Wolna encyklopedia

Zr - Nb - Mo   V Nb Ta       Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Niob, Nb, 41
Własności metaliczne	metal przejściowy
Grupa, okres, blok	5 (VB), 5, d
Gęstość, twardość	8570 kg/m3, 6
Wygląd
Kolor	srebrzystoszary
Własności atomowe
Masa atomowa	92,90638 u
Promień atomowy (obl.)	145 (198) pm
Promień kowalencyjny	137 pm
Promień van der Waalsa	bd
Konfiguracja elektronowa	[Kr]4d45s1
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 12, 1
Stopień utlenienia	5, 3
Własności kwasowe tlenków	średnio kwasowe
Struktura krystaliczna	regularna przestrzennie centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	2750 K (2477 °C)
Temperatura wrzenia	5017 K (4744°C)
Objętość molowa	10,83×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	696,6 kJ/mol
Ciepło topnienia	26,4 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	7,55×10-2 Pa (2741 K)
Prędkość dźwięku	3480 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	1,60 (Pauling) 1,23 (Allred)
Ciepło właściwe	265 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	6,93×106 S/m
Przewodność cieplna	53,7 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	652,1 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1380 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	2416 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	3700 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny	4877 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny	9847 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny	12100 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 91Nb {syn.} 680 lat w.e. 1,253 91Zr 92Nb {syn.} 3,47×107 lat w.e. 2,006 92Zr β- 0,356 92Mo 93Nb 100% stabilny izotop z 52 neutronami 93mNb {syn.} 16,13 lat i.t. 0,031 93Nb 94Nb {syn.} 20,3 lat β- 2,045 94Mo
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu, i.t.=przejście izomeryczne

Niob (Nb, łac. niobium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa pochodzi od postaci z mitologii greckiej - Niobe córki Tantala. Uwaga! W anglosaskiej literaturze dot. metalurgii często spotykana jest nazwa Columbium z symbolem Cb.

Spis treści 1 Charakterystyka 2 Występowanie 3 Odkrycie 4 Zastosowanie 5 Bibliografia 5.1 Źródła drukowane

Charakterystyka

Jest to stalowoszary, miękki, ciągliwy i kowalny metal, podobny właściwościami do tantalu. Nie ulega korozji, nawet w wysokiej temperaturze, jest odporny na działanie mocnych kwasów nieorganicznych i wody królewskiej. Reaguje, podobnie jak tantal, z kwasem fluorowodorowym, z utworzeniem kompleksu:

W środowisku niekompleksującym jony niobu nie istnieją - strąca się wodorotlenek Nb(OH)₅. Niob tworzy tlenek Nb₂O₅, który reaguje z roztopionymi alkaliami, tworząc niobany, rozpuszczalne w wodzie tylko przy wysokim pH. Jony niobu (kompleksy) na V stopniu utlenienia są bezbarwne, na IV i III stopniu utlenienia posiadają już zabarwienie.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 20 ppm. Minerałem tego pierwiastka jest kolumbit (Fe,Mn)Nb₂O₆.

Odkrycie

Niob został odkryty w 1801 r. przez Charlesa Hatchetta.

Zastosowanie

Obecnie otrzymuje się go na skalę przemysłową i stosuje do produkcji stopów z żelazem i niklem, a także w technice jądrowej. Stopy niobu z cyną i glinem wykazują właściwości nadprzewodzące.

Roczna światowa produkcja niobu przekracza 29800 ton. Główni producenci to: Brazylia (87,2%), Kanada (11,4%) i Australia (8,4%.)

Bibliografia

Źródła drukowane

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2