Wolna encyklopedia
| Paul Gauguin | |
 Autoportret |
|
| Prawdziwe nazwisko | Eugene Henri Paul Gauguin |
| Data i miejsce urodzenia | 7 czerwca 1848, Paryż |
| Data i miejsce śmierci | 9 maja 1903, wyspa Hiva Oa (Markizy) |
| Narodowość | Francuz |
| Dziedzina sztuki | Malarstwo |
| Styl | Postimpresjonizm |
| Ważne dzieła | Skąd przybywamy? Kim jesteśmy? Dokąd idziemy?, Biały koń, Nevermore , Żółty Chrystus |
| Muzeum artysty | - |
Eugène Henri Paul Gauguin [wym: gogę] (ur. 7 czerwca 1848 w Paryżu, zm. 9 maja 1903 w Atuona na wyspie Hiva 'Oa na Markizach, Polinezja Francuska), malarz francuski.
Jego babką była bardzo znana we Francji socjalistka i pisarka Flora Tristan. Ojciec, Clovis Gauguin, był dziennikarzem w radykalnym piśmie "Le National". Po zamachu stanu Ludwika Napoleona Bonapartego rodzina Gauguina w obawie przed prześladowaniami wyemigrowała do Peru, skąd pochodziła rodzina matki malarza. Pod koniec podróży ojciec Paula Gauguina nagle zmarł. Byt rodzinie zapewnili bogaci krewni w Peru. Po 6 latach Gauguinowie wrócili do Paryża, jednak Paul nie znał dobrze francuskiego, miał trudności w szkole i marzył o podróżach. Zrealizował swoje marzenie niewiele lat później. Jako siedemnastolatek zatrudnił się w marynarce handlowej.
Spis treści |
Początki twórczości
Po śmierci matki, wrócił do Francji (w momencie, kiedy zaczęła się wojna francusko-pruska). Gauguin zaczął interesować się malarstwem, początkowo jako amator. Pracował jako urzędnik giełdowy. W roku 1873 poślubił Dunkę, Mette-Sophie Gad, z którą miał następnie pięcioro dzieci. Przypadkowo poznał Pissarra, który udzielił mu cennych wskazówek. Poznał wiele sław malarskich epoki, ale akceptował tylko niektórych: Puvisa de Chavannes i Cézanne'a. Uczestniczył w plenerach w Pontoise.
Niebawem gdy w 1882 r. nastąpił kryzys rynków kapitałowych, Gauguin zdecydował się na porzucenie pracy i całkowite poświęcenie malarstwu. Żona nie zgadzała się na życie w biedzie i zdecydowała o wyjeździe całej rodziny do Danii.
Szkoła z Pont-Aven
Skłócony z teściami Gauguin zostawił żonę z dziećmi w Danii, a sam w 1885 r. wrócił do Francji, najpierw do Paryża, by w r. 1886 wyruszyć do Bretanii do Pont-Aven, miejscowości która dała imię kierunkowi malarstwa: szkoła z Pont-Aven. W tej małej miejscowości, porównywanej do paryskiego Montmartre, spotykali się liczni malarze poszukujący "malowniczych pejzaży" (m.in. Paul Serusier), a Gauguin odgrywał rolę przywódcy-teoretyka. Jego obrazy cechowało syntetyczne traktowanie plam barwnych (syntetyzm), czysta paleta i stosowanie kreski dla oddzielenia sąsiadujących kolorów (cloisonizm inspirowany witrażami). Ten sposób malowania, świeży w okresie Pont-Aven przerodził się wśród wielu naśladowców w nieznośną, łatwo rozpoznawalną manierę.
Kolejną ważną cechą malarstwa Gauguina jest odwaga zrywania z rutyną malarską, jaką stała się już stylistyka impresjonistyczna. W nowym malarstwie znika przymus stosowania prawideł perspektywy, światłocienia, określonego źródła światła w obrazie. Przedmiot staje się znakiem, a nie odwzorowaniem rzeczywistości. Wyraża ideę, z założenia jest dekoracyjny. Po raz kolejny sztuka nawiązuje do tradycji japońskich i sztuki prymitywistów. Twórczość tego okresu zapowiada i inicjuje fowizm, nabizm oraz symbolizm. Najbardziej chyba reprezentatywnym dziełem Gauguina z czasów Pont-Aven jest Żółty Chrystus z r. 1888.
Polinezja
W 1891 r. zrujnowany, ale zafascynowany egzotyką i dzikością zamorskich krajów Gauguin wyruszył do Polinezji i ostatecznie osiedlił się na Tahiti, gdzie miał nadzieję uciec od cywilizacji i wszystkiego co sztuczne i konwencjonalne. Na Tahiti, a później na Markizach spędził resztę życia. Latom spędzonym na wyspach sztuka Gauguina zawdzięcza większa intensywność i blask koloru oraz monumentalną prostotę kompozycji. To tam powstały największe arcydzieła tego okresu, w tym obraz Skąd przychodzimy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy?, który w 1898 staje się wydarzeniem sezonu w Paryżu, obecnie przechowywany w bostońskim Museum of Fine Arts. Również tam Gauguin poznał Pahurę, młodą czternastoletnią dziewczynę, która zostanie jego modelką. Pod koniec życia Gauguin przeniósł się na Markizy do Atuona, na wyspie Hiva-Oa, gdzie za wystąpienie w obronie ludności tubylczej został skazany przez władze kolonialne na więzienie. Umarł niedługo potem, 9 maja 1903 r.
Niektóre dzieła
- Skąd przychodzimy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy? (lub też Skąd przybywamy? Kim jesteśmy? Dokąd idziemy?) (1897)
- Never more (1887)
- Biały koń (1898)
- Złoto ich ciał
- Żółty Chrystus (1888)
- Walka Jakuba z aniołem (1888)
- Piękna Angele (1889)
- Faa Theihe (1898)
- Autoportret z żółtym Chrystusem
