Wolna encyklopedia

Pchnięcie kulą (właściwie rzut kulą) – konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m. Kobiety i młodzicy (do 15 lat) pchają kulą ważącą 4 kg, juniorzy młodsi (16-17 lat) – 5 kg, juniorzy starsi (18-19 lat) – 6 kg, seniorzy – 7,26 kg. Kula przed wypchnięciem musi mieć kontakt z szyją zawodnika. Po wykonaniu pchnięcia zawodnik musi opuścić koło jego tylną częścią, w przeciwnym wypadku pchnięcie nie zostanie uznane. Ponadto kula musi paść w obszar wycinka koła o kącie 40 stopni.

Stosowane są dwie podstawowe techniki pchnięcia kulą:

• z doślizgu – zawodnik ustawia się tyłem do kierunku pchnięcia i wykonuje "doślizg" do progu, skręt biodra i wypchnięcie kuli,
• obrotowa – zawodnik wykonuje obrót (podobny do tego w rzucie dyskiem) zakończony wypchnięciem kuli.

Odległość mierzy się taśmą przechodzącą przez środek koła i ślad kuli, od wewnętrznej krawędzi progu do najbliższej krawędzi śladu.

Pchnięcie kulą jest w programie olimpijskich od pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w 1896.

Rzut czy pchnięcie?

Określenie "pchnięcie kulą" nie jest właściwe i przyjęło się tylko w Polsce (niedokładna kalka z jęz. angielskiego). W rzeczywistości jest to rzut, w którym pchnięcie jest tylko jednym z elementów. O pchnięciu można by mówić tylko wtedy, gdyby kula znajdowała się w stanie równowagi na twardym podłożu i została pchnięta silnym uderzeniem z boku. Encyklopedia sportów świata Wojciecha Lipońskiego (Warszawa 2001) w ogóle nie zawiera artykułu PCHNIĘCIE KULĄ. Wszystkie informacje o tej dyscyplinie sportu znajdują się pod hasłem RZUT KULĄ. Dlatego wyrażenie "rzut kulą" jest najzupełniej poprawne i nie powinno być piętnowane jako błąd językowy.

Spis treści 1 Rzut czy pchnięcie? 2 Rekordziści 2.1 mężczyźni 2.2 kobiety 3 Najlepsi zawodnicy wszech czasów 3.1 mężczyźni 3.2 kobiety 4 Polscy kulomioci 4.1 mężczyźni 4.2 kobiety 5 Polscy finaliści olimpijscy (1-8) 5.1 mężczyźni 5.2 kobiety 6 Polacy w dziesiątkach światowych tabel rocznych 6.1 mężczyźni 6.2 kobiety

Rekordziści

mężczyźni

	wynik	zawodnik	państwo	data	miejsce
świata	23,12 m	Randy Barnes	Stany Zjednoczone	20 maja 1990	Westwood
Europy	23,06 m	Ulf Timmermann	NRD	22 maja 1988	Chania
Polski	21,68 m	Edward Sarul	Polska	31 lipca 1983	Sopot

kobiety

	wynik	zawodniczka	państwo	data	miejsce
świata	22,63 m	Natalia Lisowska	ZSRR	7 czerwca 1987	Moskwa
Europy	22,63 m	Natalia Lisowska	ZSRR	7 czerwca 1987	Moskwa
Polski	19,58 m	Ludwika Chewińska	Polska	26 czerwca 1976	Bydgoszcz

Najlepsi zawodnicy wszech czasów

mężczyźni

Poniższa tabela przedstawia listę 10 najlepszych kulomiotów historii tej konkurencji (stan na 18 maja 2006).

lp.	wynik	zawodnik	państwo	data	miejsce
1.	23,12 m	Randy Barnes	Stany Zjednoczone	20 maja 1990	Westwood
2.	23,06 m	Ulf Timmermann	NRD	22 maja 1988	Chania
3.	22,91 m	Alessandro Andrei	Włochy	12 sierpnia 1987	Viareggio
4.	22,86 m	Brian Oldfield	Stany Zjednoczone	10 maja 1975	El Paso
5.	22,75 m	Werner Günthör	Szwajcaria	23 sierpnia 1988	Berno
6.	22,67 m	Kevin Toth	Stany Zjednoczone	19 kwietnia 2003	Lawrence
7.	22,64 m	Udo Beyer	NRD	20 sierpnia 1986	Berlin
8.	22,54 m	Christian Cantwell	Stany Zjednoczone	5 czerwca 2004	Gresham
9.	22,52 m	John Brenner	Stany Zjednoczone	26 kwietnia 1987	Walnut
10.	22,51 m	Adam Nelson	Stany Zjednoczone	18 maja 2002	Portland

zobacz więcej na stronach IAAF

kobiety

Poniższa tabela przedstawia listę 10 najlepszych kulomiotek historii tej konkurencji (stan na 18 maja 2006).

lp.	wynik	zawodniczka	państwo	data	miejsce
1.	22,63 m	Natalia Lisowska	ZSRR	7 czerwca 1987	Moskwa
2.	22,45 m	Ilona Slupianek	NRD	11 maja 1980	Poczdam
3.	22,32 m	Helena Fibingerová	Czechosłowacja	20 sierpnia 1977	Nitra
4.	22,19 m	Claudia Losch	Niemcy	23 sierpnia 1987	Hainfeld
5.	21,89 m	Iwanka Christowa	Bułgaria	4 lipca 1976	Belmeken
6.	21,86 m	Marianne Adam	NRD	23 czerwca 1979	Lipsk
7.	21,76 m	Meisu Li	Chiny	23 kwietnia 1988	Shijiazhuang
8.	21,73 m	Natalia Achrimienko	ZSRR	21 maja 1988	Leselidze
9.	21,69 m	Wita Pawłysz	Ukraina	20 sierpnia 1998	Budapeszt
10.	21,66 m	Xinmei Sui	Chiny	9 czerwca 1990	Pekin

zobacz więcej na stronach IAAF

Polscy kulomioci

mężczyźni

• Józef Baran-Bilewski
• Zygmunt Heljasz – rekordzista świata: 16,05 m w 1932,
• Mieczysław Łomowski
• Alfred Sosgórnik
• Władysław Komar – mistrz olimpijski z Monachium 1972
• Mieczysław Kropelnicki
• Janusz Gassowski
• Edward Sarul – mistrz świata (Helsinki 1983), rekordzista Polski
• Helmut Krieger
• Eugeniusz Bałło
• Piotr Perżyło
• Leszek Śliwa
• Tomasz Majewski – mistrz olimpijski z Pekinu 2008
• Jakub Giża

kobiety

• Halina Konopacka
• Sonia Lewin
• Genowefa Cejzik
• Wanda Jasieńska
• Wanda Flakowicz
• Magdalena Breguła
• Ludwika Chewińska
• Beata Habrzyk
• Małgorzata Wolska
• Krystyna Zabawska
• Katarzyna Żakowicz
• Magdalena Sobieszek

Polscy finaliści olimpijscy (1-8)

mężczyźni

• 1. Władysław Komar 21,18 1972
• 1. Tomasz Majewski 21,51 2008
• 4. Mieczysław Łomowski 15,43 1948
• 6. Alfred Sosgórnik 17,57 1960
• 6. Władysław Komar 19,28 1968

kobiety

• 5. Krystyna Danilczyk-Zabawska 19,18 2000
• 6. Krystyna Danilczyk-Zabawska 18,64 2004

Polacy w dziesiątkach światowych tabel rocznych

mężczyźni

• 1932 – 4. Zygmunt Heljasz, 16,05
• 1933 – 3. Zygmunt Heljasz, 15,94
• 1934 – 6. Zygmunt Heljasz, 15,84
• 1938 – 7. Witold Gerutto, 15,87
• 1961 – 7. Alfred Sosgórnik, 18,58
• 1963 – 3. Alfred Sosgórnik, 19,24
• 1963 – 9. Władysław Komar, 18,81
• 1964 – 3. Władysław Komar, 19,50
• 1966 – 6. Władysław Komar, 19,61
• 1970 – 6. Władysław Komar, 20,22
• 1971 – 5. Władysław Komar, 20,55
• 1972 – 7. Władysław Komar, 21,18
• 1974 – 9. Władysław Komar, 21,19
• 1977 – 8. Władysław Komar, 20,70
• 1983 – 3. Edward Sarul, 21,68
• 2007 – 10. Tomasz Majewski, 20,87

kobiety

• 1928 – 8. Halina Konopacka, 10,95
• 1930 – 10. Sonia Lewin, 11,48
• 1931 – 9. Wanda Jasieńska, 11,65
• 1932 – 7. Wanda Jasieńska, 12,00
• 1934 – 9. Jadwiga Wajsówna, 12,09
• 1935 – 9-10. Genowefa Cejzik, 11,85 (h)
• 1935 – 9-10. Jadwiga Wajsówna, 11,85
• 1936 – 6. Genowefa Cejzik, 12,14 (h)
• 1936 – 7. Jadwiga Wajsówna, 12,12
• 1938 – 4. Wanda Flakowicz, 13,21
• 1938 – 9. Genowefa Cejzik, 12,56 (h)
• 1939 – 9. Wanda Flakowicz, 12,73
• 1950 – 7. Magdalena Breguła, 13,50
• 1971 – 10. Ludwika Chewińska, 18,08
• 1972 – 8. Ludwika Chewińska, 19,06
• 1973 – 9. Ludwika Chewińska, 18,82
• 1998 – 6. Krystyna Zabawska, 19,24
• 1999 – 9. Krystyna Zabawska, 19,26

h – wynik uzyskany w hali