesnego podmiejskiego Ludwinowa.

Ludwinowskie Tango

Ludwinów, jako kultowe, podmiejskie zacisze został uwieczniony przez Jerzego Peterburskiego (muzyka) i Andrzeja Własta (tekst) w „Ludwinowskim tangu”:

Po co nam piosenki zagraniczne?

Dość tej mięty, płaczu i dość łez,

Nasze przecież także są prześliczne,

Chociaż mniej w nich pachnie bez,

Ale za to serce jest i fajer,

Każdy zaraz lepszy humor ma

I do tańca pcha się każdy frajer,

Kiedy gdzie muzyczka gra.

To krakowskie, ludwinowskie tango.

Będziesz, brachu, tańczyć chciał

To krakowskie, ludwinowskie tango,

Choćby ci kto na grzebieniu grał.

Kapeluszem praśniesz w stół,

Chwycisz brzanę poprzez pół

I jak w raju znów się będziesz czuł.

Gdy jedyna zdradzi cię dziewczyna,

Nie martw się tańcz gdzie klawo, bo

Zdradzi ciebie i mnie,

I coś z pół Krakowa,

Właśnie ta dziewczyna, \

Właśnie ta jedyna | bis

Lola z Ludwinowa. /

Lecz w którąś niedzielę będą święta dwa;

Spędzę z nią wesele do białego dnia.

Będziem pić, ty i ja,

I będziemy tańczyć do białego dnia.

To krakowskie, ludwinowskie tango.

Będziesz, brachu, tańczyć chciał

To krakowskie, ludwinowskie tango,

Choćby ci kto na grzebieniu grał.

Kapeluszem praśniesz w stół,

Chwycisz brzanę poprzez pół

I jak w raju znów się będziesz czuł.

I w podzięce będziesz składał ręce,

Że ci Kraków takie tango dał.

Lola z Ludwinowa

Wodewil "Lola z Ludwinowa" Stefana Turskiego (1875-1945) powstał na kanwach prawdziwej historii ludwinowskiej społeczności.

"Wodewil o Loli z Ludwinowa powstał na prawdziwej historii. To była rzeczywiście kiedyś, przed laty, piękna dziewczyna, przy tym śpiewała bardzo ładnie, tańczyła znakomicie i wszyscy ją uwielbiali. I później na jej temat zrobili ten wodewil i te słynne piosenki: ...fest frajerów kiwa, fest frajerów kiwa Lola z Ludwinowa... Ja to pamiętam, wie Pani, ja to pamiętam... Po co nam piosenki zagraniczne, nasze także są prześliczne... No, nie pamiętam już. Ale to coś pięknego, coś pięknego. Zresztą hymn Ludwinowa był o Loli z Ludwinowa." (na podstawie wspomnień Franciszka Owsińskiego).

Melodia piosenki "Oka" która powstała w lipcu 1943 r. w obozie 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki w Sielcach nad Oką została zaczerpnięta przez autora Leona Pasterniaka (1910-1969) z piosenki "Szumią Oleandry" z wodewilu "Lola z Ludwinowa".