Wolna encyklopedia
Milan Kundera (ur. 1 kwietnia 1929, Brno) - czeski pisarz, eseista, od 1975 mieszkający i pracujący we Francji, w 1981 przyjął obywatelstwo francuskie, znany przede wszystkim jako autor Nieznośnej lekkości bytu.
Spis treści |
Życie
Kundera urodził się w inteligenckiej rodzinie, jego ojciec był dyrektorem Akademii Muzycznej w Brnie. Od najmłodszych lat uczył się gry na pianinie, studiował także muzykologię. Ukończył szkołę średnią w Brnie w 1948 roku. Potem studiował literaturę na Uniwersytecie Karola w Pradze. W 1950 roku, z powodów politycznych, musiał przerwać studia. Szkołę wyższą ukończył w 1952 roku.
Pisarz należał do pokolenia, które nie zaznało przedwojennej, wolnej Czechosłowacji. Jego dorastanie opierało się na doświadczeniach z lat wojny, z okupacji niemieckiej. To pchnęło go w kierunku poglądów marksistowskich, od 1948 był członkiem Czeskiej Partii Komunistycznej. W 1950 roku został usunięty z partii, za działalność antypartyjną. Dla Kundery było to inspiracją do napisania powieści "Żart" (1967). Partia ponownie przyjęła go w 1957, po czym w 1970 ponownie usunęła go ze swoich struktur. Podobnie jak inni czescy intelektualiści, tacy jak Vaclav Havel, był zaangażowany w Praską Wiosnę.
Obecnie Milan Kundera odcina się od czeskiej kultury, nie zezwala na tłumaczenie swoich książek napisanych po francusku na język czeski. Wyraził jedynie zgodę na publikację swoich starszych dzieł.
Twórczość
Jego pierwszy utwór, "Żart" był satyrą na życie w komunistycznej Czechosłowacji. Ze względu na krytykę wobec sowieckiej interwencji w 1968 roku dzieła Kundery trafiły na czarną listę. Pisarz w 1975 roku wyemigrował do Francji. Tam opublikował "Księgę śmiechu i zapomnienia", która opisuje różnorodne sposoby opozycji Czechów wobec Sowietów.
W 1984 roku opublikował swoje najbardziej znane dzieło, pod tytułem "Nieznośna lekkość bytu". Opowiada ono o losie małżeństwa, któremu przychodzi wieść życie w Pradze w okresie Praskiej Wiosny. W 1988 roku Philip Kaufman dokonał ekranizacji tej książki, która okazała się sukcesem. Kundera nie był jednak z niej zadowolony, od tego momentu nie wyraził już zgody na przeniesienie żadnego swojego dzieła na ekran. W 1990 roku wydał "Nieśmiertelność", ostatnią swoją powieść napisaną w języku czeskim, w której nad elementem politycznym przeważa element filozoficzny.
Kundera nie jest uważany za pisarza politycznego. Wątki polityczne, znane z jego wczesnych dzieł, znikają z czasem na rzecz rozważań filozoficznych. Jego styl, inspirowany dziełami Nietzschego, daje się także odczuć u pisarzy młodego pokolenia.
Jego prace często odnoszą się do muzyki, Kundera zabiera też głos w sprawie czeskiego folku.
Prace tego pisarza były tłumaczone na wiele języków, takich jak angielski, niemiecki, hiszpański, grecki czy polski.
Polskie wydania jego dzieł
W latach osiemdziesiątych XX w. wiele jego utworów ukazało się w Polsce w drugim obiegu w takich wydawnictwach jak "Przedświt, Niezależna Oficyna Wydawnicza, "Litery", "Aspekt", "ECCO", "Rytm", Oficyna Literacka, "Wers", "Bis".
Obecnie w Polsce dostępnych jest 13 książek tego autora, ich wydawcą jest Państwowy Instytut Wydawniczy, w przekładzie m. in. Agnieszki Holland.
Bibliografia
- 1953 Člověk zahrada širá
- 1955 Poslední máj
- 1957 Monology
- 1960 Umění románu: Cesta Vladislava Vančury za velkou epikou
- 1962 Majitelé klíčů,
- 1963 První sešit směšných lásek
- 1965 Druhý sešit směšných lásek
- 1967 Žert (Żart, 1970)
- 1968 Třetí sešit směšných lásek
- 1969 Ptákovina
- 1970 Směšné lásky (Śmieszne miłości. Anegdoty melancholijne, 1967)
- 1971 Jacques et son maître : hommage a Denis Diderot en trois actes (Kubuś i jego pan: Hołd w trzech aktach dla Denisa Diderota, 2000)
- 1973 Život je jinde (Życie jest gdzie indziej, 1989)
- 1976 Valčík na rozloučenou (Walc pożegnalny, 1983)
- 1978 Kniha smíchu a zapomnění (Księga śmiechu i zapomnienia, 1993)
- 1984 Nesnesitelná lehkost bytí (Nieznośna lekkość bytu, 1992)
- 1986 l'Art du roman (Sztuka powieści, 1991)
- 1990 L'immortalité-Nesmrtelnost (Nieśmiertelność, 1995)
- 1993 Les testaments trahis (Zdradzone testamenty, 1996)
- 1995 La lenteur (Powolność, 1997)
- 1997 L'Identité (Tożsamość, 1998)
- 2000 L'Ignorance (Niewiedza, 2003)
- 2005 Le rideau. Essai en sept parties (Zasłona. Esej w siedmiu częściach, 2006)
Zdobyte nagrody
- 1964 Nagroda Państwowa CSRS
- 1968 Nagroda Związku Pisarzy Czechosłowackich
- 1973 Prix Médicis Êtranger dla najlepszej powieści zagranicznej opublikowanej we Francji za Życie jest gdzie indziej
- 1978 Premio Litterario Mondello za Walc pożegnalny
- 1981 American Common Wealth Award za całokształt twórczości
- 1983 Doctor honoris causa Uniwersytetu Michigan
- 1985 Wielka Nagroda Jerozolimska
- 1987 Nagroda Krytyków Akademii Francuskiej za esej Sztuka powieści
- 1987 Nagroda Nelly Sachs
- 1987 Austriacka Nagroda Państwowa dla Literatury Europejskiej
- 1990 Rycerz Legii Cudzoziemskiej
- 1991 Pierwsza nagroda The Independent dla najlepszego pisarza
- 1992 Nagroda Vilenica
- 1994 Nagroda Jaroslava Seiferta za powieść Nieśmiertelność
- 1995 Czeski Medal za Zasługi
- 2000 Nagroda Herder przyznawana przez Uniwersytet Wiedeński
- 2006 Nagroda Ladislava Fuksa przyznana przez Akademię Czeskiej Literatury
- 2007 Narodowa Nagroda Literacka
Przypisy
Linki zewnętrzne
- Polski serwis poświęcony twórczości Milana Kundery
- Żart - recenzja, streszczenie, analiza
- Śmieszne miłostki
- Recenzja Nieznośnej lekkości bytu(wersja angielska)
- Wywiad z pisarzem(wersja angielska)
- Życie jest gdzie indziej
Żart - Śmieszne miłości - Życie jest gdzie indziej - Kubuś i jego pan - Walc pożegnalny - Księga śmiechu i zapomnienia - Nieznośna lekkość bytu - Sztuka powieści - Nieśmiertelność - Zdradzone testamenty - Powolność - Tożsamość - Niewiedza - Zasłona