Wolna encyklopedia

Na - Mg - Al   Be Mg Ca       Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Magnez, Mg, 12
Własności metaliczne	metal ziem alkalicznych
Grupa, okres, blok	2 (IIA), 3, s
Gęstość, twardość	1738 kg/m3, 2,5
Wygląd
Kolor	srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa	24,305 u
Promień atomowy (obl.)	150 (145) pm
Promień kowalencyjny	130 pm
Promień van der Waalsa	173 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ne]3s²
e- na poziom energetyczny	2, 8, 2
Stopień utlenienia	2
Własności kwasowe tlenków	silnie zasadowe
Struktura krystaliczna	heksagonalna
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	923 K (650 °C)
Temperatura wrzenia	1363 K (1090°C)
Objętość molowa	14,00×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	127,4 kJ/mol
Ciepło topnienia	8,954 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	361 Pa (923 K)
Prędkość dźwięku	4602 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	1,31 (Pauling) 1,23 (Allred)
Ciepło właściwe	1020 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	22,6×106 S/m
Przewodność cieplna	156 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	737,7 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1450,7 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	7732,7 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r. 24Mg 78,99% stabilny izotop z 12 neutronami 25Mg 10% stabilny izotop z 13 neutronami 26Mg 11,01% stabilny izotop z 14 neutronami 27Mg {syn.} 9,45 min β-   27Al
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu

Magnez (Mg, łac. magnesium) - pierwiastek chemiczny, metal ziem alkalicznych (druga grupa główna układu okresowego). Izotopy stabilne magnezu to ²⁴Mg, ²⁵Mg oraz ²⁶Mg.

Magnez po raz pierwszy został uznany za pierwiastek przez Josepha Blacka, zaś wyodrębniony w formie czystej w 1808 roku przez Humphry'a Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę – magnez – zaproponował Filip Walter.

Spis treści 1 Występowanie 2 Otrzymywanie 3 Związki 4 Właściwości chemiczne 5 Zastosowanie 6 Znaczenie biologiczne

Występowanie

Magnez jest jednym z najpospolitszych pierwiastków, występuje w skorupie ziemskiej w ilości 2,74% pod postacią minerałów: dolomitu, magnezytu, kizerytu, biszofitu, karnalitu, kainitu i szenitu. W wodzie morskiej występuje w ilości około 1200 ppm, w postaci roztworu soli Mg²⁺.

Produkty spożywcze, będące najlepszymi źródłami magnezu (w 100g produktu):

• pestki dyni – 520 mg
• kakao gorzkie – 420 mg
• koper – 377 mg
• natka pietruszki – 291 mg
• migdały – 257 mg
• soja – 250 mg
• kasza gryczana – 218 mg
• orzech włoski – 130-190 mg
• fasola biała – 169 mg
• jabłka ze skórką – 104 mg
• yerba mate – 57 mg
• czekolada

Otrzymywanie

Magnez można otrzymać poprzez redukcję tlenku magnezu węglem, a następnie oczyszczenie za pomocą elektrolizy.

Związki

Najważniejsze związki magnezu to tlenek magnezu, wodorotlenek magnezu oraz sole. Roztwory wodne, w których występuje duże stężenie jonów Mg²⁺ mają gorzki smak.

Stopy magnezu z miedzią są bardzo wytrzymałymi mechanicznie stopami o jednej z najniższych gęstości.

Właściwości chemiczne

Magnez metaliczny dość łatwo utlenia się na powietrzu, ale podobnie jak w przypadku glinu, proces korozji magnezu jest zatrzymywany przez pasywację. Oczyszczony z nalotu tlenku magnez metaliczny bardzo łatwo i dość gwałtownie (lecz o wiele wolniej niż metale alkaliczne) reaguje z wodą tworząc wodorotlenek.

Kationy Mg²⁺ należą do V grupy kationów.

Zastosowanie

Magnez metaliczny wykorzystuje się w chemii organicznej do często praktykowanej reakcji Grignarda.

Stopy magnezu z miedzią są wykorzystywane w przemyśle lotniczym i kosmicznym, tam gdzie stopy tytanu i glinu są za ciężkie. W podobnych zastosowaniach wykorzystywane są także magnale (stopy glinu z magnezem) oraz elektrony (stopy magnezu, glinu, cynku, manganu i krzemu).

Ze stopów magnezowych coraz częściej wykonuje się obudowy urządzeń elektronicznych i precyzyjnych, np.: obudowy notebooków, kamer filmowych i video oraz aparatów fotograficznych.

Znaczenie biologiczne

Magnez wchodzi w skład chlorofilu, jony magnezu odgrywają też dużą rolę w utrzymywaniu ciśnienia osmotycznego krwi i innych tkanek, oraz uczestniczą w przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym.

Zapotrzebowanie na magnez u osób dorosłych wynosi 300-400 mg na dobę i chociaż w naturalnym środowisku bogato występuje w spożywanych przez człowieka pokarmach, jest go coraz mniej w wyniku nawożenia chemicznego gleby związkami zawierającymi potas oraz stosowania nadmiernej ilości konserwantów żywności. Inne przyczyny niedoboru magnezu to: nadużywanie alkoholu, picie kawy, stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych, stres, spożywanie nadmiernych ilości tłuszczów, niewydolność nerek.

Objawami niedoboru magnezu mogą być: nagłe zawroty głowy, bolesne skurcze łydek, uczucie odrętwienia i mrowienia w kończynach, wzmożone wypadanie włosów, łamanie się paznokci, próchnica zębów, rozdrażnienie, lęki, trudności w koncentracji, zaburzenia snu, nocne poty, kołatanie serca, arytmia, bóle głowy, mdłości, biegunki, drganie jednej z powiek.