Wolna encyklopedia

Microsoft Windows Vista
Logo systemu
Rodzina Windows NT
Aktualna wersja stabilna 6.0 Service Pack 1 (SP1) (Build 6001) (4 lutego 2008)
Pierwsze wydanie 30 stycznia 2007
Producent Microsoft
Licencja Microsoft EULA
Platforma systemowa x86, x86-64
Jądro hybrydowe
Podstawowe środowisko pracy środowisko graficzne Aero
Oficjalna witryna Windows Vista
Starsza wersja systemu Microsoft Windows XP
Nowsza wersja systemu Microsoft Windows 7

Microsoft Windows Vista (wymowa /ˈvɪstə/, Windows NT 6.0) - najnowsza edycja systemu Windows firmy Microsoft (do 22 lipca 2005 znany był jedynie pod nazwą kodową Longhorn). Następca systemu Windows XP. Hasło reklamowe systemu to Clear, Confident, Connected, czyli Przejrzysty, Pewny, Połączony. W październiku 2008 Windows Vista był zainstalowany na 19,29% komputerów na świecie[1], natomiast w Polsce w okresie 21 - 27 października 2008 udział wynosił 11,1%[2].

Spis treści

Terminy premiery

8 listopada 2006 roku ówczesny lider działu Microsoftu zajmującego się klienckim systemem operacyjnym, Jim Allchin, napisał na swym blogu, iż tworzenie Visty zostało zakończone i rozpoczęła się produkcja. Dla użytkowników licencji grupowych system Windows Vista był dostępny już od 30 listopada 2006, w wersji pudełkowej oraz preinstalowany w nowych komputerach jest dostępny od 30 stycznia 2007 w Polsce i 29 stycznia na świecie. Tego dnia były prezes Microsoftu, Bill Gates, o 16:45 (czasu lokalnego) uroczyście dokonał premiery nowego produktu. Oficjalna polska premiera systemu odbyła się 7 marca 2007 roku[3], jednakże zakup systemu Windows Vista był już możliwy od 25 stycznia 2007.

Nowości w Windows Vista

Do nowości w Vista należy między innymi Windows Presentation Foundation (WPF, Avalon) i Windows Communication Foundation (WCF, Indigo). Miał się wśród nich znaleźć także nowy system plików, WinFS, projekt ten został jednak porzucony. Wszystkie te trzy elementy zostaną zebrane pod wspólną nazwą WinFX. Z nowości dostępny również całkowicie nowy wygląd, bazujący na silniku Aero. Została dodana obsługa nagrywania płyt DVD. Do graficznych nowości należy też nowy wygląd przycisku "Start", który wygląda jak trójwymiarowa kula zawierająca logo Windows Vista, ale bez napisu start.

Oprócz znanej z Windows XP Service Pack 2 Zapory systemu Windows dołączony do systemu został także program chroniący przed spyware (dostępny jako darmowy dodatek dla legalnych kopii systemów XP i Server 2003) o nazwie Windows Defender (dawniej Microsoft Windows AntiSpyware (Beta)), tworzony na podstawie programu GIANT AntiSpyware firmy Giant Company Software Inc., wykupionej przez Microsoft Corporation 16 grudnia 2004.

Inną nowością są trójstopniowo (zamiast dwustopniowo) limitowane konta, dzięki którym będzie można lepiej dopasować poziom uprawnień do użytkownika. Nowy rodzaj kont, Least Privileged User Account (LUA), któremu zawdzięczamy trójstopniowe uprawnienia, jest najbardziej ograniczony i sprowadza się do jedynie podstawowych uprawnień, takich jak korzystanie z Internetu (jest możliwe odcięcie takiemu użytkownikowi dostępu do niektórych stron), czy eksploracja jego własnych folderów. Warto również wspomnieć o możliwości korzystania z kontroli rodzicielskiej, dzięki której można określić, w jakim zakresie czasu i jak długo dziecko może korzystać z komputera, a także w jakie gry może grać.

Został wprowadzony nowy model aktualizacji, tzw. hot patching, dzięki któremu w większości przypadków instalacja aktualizacji odbywa się w tle, bez restartowania komputera.

Kolejną nową funkcjonalnością jest wbudowane w edycję Ultimate rozwiązanie BitLocker pozwalające na szyfrowanie całych partycji. Szyfrowanie to może wykorzystywać między innymi sprzętowe moduły TPM.

Windows Vista jest reklamowany przez Microsoft jako wydajniejszy, bezpieczniejszy i bardziej przyjazny dla użytkownika[4]. Zdaniem Microsoftu, najważniejsze zmiany i usprawnienia są następujące:

Edycje

Windows Vista jest dostępny w ośmiu edycjach - wszystkich, z wyjątkiem Windows Starter 2007, w wersjach 32- i 64-bitowej. Wszystkie edycje systemu (z wyjątkiem Enterprise) mają taki sam nośnik DVD, a edycję zgodną z zakupioną wersją wybiera się podczas instalacji. Jej nieprawidłowy wybór ma konsekwencję w postaci braku możliwości aktywacji systemu i konieczna będzie reinstalacja systemu w celu jego aktywacji. Istnieje możliwość łatwej aktualizacji Windows Vista z edycji niższej do wyższej (edycję Home Basic możemy zaktualizować do wersji Home Premium lub Ultimate; edycję Home Premium jedynie do Ultimate) w efekcie skorzystania z cech dostępnych w bardziej rozbudowanej edycji. Microsoft nazwał tę usługę „Windows Anytime Upgrade”, czyli „Aktualizacja Windows w dowolnym czasie”.
Możliwości migracji między różnymi wersjami systemu Windows Vista

Poniższa tabela zawiera wszystkie edycje Windows Vista wraz z ich krótkim opisem.

Edycja Opis Posiada interfejs Windows Aero Ograniczenie dostępności Pudełko
Windows Vista Starter Tak jak Windows XP Starter Edition, edycja ta jest dostępna tylko w krajach rozwijających się głównie po to, aby oferować legalną alternatywę dla nieautoryzowanych kopii. Zawiera ona duże ograniczenia, na przykład umożliwi użytkownikowi uruchomienie najwyżej trzech aplikacji jednocześnie. Posiada interfejs Windows Basic. Jako jedyna edycja nie obsługuje procesorów 64-bitowych. Rynki krajów rozwijających się Jasnoniebieskie (prostokątne)
Windows Vista Home Basic Podobna do Windows XP Home Edition, do domowego użytku przez użytkowników niepotrzebujących zaawansowanych funkcji multimedialnych. W porównaniu z Home Premium pozbawiona jest interfejsu Windows Aero, programu Media center oraz wielu innych usprawnień obecnych w pozostałych wersjach Windowsa Visty. Jasnozielone
Windows Vista Home Basic N Identyczna jak Windows Vista Home Basic, z wyjątkiem tego, że nie zawiera programu Windows Media Player. Ta edycja jest wydana na podstawie decyzji Komisji Europejskiej, aby umożliwić większą konkurencję pomiędzy aplikacjami multimedialnymi dostępnymi dla systemu Windows. Europa Jasnozielone
Windows Vista Home Premium Oparta na Windows Vista Home Basic, oferuje dodatkowo zaawansowane cechy skierowane dla domowych użytkowników, takie jak obsługa HDTV czy DVD authoring. Edycja ta jest porównywalna do systemu Windows XP Media Center Edition. Zawiera program "Windows Media Center" oraz interfejs Aero glass. Przeznaczona też m.in. do zastosowań sieciowych i graczy. Zielone
Windows Vista Business Porównywalna do Windows XP Professional i przeznaczona dla rynku biznesowego. Dodaje obsługę domen systemu Windows Server, której brakuje we wszystkich edycjach Home. Edycja ta jest dostarczana razem z nową wersją serwera IIS (Internet Information Services). Licencja uprawnia do downgrade'u, tzn. zainstalowania starszej wersji systemu czyli Windows XP Professional (także 64-bitowej). Niebieskie
Windows Vista Business N Identyczna jak Windows Vista Business, z wyjątkiem tego, że z tej samej przyczyny, co w edycji Home Basic N, nie zawiera programu Windows Media Player. Europa Niebieskie
Windows Vista Enterprise Edycja ta jest skierowana do przedsiębiorstw. Funkcje przez nią oferowane są połączeniem edycji Business z funkcjami takimi, jak system wirtualizacji oprogramowania Microsoft Virtual PC czy wielojęzyczny interfejs użytkownika (MUI). Edycja ta nie jest dostępna w sprzedaży detalicznej BOX ani w wersjach OEM. Edycja ta posiada system szyfrowania BitLocker, który został też wprowadzony do Windows Vista Ultimate oraz możliwość zmiany języka za pomocą pakietów językowych. Microsoft Software Assurance Ciemnoniebieskie (prostokątne)
Windows Vista Ultimate Edycja ta jest swoistym połączeniem edycji Home i Business (oraz wersji Enterprise, przeznaczonej do licencji zbiorczej). Jako jedyna edycja systemu Windows Vista posiada obsługę Dodatków dla systemu Windows Vista. Dodatkowo zawiera obsługę podcastingu — którego nazwę Microsoft zmienił na „blogcasting”, narzędzie podnoszące wydajność gier (o nazwie kodowej WinSAT), możliwość zgrywania DVD i być może wsparcie dla specjalnych serwisów on-line z multimediami, jak i dodatkowymi usługami przeznaczonymi dla konsumenta. Edycja Ultimate jest najbardziej rozbudowaną edycją systemu Windows Vista, przeznaczoną wg producenta dla wymagających użytkowników, graczy, profesjonalistów multimedialnych i entuzjastów PC. Opisywana jest jako "najlepszy wybór" dla ludzi, którzy chcą "jak najlepszych doświadczeń w używaniu systemu Windows Vista". Zawiera Windows Media Center. Dodatkowym elementem jest funkcja szyfrowania dysków BitLocker. BitLocker został również zawarty w wersji Enterprise Visty.

Edycja ta w wersji BOX sprzedawana jest z nośnikiem zarówno do wersji 32-, jak i 64-bitowej. Licencja uprawnia do downgrade'u, tzn. zainstalowania starszej wersji czyli Windows XP Professional (także 64-bitowej).

 Czarne

Technologie

Windows Vista jest wyposażony w szereg nowych technologii. Zawiera także domyślnie zainstalowaną platformę .NET Framework w wersji 3.0 (nazwa kodowa: WinFX), w skład której wchodzą:

Inaczej niż początkowo zakładano, do systemu nie jest dołączony system plików WinFS.

Interfejs

Windows Vista zawiera 3 rodzaje interfejsu: Windows Aero, Windows Basic i interfejs klasyczny.

Windows Aero zawiera trójwymiarowe efekty, takie jak: przełączanie się między aplikacjami - Windows Flip 3D, następca klasycznego przełączania Alt+Tab oraz animacja minimalizacji i maksymalizacji otwartych okien podobna do tej znanej z Mac OS X. Aero Glass dodatkowo sprawia wrażenie gładkości i przezroczystości interfejsu. Na starszych komputerach, posiadających słabsze karty graficzne i procesory, tych efektów nie ma i system wygląda porównywalnie do poprzednich wersji. Aby w pełni wykorzystać efekty 3D nowego systemu, karta graficzna będzie musiała posiadać technologię Windows Display Driver Model (WDDM).

Windows Basic (porównywalny w stylu znanej z Windows XP Luny) jest uproszczoną wersją Windows Aero, zaprojektowaną dla komputerów, które nie spełniają wymagań sprzętowych Aero Glass (istnieje możliwość wyłączenia Windows Aero - system uruchomi wtedy Windows Basic).

Na najsłabszych komputerach zostanie użyty klasyczny szary interfejs, znany ze starszych wersji systemu (Windows 95, 98, 2000).

Nowością jest także Windows Sidebar. Można do niego "podpiąć" różne mini-aplikacje (zwane gadżetami), takie jak odtwarzacz multimedialny, zegar, czytnik RSS, monitor wydajności czy kalendarz. Rozwiązanie to jest odpowiedzią na Dashboard zawarty w Mac OS X oraz SuperKaramba w KDE (środowisku graficznym dostępnym dla systemów uniksowych takich jak GNU/Linux czy systemy z rodziny BSD).

Wymagania sprzętowe

Konfiguracja minimalna

Niektóre funkcje systemu Windows Vista są niedostępne przy poniższej konfiguracji, wg producenta:

Konfiguracja zalecana

Umożliwia korzystanie ze wszystkich funkcji systemu, wg producenta[8]:

Dodatkowo, aby korzystać z niektórych funkcji systemu, takich jak BitLocker czy obsługa tunera telewizyjnego, może być konieczny dodatkowy/specyficzny sprzęt.[9]

Testy praktyczne wykazują, że uruchomienie w pełni sprawnej edycji Ultimate możliwe jest na komputerze wyposażonym w 256 MB pamięci operacyjnej[10] (nie należy jednak oczekiwać, iż komputer w takiej konfiguracji będzie działać wydajnie).

Windows Aero

Ten tryb graficzny dodaje obsługę grafiki 3D, animacji i specjalnych efektów wizualnych w porównaniu do możliwości trybu klasycznego. Tryb ten jest dostosowany do wydajnych kart graficznych. Nie jest on dostępny tylko w wersji Home Basic i Starter.

Wymagania:

Tryb ten jest domyślnie włączony przy starcie systemu Windows Vista (oczywiście o ile zainstalowana edycja systemu oraz sprzęt pozwalają na to).

Windows Basic

Mniej urozmaicona wersja Windows Aero, dodająca tylko podstawowe udoskonalenia wprowadzone w systemie Windows Vista. Używa Avalon Desktop Composition. Jest domyślnym stylem edycji Home Basic. Dostępna jest we wszystkich wersjach systemu.

Wymagania:

Inne wersje interfejsu graficznego

Oprócz wspomnianych wcześniej powłok graficznych mających duże wymagania sprzętowe w systemie zawarte są również style standardowe – zbliżone do interfejsu Microsoft Windows 2000 oraz ubogie i proste oprawy – czarno-białe, czarno-fioletowe, czarno-niebieskie, swym wyglądem nawiązujące nawet do pierwszych produktów Microsoftu. Ich wymagania są bardzo niskie; można z nich korzystać na wszystkich współczesnych komputerach.

Historia wydań

Najważniejsze wydania testowe

Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat wydania Microsoft Windows Vista Release Candidate 1

Ukazane produkcyjne

Ważniejsze aktualizacje

Service Pack 1

 Zasugerowano, aby artykuł Microsoft Windows Vista SP1 zintegrować z tym artykułem lub sekcją. (dyskusja)
Zobacz więcej w osobnym artykule: Microsoft Windows Vista SP1.

Wydanie Service Pack 1 dla systemu Windows Vista zostało udostępnione w połowie marca 2008 roku. Dnia 15 kwietnia 2008 została udostępniona publicznie polska wersja Service Pack 1.




Service Pack 2

Wydanie Service Pack 2 dla systemu Windows Vista ma zostać udostępnione w połowie kwietnia 2009 roku

Następcy Windows Vista

Następcą Windows Vista będzie system o nazwie kodowej Windows Seven (znany dawniej jako Windows Vienna, Windows Blackcomb).

Krytyka

Najnowszy system Windows firmy Microsoft spotyka się obecnie z krytyką użytkowników, wynika to w głównej mierze z wielu błędów, niedopracowań (np. kopiowanie przez sieć[11]) oraz znacznie zwiększonych wymagań sprzętowych w stosunku do poprzednika (Windows XP). W ostatnim czasie Steve Ballmer (CEO Microsoftu) powiedział, że system ten wymaga dalszych prac rozwojowych, a wsparcie dla wcześniejszego systemu Windows XP będzie wydłużone [12].

Broniąc się przed krytyką, producent systemu przeprowadził w lipcu 2008 kampanię marketingową o nazwie Mojave Experiment. Projekt ten miał dwie fazy. W pierwszej polegał na zebraniu od 120 użytkowników systemów Linux, Mac OS X, Windows XP oraz Windows 2000 ich najpoważniejszych zastrzeżeń wobec Windows Vista. W drugiej zaprezentowano tej samej grupie użytkowników nowy system "Mojave", który w badaniu opinii uzyskał ponad 90% ocen pozytywnych. Po badaniu opinii ujawniono, że system "Mojave", to po prostu Windows Vista, ewentualnie skonfigurowany stosownie do indywidualnych upodobań (informacje ze strony Microsoftu)[13].

Wymagania sprzętowe

Sam menedżer okien Aero również okazał się problematyczny, ponieważ jego wymagania sprzętowe są większe od otwartych i darmowych menedżerów Beryl czy Compiz (dostępnych pod otwartym systemem operacyjnym Linux), które przy mniejszych wymaganiach oferują znacznie więcej możliwości i efektów[14].

DRM

Oprócz tego, krytykowany był fakt zaimplementowania metod DRM w postaci mechanizmów Windows DRM. W efekcie, w sytuacji, kiedy zażyczy sobie tego twórca mediów, Windows Vista, wykrywając niezaufane elementy systemu, obniży jakość odtwarzania, aby uniknąć przechwycenia mediów w wysokiej jakości. Właściwość ta budzi często kontrowersje, tak jak niemal wszystkie technologie DRM [15].

Dostępność DirectX 10

Innym krytykowanym rozwiązaniem jest fakt, że DirectX 10 jest dostępne tylko w Windows Vista[16] ponieważ według oficjalnej pozycji Microsoftu "DirectX 10 oferuje funkcje, którym nie podoła środowisko Windows XP"[17].

Z tych powodów w pierwszej połowie 2008 roku jedynie około 8% programistów pisało programy wykorzystujące funkcjonalności nieobecne w Windows XP[18].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Market share for browsers, operating systems, and search engines (en). [dostęp 8 listopada 2008].
  2. ↑ ranking.pl. [dostęp 8 listopada 2008].
  3. ↑ "Polska premiera Visty i Office 2007", pmedia.pl [dostęp 10 sierpnia 2008]. 
  4. ↑ Funkcje systemu Windows Vista
  5. ↑ Windows Vista Content Protection - Twenty Questions (and Answers)
  6. ↑ 6,0 6,1 Analiza kosztów systemu ochrony treści Windows Vista
  7. ↑ A Cost Analysis of Windows Vista Content Protection - Unnecessary CPU Resource Consumption - dokument autorstwa Petera Gutmanna opisujący faktyczne koszty dla użytkowników i całej branży wprowadzenia Visty na rynek
  8. ↑ Windows Vista: Recommended System Requirements (en)
  9. ↑ Wymagania dotyczące określonych funkcji systemu Windows Vista
  10. ↑ Polski TechNet Blog: Wymagania minimalne
  11. ↑ News: "Vista SP1 kopiuje przez sieć trzy razy szybciej"
  12. ↑ News: "Windows XP: życie po śmierci"
  13. ↑ The "Mojave Experiment"
  14. ↑ Vista Aero vs Beryl vs Compiz Fusion vs Leopard. 19 lutego 2008. [dostęp 10 maja 2008].
  15. ↑ Digital Restrictions Management and Treacherous Computing
  16. ↑ DirectX 10 - nie dla Windows XP!
  17. ↑ DirectX 10 jednak tylko w Windows Vista?!
  18. ↑ "92% programistów ignoruje Vistę", dobreprogramy.pl, 18 czerwca 2008 [dostęp 3 sierpnia 2008]. 

Linki zewnętrzne

Microsoft Windows
Wersje dla DOS:  1.x • 2.x • 3.x
Wersje z rodziny 9x:  95 • 98 • Me
Wersje z rodziny NT:  NT 3.1 • NT 3.5 • NT 3.51 • NT 4.0 • 2000 • XP (IA-64, x64, Media Center) • Server 2003 • FLP • Vista (RTM | SP1) • Home Server • Server 2008
Wersje CE:  CE 1.0 • CE 2.0 • CE 3.0 • CE 4.0 • CE 5.0 • CE 6.0 • Mobile
Przyszłe wersje:  7 • Server 7 • Azure
Wersje które nigdy się nie ukazały:  Neptune • Odyssey • Windows 96 (Nashville) • Cairo • Tiger
Powiązane projekty:  OS/2 • Midori • BOB
 

Źródło: „haslo,Microsoft_Windows_Vista”