Wolna encyklopedia
| Płazy bezogonowe | |
Płaz bezogonowy: żaba jeziorkowa |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | płazy |
| Rząd | płazy bezogonowe |
| Nazwa systematyczna | |
| Anura | |
| Fischer von Waldheim, 1813 | |
Oko żaby trawnej |
|
Płazy bezogonowe (Anura) - rząd płazów obejmujący zwierzęta przypominające żabę. Obejmuje cztery podrzędy, do których zalicza się ok. 30 rodzin, w tym również żyjące w Polsce: żabowate, ropuchowate, ropuszkowate, rzekotkowate i grzebiuszkowate.
Płazy bezogonowe odróżniają się od pozostałych przedstawicieli gromady brakiem ogona, sylwetką krępą, zwartą (brak form "wężopodobnych") i silnymi skocznymi kończynami tylnymi. Głowa płazów bezogonowych jest zazwyczaj duża, zaopatrzona w bardzo szeroki otwór gębowy. Oczy są wypukłe, wystające; gałki oczne mogą być wciągane w głęb oczodołów. Oko płaza bezogonowego ma 3 powieki: górną przyrośnięta i nieruchomą, dolną i przejrzystą powiekę dolną, zwaną migotką. Kształt źrenicy jest cechą systematyczną w obrębie gromady. Większość Anura ma źrenicę eliptyczną lub okrągłą. U niektórych źrenica może przyjmować kształt serca lub wąskiej pionowej szczeliny. Po bokach głowy samca rezonatory, uchyłki jamy gębowo-gardzielowej, które umożliwiają wydawanie dźwięków wabiących samice (granie, rechotanie).
Mimo że u większości płazów bezogonowych występuje zapłodnienie zewnętrzne, obserwuje się u nich akt kopulacji zwany ampleksusem. U większości Anura jest to pozycja niezbędna do złożenia jaj przez samicę i wyrzucenia nasienia do wody przez samca. Kształt "pakietów" skrzeku jest cechą charakterystyczną i ułatwia dość trudną identyfikację tych zwierząt.
Systematyka
Rodziny współcześnie żyjących płazów bezogonowych:
- Allophrynidae
- Arthroleptidae
- Ascaphidae
- Astylosternidae
- Bombinatoridae - kumakowate
- Brachycephalidae
- Bufonidae - ropuchowate
- Centrolenidae - żaby szklane
- Dendrobatidae - drzewołazy
- Discoglossidae - ropuszkowate
- Heleophrynidae
- Hemisotidae
- Hylidae - rzekotkowate
- Hyperoliidae
- Leiopelmatidae
- Leptodactylidae - żaby południowe
- Limnodynastidae
- Mantellidae
- Megophryidae
- Microhylidae
- Myobatrachidae - żaby australijskie
- Nasikabatrachidae
- Pelobatidae - grzebiuszkowate
- Pelodytidae - nurzańcowate
- Petropedetidae
- Pipidae
- Ranidae - żabowate
- Rhacophoridae - żaby latające
- Rheobatrachidae
- Rhinodermatidae
- Rhinophrynidae
- Scaphiopodidae
- Sooglossidae
Wymienione rodziny klasyfikuje się w podrzędach. Starsze klasyfikacje wyróżniają cztery:
a nowsze - trzy podrzędy:
Allophrynidae • Arthroleptidae - artroleptowate • Ascaphidae - ogończakowate • Astylosternidae • Bombinatoridae - kumakowate • Brachycephalidae • Bufonidae - ropuchowate • Centrolenidae - szklenicowate • Dendrobatidae - drzewołazowate • Discoglossidae - ropuszkowate • Heleophrynidae - straszakowate • Hemisotidae - prosiakowate • Hylidae - rzekotkowate • Hyperoliidae - sitówkowate • Leiopelmatidae - liopelmowate • Leptodactylidae - świstkowate • Limnodynastidae • Mantellidae - mantellowate • Megophryidae • Microhylidae - wąskopyskowate • Myobatrachidae - żółwinkowate • Nasikabatrachidae • Pelobatidae - grzebiuszkowate • Pelodytidae - nurzańcowate • Petropedetidae • Pipidae - grzbietorodowate • Ranidae - żabowate • Rhacophoridae - nogolotkowate • Rheobatrachidae • Rhinodermatidae - gardłorodowate • Rhinophrynidae - nosatkowate • Scaphiopodidae • Sooglossidae - seszelkowate
