Wolna encyklopedia

Osamu Tezuka
Data i miejsce urodzenia	3 listopada 1928 Osaka
Data i miejsce śmierci	9 lutego 1989 Tokio
Aktywność	1960 - 1989
Zawód	reżyser mangaka scenarzysta
Ważne filmy
Aru machikado no monogatari Mori no densetsu Tenrankai no e
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona domowa
Profil na IMDb
Profil na Filmweb.pl

Osamu Tezuka (jap. 手塚 治虫, Tezuka Osamu^?, ur. 3 listopada 1928 r. w Toyonace (obecnie Osaka), zm. 9 lutego 1989 w Tokio), japoński mangaka, reżyser, doktor medycyny^[1] i producent anime. Z racji swoich osiągnięć nazywany Bogiem Mangi^[2], porównywany z Waltem Disneyem ^[3].

Spis treści 1 Biografia 2 Nagrody i wyróżnienia 3 Dziedzictwo 4 Publikacje w Polsce 5 Przypisy

Biografia

Urodził się 3 listopada 1928 r. w Toyonace w prefekturze Osaka (obecnie część Osaki)^[1] jako najstarszy z trojga rodzeństwa. W 1933 r., po przeprowadzce do Takarazuki w prefekturze Hyōgo^[1], po raz pierwszy zetknął się z tamtejszym teatrem. Spotkanie to miało istotny wpływ na późniejszą twórczość artysty^[4]. Pierwsze komiksy Tezuka zaczął tworzyć już w szkole podstawowej^[1]. W 1939 r., poprzez dodanie do swojego nazwiska znaku oznaczającego owada (jap.: 虫, mushi)^[1], stworzył pseudonim, pod którym występował do końca życia. Amatorską twórczość plastyczną kontynuował w szkole średniej. W 1945 r. został przyjęty na wydział medycyny Uniwersytetu w Osace, od tego też czasu zaczął być znany jako mangaka^[1]. Zadebiutował w wieku 18 lat krótkim komiksem Machan-no nikki (pol. Pamiętnik Ma-chan), wydanym w 1946 r. w czasopiśmie dla dzieci Shokokumin Shinbun^[1]. Na lata 1946-1947 przypadał również krótki epizod teatralny Tezuki – z grupą studentów wydziału medycyny Uniwersytetu w Osace założył koło teatralne Gakuyuza i brał udział w przedstawieniach jako aktor^[5]. Na początku 1947 r. wespół z Shichimą Sakaim opublikował mangę Shin Takarajima (pol. Nowa Wyspa Skarbów)^[6]. Shin Takarajima okazała się niezwykle popularna i wydana została w niespotykanym jak na owe czasy nakładzie 400 000 egzemplarzy^[7]. W 1951 r. ukończył studia medyczne, a w 1952 r. uzyskał dyplom lekarski^[1]. Nigdy jednak nie prowadził praktyki zawodowej, koncentrując się twórczości artystycznej^[3]. W tym samym roku przeprowadził się do Tokio. Rosnąca popularność i sukcesy wydawnicze (Janguru taitei, Tetsuwan Atomu, Czopi i księżniczka) sprawiły, że już w 1954 r. trafił na listę najlepiej opłacanych rysowników w Japonii^[1]. W 1959 ożenił się z Etsuko Okadą. W 1961 r. obronił doktorat z medycyny na Uniwersytecie Medycznym w Narze i otworzył własne studio filmowe pod nazwą Musihi Productions (jap. 虫プロダクション, Mushi Purodakushon^?)^[1]. Wkrótce pojawiły się pierwsze filmy animowane tego studia – Aru machikado no monogatari w 1962 r. i Tetsuwan Atomu w 1963. Mushi Productions istniało do 1972 r., kiedy to zakończyło działalność na skutek problemów finansowych. Cztery lata później założył nowe studio – Tezuka Productions, a w 1977 r. kolejne, istniejące do dziś, Mushi Productions. Lata 80. to coraz większe uznanie zarówno w Japonii, jak i na świecie, ale też problemy zdrowotne i kolejne hospitalizacje^[1]. Zmarł na raka 9 lutego 1989 r. w wieku 60 lat. Jego grób znajduje się w Tokio, na cmentarzu przy świątyni Sōzen-ji^[8].

Nagrody i wyróżnienia

W 1989 r. został pośmiertnie uhonorowany Orderem Świętego Skarbu (jap. 瑞宝章, Zuihōshō^?) 3. klasy^[1], przyznawanym za wybitny wkład w rozwój Japonii. W 1990 r. podczas Krakowskiego Festiwalu Filmowego, wspólnie z innymi animatorami z USA, Japonii, Jugosławii, Czechosłowacji i ZSRR, otrzymał dyplom honorowy za Animated Self-portraits^[9][10]. Trzykrotnie (w 1964, 1967 i 1988 r.) zdobywał Nagrodę im. Ōfuji Noburō (za Aru machikado no monogatari, Tenrankai no e i Mori no densetsu^[10]) w konkursie Mainichi Eiga Concours. W 1996, również podczas Mainichi Eiga Concours, Black Jack zdobył główną nagrodę w kategorii Najlepszy Film Animowany. W 1984 r. otrzymał nagrodę główną na Festiwalu Filmów Animowanych w Zagrzebiu za Jumping^[10].

Dziedzictwo

W 1994 r. w Takarazuce otwarte zostało Muzeum Mangi Osamu Tezuki. Ustanowione zostały również dwie nagrody jego imienia; w 1971 Nagroda Tezuki (jap. 手塚賞, Tezuka Shō^?) wydawnictwa Shueisha^[11] oraz w 1997 r. Nagroda Kulturalna im. Osamu Tezuki (jap. 手塚治虫文化賞, Tezuka Osamu Bunkashō^?) tygodnika Asahi Shinbun^[12]. W założonym przez niego Mushi Productions pierwsze kroki stawiali m.in. Katsuhiro Ōtomo i Rintaro. W 1997 r. japońska poczta wydała okolicznościowy znaczek, przedstawiający Osamu Tezukę wraz z postaciami ze stworzonych przez niego filmów animowanych^[13]. Twórczość Tezuki pod wieloma względami miała charakter pionierski, kształtując japoński komiks i film animowany w okresie jego największego rozwoju. Tezuka był twórcą pierwszego serialu animowanego (Tetsuwan Atomu, znanego szerzej jako Astro Boy), pierwszego filmu animowanego w kolorze (Janguru taitei)^[14], jako pierwszy stworzył również mangowe adaptacje znanych utworów europejskich (Faust, Pinokio)^[15]. Szacuje się, że Tezuka stworzył ponad siedemset mang i około stu filmów animowanych^[16]. W listopadzie 2008 Tezuka Productions, dla uczczenia 80. urodzin Tezuki, rozpoczęło darmowe publikowanie w Internecie mang i anime z jego dorobku^[16].

Publikacje w Polsce

W 2004 r. nakładem wydawnictwa Arashi ukazała się manga Metropolis, a w latach 2001-2002, na łamach wydawanego przez Waneko magazynu Mangamix (numery 1-6), opublikowany został pierwszy tom mangi Black Jack^[17]. W 2001 r. Warner Bros Video wydało w Polsce pełnometrażowy film animowany Metropolis^[18], będący luźną adaptacją mangi Tezuki.

Przypisy