Wolna encyklopedia
Współrzędne: 50°15'44" N 19°16'9" E
|
||||
| Status | dzielnica | |||
| W granicach miasta | od 1975 | |||
| Położenie | 50° 15' 44'' N 19° 16' 9'' E |
|||
Położenie na planie Sosnowca |
||||
Maczki – wschodnia, niewielka i otoczona zewsząd lasami dzielnica Sosnowca, na skraju Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej, posiadająca głębokie tradycje kolejarskie a wynikające z historycznie strategicznego położenia na mapie Europy, na granicy dwóch rozbiorów (końcowa stacja Granica Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej).
Graniczy od północy z Ostrowami Górniczymi, od wschodu ze Sławkowem, od południa z Jaworznem a od zachodu z Porąbką.
Poprzecinana torowiskami kolejowymi, rzadko już używanymi, w tym Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej oraz łączącą się z nią tutaj odnogą Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej, na których istniejąca tutaj stacja Granica (właściwie dwie odrębne, połączone tunelem) była ostatnią przed wjazdem do zaboru austriackiego, co ówcześnie nadawało zawsze gotowej na przyjęcie carskiej rodziny miejscowości niezwykle ważny wymiar. Południowym skrajem przepływa rzeka Biała Przemsza.
W dzielnicy wyodrębnia się:
- Kolonia Cieśle
- Kolonia Wągródka
- Stare Maczki
Spis treści |
Historia Maczek
W XVIII wieku miejscowość ta znana już była jako przysiółek Macki. Historycznie był to przysiółek należący do wsi biskupiej Porąbka (klucz sławkowski), choć oddalony od niej dość znacznie i początkowo odgrodzony kompleksem leśnym dawnej Puszczy Pakoszyckiej. Nazwa przysiółek wg opisu najstarszych mieszkańców pochodziła od rodziny Macków, którzy w XVIII w. osadzili się na terenie dóbr biskupich. Rodziny te żyły głównie z wyrębu lasów, prowadząc niewielkie gospodarstwa domowe.
Osiedle Maczki zawdzięcza swoje istnienie pierwszej w Królestwie Polskim kolei o nazwie Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska. Jak sama nazwa wskazuje, przebiegała tu granica wzdłuż rzeki Biała Przemsza pomiędzy zaborami rosyjskim i austriackim. Był to największy węzeł graniczny imperium Romanowów. Rozwój gospodarczy na przełomie XIX i XX wieku zmienił w dużej mierze wygląd ówczesnej osada kolejowej Granica, lecz w większości zachowało się budownictwo z XIX wieku. Do zachowanych po dziś dzień obiektów (zobacz Galeria Zdjęć – obiekty zabytkowe) architektonicznych zaliczyć należy: most graniczny na rzece Biała Przemsza z 1848 r., dworzec kolejowy zbudowany w neorenesansowym stylu wg projektu Henryka Marconiego z 1848 r., komorę celną tego samego projektanta z 1848 r. (ulega dewastacji), kaplica rzymskokatolicka z 1857 r., wieża ciśnień z 1880 r., kościół rzymskokatolicku wg projektu inżyniera Artura Goebla z 1892 r. oraz cały kompleks budynków mieszkalnych zbudowanych dla pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej pod koniec XIX wieku.
Maczki, są wciąż pomnikiem sławnego zagłębiowskiego okresu "wielkiego skoku" cywilizacyjnego, który wprowadził region na karty historii. Ratowanie pozostałych zabytków od marnego losu, niszczejących i nikomu już niepotrzebnych ruin jest obowiązkiem naszego pokolenia w imię wspólnej idei, w imię kultury, historii i szacunku dla dzieła naszych przodków.
Zabytki
- Kościół pw. śśw. Apostołów Piotra i Pawła
- Dworzec kolejowy Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej w Maczkach z 1948 r.
- Most na Przemszy w Maczkach (granicy)
- Budynek komory celnej z 1848 r.
- Szereg zabudowań mieszkalnych dla pracowników kolei
- Dawny hotel Adama Tańskiego, póżniej Federa Schernera
- Kaplica rzymskokatolicka wybudowana w 1857 r.
- Wieża ciśnień wzniesiona w 1880 r.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
Dańdówka • Dębowa Góra • Jęzor • Kazimierz Górniczy • Klimontów • Maczki • Milowice • Modrzejów • Niwka • Ostra Górka • Ostrowy Górnicze • Pogoń • Porąbka • Radocha • Rudna • Sielec • Stary Sosnowiec • Środula • Śródmieście • Zagórze