Wolna encyklopedia
Odbiornik radiokomunikacyjny – odbiornik radiowy (wyspecjalizowane urządzenie elektroniczne) przeznaczony do odbioru sygnałów i transmisji radiowych. Zazwyczaj bardzo rozbudowane (w porównaniu ze zwykłym domowym odbiornikiem radiowym), z wykorzystaniem najnowszych technologii i technik konstrukcyjnych, o bardzo szerokim zakresie pracy, z regulacją pasma w zależności od odbieranej emisji radiowej. Przystosowany do odbioru mowy, sygnałów telegraficznych kodu Morse'a, sygnałów telegraficznych dalekopisowych, telekopiowych, urządzeń transmisji danych i najnowszych emisji radiowych.
Cechy odbiornika radiokomunikacyjnego
- szeroki zakres częstotliwości
- całe pasmo KF (1 – 30 MHz)
- całe pasmo UKF (30 – 60 MHz)
- wysoka stabilność częstotliwości heterodyn < 1x10-6 Hz/Hz
- wysoka czułość wejściowa <1 μV
- liniowość charakterystyki toru odbiorczego (minimalizacja zniekształceń sygnału)
- wysoka selektywność (odporność na sygnały bliskie odbieranemu)
uzyskiwana przy zastosowaniu minimum 2 przemian częstotliwości
- wysoka odporność na zakłócenia elektromagnetyczne (od innych pobliskich urządzeń)
- odporność na fluktuacje odbieranego sygnału (zmiany jego poziomu)
- zdolność do zmiany fali na podstawie oceny odbieranej transmisji
- zmiana fali w jak najkrótszym czasie (rzędu mikrosekund)
- wyposażenie w układy wyjść dla różnych urządzeń peryferyjnych
- słuchawki
- teleksy (dalekopisy)
- telefaksy
- urządzenia telekopiowe
- urządzenia transmisji danych
- modemy komputerowe
- inne urządzenia specjalistyczne
Elementy składowe odbiornika radiokomunikacyjnego
W skład odbiornika radiokomunikacyjnego wchodzą następujące elementy:
- Antena odbiorcza – o odpowiedniej charakterystyce i zysku kierunkowym
- obwody wejściowe
- wzmacniacz wejściowy
- stopień I przemiany częstotliwości
- I mieszacz
- I przestrajana heterodyna
- wzmacniacz I częstotliwości pośredniej (możliwość zmiany szerokości pasma)
- stopień II przemiany
- II mieszacz
- II heterodyna (o stałej częstotliwości)
- wzmacniacz II częstotliwości pośredniej (możliwość zmiany szerokości pasma)
- układy demodulatorów dla różnych rodzajów emisji
- układy dopasowań (interfejsy) dla różnych urządzeń końcowych
- urządzenia końcowe (wymienione w punkcie poprzednim)
- elementy wspólne lub obejmujące swym działaniem kilka bloków
- układy wytwarzania wysoko stabilnych częstotliwości
- układy automatyki niwelujące powstałe w czasie niestabilności
- układy wysoko stabilnych zasilaczy bloków odbiornika
- układy sygnalizacji i nadzoru
- układy zdalnego sterowania z innych urządzeń np. końcowych
Nieco historii z łączności wojskowej
Wymieniono powyżej elementy składowe uniwersalnego odbiornika radiokomunikacyjnego. Odbiorniki przewidziane do pewnych pojedynczych – określonych funkcji, mogły mieć układ nieco uproszczony np. możliwość pracy w ściśle okreslonych pasmach częstotliwości.
Najstarsze odbiorniki radiokomunikacyjne były urządzeniami wykonanymi w technice lampowej. Wiązała się z tym wielkość urządzenia. Przykładem w dziedzinie łączności wojskowej, może tu być oparty na technice generatorów kwarcowych i nadtonalnych, eksploatowany w latach 60.-80. ubiegłego stulecia, strojony na postawie tabeli ustawienia przełączników – odbiornik BERYL-2. Odbiornik ten odbierał tylko podstawowe emisje: telefoniczną i telegraficzne.
Wraz z rozwojem elektroniki wielkość odbiornika malała nieco (dalej to były lampy elektronowe z początkami elementów półprzewodnikowych), ale rosły jego możliwości eksploatacyjne. Polepszały się parametry i wchodziły dotychczas nie używane profesjonalnie emisje. Do eksploatacji w wojsku wchodzą odbiorniki: krótkofalowy R-155P i ultrakrótkofalowy R-155U, z możliwością automatycznego (jeszcze mechanicznego) strojenia, wysoką już stabilnością częstotliwości i nie używanymi dotychczas emisjami jednowstęgowymi (SSB).
Dopiero wejście układów scalonych i mikroprocesorów miniaturyzuje sprzęt wojskowy. Obrazuje to "dziecko przemysłu rosyjskiego" – odbiornik R-162P i "dziecko" przemysłu węgierskiego odbiornik REV-251M.