Wolna encyklopedia

Maria Skibniewska, z domu Skibińska (ur. 3 maja 1904 w Warszawie, zm. 28 października 1984 w Warszawie) – polska tłumaczka literatury angielskiej i francuskiej.
Przełożyła na polski ponad 70 książek (m.in. dzieła Grahama Greene’a, Henry’ego Jamesa (Ambasadorowie), Thomasa Wolfe'a, Bruce’a Marshalla, Williama Saroyana i Johna Updike’a[1]). Jej mężem był kpt. inż. Stanisław Skibniewski, powstaniec warszawski (ps. Cubryna). Pod koniec życia stopniowo traciła wzrok[2].

Maria Skibniewska jest najbardziej znana z pierwszych polskich przekładów dzieł J. R. R. Tolkiena: Hobbita (wyd. 1960), Władcy Pierścieni (wyd. 1961-1963) i Silmarillionu (wyd. 1983, jednak ten przekład nie został przez nią w pełni ukończony[3]).
W sprawie tłumaczenia Władcy Pierścieni konsultowała się z samym Tolkienem (listowny kontakt w 1959[4]). Jej tłumaczenie uznawane jest zazwyczaj za „kanoniczne” i było podstawą tłumaczenia filmu Władca Pierścieni. W kilkanaście lat po śmierci Skibniewskiej (1996) ukazało się nowe wydanie jej tłumaczenia, poprawione przez Marka Gumkowskiego, które obecnie jest stosunkowo najbardziej powszechne[5].
Właśnie przy pracach nad przekładem Władcy Pierścieni wprowadziła do polszczyzny słowo „krasnolud” jako zgrubienie istniejącego wcześniej „krasnoludka” oraz odmianę „elfowie” zamiast „elfy”.

Przypisy

  1. ↑ Częściowe zestawienie tytułów książek przetłumaczonych przez M. Skibniewską: http://elendili.pl/viewtopic.php?t=1158 (data odczytu 18 VII 2008).
  2. ↑ Informacje biograficzne zaczerpnięte z: http://forum.tolkien.com.pl/viewtopic.php?t=958 (data odczytu 18 VII 2008).
  3. ↑ http://forum.tolkien.com.pl/viewtopic.php?t=958 (data odczytu 18 VII 2008); http://forum.tolkien.com.pl/viewtopic.php?t=2291&start=8 (data odczytu 18 VII 2008).
  4. ↑ http://elendili.pl/viewtopic.php?t=1158 (data odczytu 18 VII 2008). Zobacz też: list 217 (w:) J. R. R. Tolkien, Listy, wyb. i opr. Humphrey Carpenter, współ. Christopher Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz, Poznań 2000, s. 446-447.
  5. ↑ http://home.agh.edu.pl/~evermind/jrrtolkien/jrrtolkien.htm#przeklady (data odczytu 18 VII 2008); M. Gumkowski, Nota wydawcy (w:) J. R. R. Tolkien, Władca Pierścieni, tom 1 Drużyna Pierścienia, przeł. Maria Skibniewska, Warszawa 2002, s. 8: Znakomity przekład „Władcy Pierścieni” autorstwa Marii Skibniewskiej uznawany jest w dalszym ciągu – wraz z tłumaczeniami fragmentów poetyckich, spolszczonych przez Włodzimierza Lewika (w tomie I i II) oraz Andrzeja Nowickiego (w tomie III) – za kanoniczną wersję dzieła Tolkiena w języku polskim. Podczas przygotowywanie jego edycji w Wydawnictwie Muza okazało się jednak, iż można tam znaleźć pewną liczbę sformułowań błędnych lub nietrafnych oraz że opublikowane w ostatnich latach materiały – przede wszystkim autokomentarze i notatki J. R. R. Tolkiena – dostarczają niekiedy argumentów na rzecz innych rozwiązań translatorskich. do tekstu wprowadzono zatem poprawki i modyfikacje.

Źródła

Źródło: „haslo,Maria_Skibniewska”