Wolna encyklopedia

Cytrus
Owoce cytrusów
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	rutowce
Rodzina	rutowate
Rodzaj	cytrus
Nazwa systematyczna
Citrus L.
pub. 1753

Cytrus (Citrus L.) – rodzaj roślin z rodziny rutowatych wywodzący się z Azji południowo-wschodniej. Nadal trwają spory dotyczące systematyki w obrębie taksonu, co powoduje, że wyróżnia się w nim od kilkudziesięciu do niemal 200 gatunków.

Spis treści 1 Charakterystyka 2 Systematyka 2.1 Mieszańce 3 Zastosowanie 4 Przypisy

Charakterystyka

Pokrój

Wiecznie zielone drzewa dorastające do 5–15 m.

Liście

Eliptyczne, lśniące, o intensywnym zapachu.

Owoc

Mięsista jagoda, w kolorze od żółtego po ciemnopomarańczowy.

Systematyka

Pozycja rodzaju w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophytina Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd rutowce (Rutales Perleb), rodzina rutowate (Rutaceae Juss.), plemię Citreae Meisn., podplemię Citrinae Engl. in Mart., rodzaj cytrus (Citrus L.)^[1]

Podział wg Reveala^[1]

• cytron (cedrat) (Citrus medica L.)
• cytryna zwyczajna (Citrus limon (L.) Burm. f.)
• cytryna Meyera (Citrus limonelloides)
• kumkwat (Fortunella)
• lima (limonka) (Citrus aurantifolia (Christm.) Swingle)
• mandarynka (Citrus reticulata Blanco)
• pomarańcza gorzka (pomarańcza kwaśna) (Citrus aurantium L., syn. C. aurantium subsp. amara Engler)
• pomarańcza limeta (limeta, limeta kwaśna) (Citrus limetta Risso)
• pomarańcza chińska (pomarańcza słodka) (Citrus sinensis (L.) Osbeck)
• pomarańcza olbrzymia (pompela) (Citrus maxima (Burm. f.) Merr.
• pomarańcza bergamota (Citrus aurantium ssp. bergamia)
• poncyria trójlistkowa (Poncirus trifoliata)
• Citrus jambhiri Lush.
• Citrus tachibana (Makino) T. Tanaka

Mieszańce

• citrofortunella - mieszańce różnych gat. cytrusów z kumkwatem
• cytranga – mieszaniec pomarańczy gorzkiej z poncyrią trójlistkową (Poncirus trifoliata)
• cytrangokwat - mieszaniec poncyrii trójlistkowej i kumkwatu
• grejpfrut (grape-fruit) (Citrus x paradisi Macfad. (pro sp.) – krzyżówka pomarańczy gorzkiej z innym gatunkiem, być może z p. olbrzymią
• kalamondin - mieszaniec limonki z kumkwatem
• klementynka – mieszaniec pomarańczy gorzkiej z mandarynką, o owocach pozbawionych nasion
• limkwat mieszaniec limonki z kumkwatem
• sweetie mieszaniec grejpfrutu z pomarańczą olbrzymią
• tangelo (Citrus x tangelo J. Ingram & H. Moore) – mieszaniec mandarynki i grejpfruta.

Zastosowanie

• Rośliny lecznicze: cytrusy zawierają dużo witamin, szczególnie witaminy C, która podnosi odporność organizmu i pomaga uchronić się przed grypą. Dodatkowo są źródłem składników mineralnych (potasu i wapnia), białka i kwasów organicznych. Dzięki temu składowi skutecznie chronią przed wieloma poważnymi chorobami, np. awitaminozami, nowotworami i miażdżycą.
• Rośliny te są także z powodzeniem wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym oraz spożywczym. Służą do produkcji perfum (np. bergamota) oraz dżemów, soków, lodów i innych smakołyków.

Przypisy