Wolna encyklopedia
Myślenie magiczne – pojęcie z zakresu psychologii określające taki tok rozumowania, w którym (w przekonaniu podmiotu) myślenie jest tożsame z działaniem. Na przykład życzenie komuś śmierci powoduje, że ten ktoś umiera (zobacz też: myślenie życzeniowe) lub: Kiedy przechodzę koło latarni, powoduję, że ona gaśnie).
Myślenie magiczne może skutkować np. wymyślaniem mowy, poezji albo "swojego świata". Osoby przewlekle "myślące magicznie" mogą np. wymyślić, że są czarodziejami, bo "przepowiedziały przyszłość".
Myślenie magiczne jest charakterystyczne dla myślenia przedoperacyjnego u dzieci, cywilizacji prymitywnych oraz schizofrenii.
Spis treści |
Myślenie magiczne w psychologii klinicznej
Myślenie magiczne w psychologii rozwojowej
Myślenie magiczne w behawioryzmie
We wczesnym etapie rozwoju behawioryzmu próbowano traktować umysł jako czarną skrzynkę, do której nie ma dostępu. W związku z tym myślenie traktowane było jako nieistotny epifenomen towarzyszący zachowaniu (reagowaniu na bodźce).
Burrhus Skinner zaproponował także traktowanie myślenia i innych procesów poznawczych jako reakcji na bodźce, które są pod kontrolą wzmocnień[1].
W teorii tej występuje jednak termin zależność magiczna, którego sens jest podobny do myślenia magicznego. Zależność magiczna jest to taka zależność między reakcją organizmu, a wzmocnieniem, które po nim następuje, która to zależność istnieje w przekonaniu organizmu, lecz nie istnieje w rzeczywistości.
Jeśli dana osoba przekonana jest, że np. chuchanie na kości do gry przed rzutem może "przynieść szczęście", to taka reakcja może zostać utrwalona (niekiedy ilość wyrzuconych oczek jest zgodna z oczekiwaniami danej osoby) i wtedy staje się zależnością magiczną.
Behawioryści chcieli wskazać w ten sposób, że pewne formy zachowań i przekonań nie muszą wynikać z zaburzeń ani nieprawidłowych procesów myślowych, ale są wynikiem warunkowania. Każda osoba może "nabawić się" zależności magicznych jeśli doświadczy odpowiedniej (najczęściej przypadkowej) zależności między własnymi zachowaniami a przypadkowymi konsekwencjami (które mogą być miłe lub przykre), jakie po zachowaniach następują.
Myślenie magiczne a myślenie twórcze
Przypisy
- ↑ Skinner B.F. (2000). Pół wieku behawioryzmu. W: J. Siuta, K. Krzyżewski (red.), Behawioryzm i psychologia świadomości. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISBN 83-233-1396-2.