Wolna encyklopedia
Współrzędne: 52°30'41.57" N 16°58'34.10" E
| Owińska | |
| Województwo | wielkopolskie |
| Powiat | poznański |
| Gmina | Czerwonak |
| Położenie | 52° 30' 41.57'' N 16° 58' 34.10'' E |
| Ludność (2006) • liczba ludności |
2500 |
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
61 |
| Kod pocztowy | 62-005 |
| Tablice rejestracyjne | PZ |
Położenie na mapie Polski  Owińska
|
|
Owińska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Czerwonak, położona około 8 km na północ od granic Poznania, licząca 2272 mieszkańców (28.02.2006).
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.
Leży na trasie szlaku cysterskiego.
Spis treści |
Historia
Pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z roku 1250 i wymienia nazwę Ovensko, jednak znaleziono w pobliżu ślady osadnictwa datowane na IV tysiąclecie p.n.e. Od założenia w połowie XIII wieku do kasaty zakonu w 1797 roku własność klasztoru cysterek, później rodziny von Treskow.
Własność cysterek
Klasztor został ufundowany w latach 1242 - 1252 przez księcia Przemysła I oraz jego brata księcia Bolesława Pobożnego dla sióstr pochodzących z Trzebnicy. W ciągu wieków dzięki licznym darowiznom majątek klasztorny bardzo się powiększył i obejmował wiele okolicznych wsi (m.in. Barcinek, Biedrusko, Bolechowo, Chludowo, Czerwonak (?), Dębogóra, Miękowo, Radojewo, Radzim, Skorzęcin, Trzuskotowo, Wierzonka). Na terenie klasztoru siostry prowadziły szkołę żeńską.
Od 1797 do 1939
Po II rozbiorze Polski w 1793 Owińska znalazły się pod panowaniem Prus. Nastąpiło odebranie własności ziem klasztorowi i sprzedanie ich w 1797 berlińskiemu bankierowi Zygmuntowi Ottonowi von Treskow. Okoliczne tereny pozostały własnością rodziny von Treskow do zakończenia II wojny światowej w 1945. Zakonnice przebywały w klasztorze do 1835, kiedy nastąpiła ostateczna kasata klasztoru (po ówczesnym przesiedleniu pozostałych zakonnic do innych miejscowości). W 1838 w budynkach poklasztornych otwarto zakład dla psychicznie chorych, który w latach 1870-73 powiększono o zespół zabudowań w innej części Owińsk. W 1938 r., z okazji 100-lecia istnienia szpitala, odbył się w Poznaniu i Owińskach zjazd psychiatrów z całej Polski.
W czasie okupacji
W 1939 hitlerowcy w ramach akcji T4 zamordowali wszystkich pacjentów szpitala (część w lasach na północ od Obornik, część zagazowano w Forcie VII)[1]. W Owińskach działał obóz koncentracyjny będący filą obozu Groß-Rosen. W budynkach po byłym ośrodku wychowawczym, a jeszcze wcześniej po nowym ośrodku eutanazji dla dorosłych przy ul. Kolejowej, mieściła się szkoła SS im. Adolfa Hitlera. Pomieszczenia przyklasztorne zajął natomiast Wehrmacht. W pomieszczeniach piwnicznych kompleksu pocysterskiego do dnia dzisiejszego (15.07.2007) widoczne są napisy na ścianie. Sam kościół był natomiast magazynem. W lasach mieścił się poligon dla niemieckich żołnierzy i tak zwany panzergrab, czyli rów przeciwczołgowy. Pozostałości po transzejach i sam rów widoczne są do dziś.
Lata powojenne
Po wojnie w budynkach poklasztornych, od 1946 roku, otwarto Zakład Wychowawczy, przeniesiony w 1952 r. na ul. Kolejową do zabudowań dawnego szpitala psychiatrycznego. W miejsce Zakładu Wychowawczego w budynkach poklasztornych umieszczono ośrodek dla dzieci niewidomych, przeniesiony z zabudowań przy ul. Kolejowej, przekształcony później w Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych. Lokalne Państwowe Gospodarstwo Rolne wybudowało w 1970 w południowej części wsi wielkie zakłady szklarniowe, gdzie hodowane są głownie kwiaty ozdobne. Zakład działa obecnie jako Przedsiębiorstwo Ogrodnicze OWIPLANT sp. z o.o.
Zabytki
Zespół pocysterski
Owińska znane są przede wszystkim z barokowego zespołu pocysterskiego, na który składają się: kościół pw. św. Jana Chrzciciela, obecnie parafialny - wybudowany w latach 1720-28 według projektu Pompeo Ferrariego, klasztor - wybudowany wg projektu Jana Catenazziego w 1700 r. i odbudowany po pożarze w 1720 r. przez Pompeo Ferrariego, a następnie przebudowany w latach 1873-75 dla potrzeb znajdującego się wówczas w nim Szpitala Psychiatrycznego, oraz plebania klasztorna. W budynkach poklasztornych znajduje się od 1952 r. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych.
Kościół pw. św. Mikołaja
Warto zobaczyć również renesansowy kościół pw. św. Mikołaja z 1574 r., obecnie nieużytkowany i popadający powoli w ruinę. Obok znajduje się niewielki cmentarz, na którym w latach 70. XX wieku wydzielono kwaterę dla zmarłych pensjonariuszy ośrodka dla niewidomych.
Pałac w Owińskach
Piękny późnoklasycystycznym obiektem jest pałac pochodzący z lat 1804-06, wybudowany dla Ottona von Treskowa, ówczesnego właściciela Owińsk. Projektantem budowli był jeden z architektów berlińskich, być może Karol Fryderyk Schinkel lub Franciszek Catella. Właścicielami do II wojny byli spadkobiercy von Treskow. W czasie wojny w piwnicach tego pałacu urządzono katownie. Po wojnie w pałacu mieściła się m. in. szkoła i przedszkole - wówczas stan budynku był jeszcze dobry. Sprzedany niesprawdzonemu nabywcy[potrzebne źródło] został ogołocony z cenniejszych elementów wyposażenia[potrzebne źródło]. Dzisiaj ponownie własność gminy, zabezpieczona, lecz nieomal w ruinie.
Wewnątrz szczególnie ciekawa jest trójnawowa sień z kolumnami oraz nakryty parasolowatym sklepieniem westybul. W ścianie frontowej centralny ryzalit poprzedzony portykiem z czterema doryckimi kolumnami podtrzymującymi balkon. Na piętrze obszerna sala przez całą szerokość budynku. Pałac położony jest w sporym XIX-wiecznym parku, obecnie zaniedbanym. Na podjazd przed pałacem prowadzą dwie bramy - kordegardy.
Ciekawostki
- Owińska były połączone przeprawą promową na rzece Warcie z Radojewem. Została ona zerwana w styczniu 1945 r. w czasie ucieczki Niemców przed Sowietami. Od kilku lat planowana jest jej odbudowa w tym miejscu.
- W 1806 Owińska odwiedził i zwiedzał kalsztor Napoleon Bonaparte. Cesarz przebywał w tym czasie w Poznaniu i robił konne wycieczki po okolicy. 13 grudnia w towarzystwie Dezyderego Chłapowskiego przejechał przez Naramowice oraz Radojewo i korzystając z przeprawy promowej dotarł do Owińsk.
- W parku przy ul. Kolejowej znajdują się budynki tzw. nowego zakładu psychiatrycznego mieszczącego w latach 1952-1993 Młodzieżowy Zakład Wychowawczy, a od czasu jego zamknięcia popadający w ruinę[2].
- Przez wieś przebiega Droga św. Jakuba - wielkopolski odcinek szlaku pielgrzymkowego do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii.
Przypisy
- ↑ Artykuł o losach Owińsk podczas okupacji i galeria zdjęć szpitala. [dostęp 2008-06-30].
- ↑ Galeria zdjęć na stronie opuszczone.com. [dostęp 2008-06-30].
Linki zewnętrzne
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Sołectwa: Annowo • Bolechowo • Bolechówko • Dębogóra • Koziegłowy • Mielno • Miękowo • Owińska • Potasze • Promnice • Szlachęcin • Trzaskowo
Pozostałe miejscowości: Kicin • Kliny • Ludwikowo