Wolna encyklopedia

Ten artykuł dotyczy wytworów małżów. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Perły – wytwory małży (głównie z rodzaju Pteria – perłopławów), rzadko ślimaków. Zbudowane są z tej samej substancji co wewnętrzna strona muszli (masa perłowa), której głównymi składnikami są węglan wapnia (w postaci aragonitu) i rogowata substancja białkowa (konchiolina), która spaja mikrokryształy skupione koncentrycznie wokół jądra. Perły powstają najczęściej w wyniku reakcji organizmu na ciało obce, które przedostało się do muszli.

Znaczenie nazwy "perła" nie jest pewne, być może zostało zapożyczone od gatunku małża (łac. "perna") lub kulistego kształtu (łac. "sphaerula").

Perły – produkty naturalne pochodzenia organicznego, powstałe w płaszczu muszli perłopławów perłorodnych lub innych mięczaków.

Spis treści

Właściwości

Rodzaje pereł

1. Ze względu na barwę wyróżnia się:

Barwa podstawowa – zależy od ilościowego stosunku aragonitu do konchioliny. Perły zbudowane tylko z masy perłowej są białe; w miarę wzrastania ilości konchioliny barwa podstawowa staje się ciemniejsza.

"Orient" – terminem tym określa się delikatną, zwykle punktową grę barw, o różnych odcieniach barwy różowej.

"Overton" – terminem tym określa się zjawisko występowania dodatkowych barw, zwykle niebieskozielonej, fioletowe, purpurowej, niebieskiej lub zielonej, modyfikujących barwę różową.

2. Ze względu na pochodzenie rozróżniamy:

3. Ze względu na kształt wyróżnia się:

W związku z dużą różnorodnością pereł występujących na rynku bardzo ważnymi zagadnieniami są:

Występowanie

Perły tworzą się w małżach słonowodnych, niektórych małżach słodkowodnych, sporadycznie również w ślimakach. Najczęściej stanowią reakcję na ciało obce, które wniknęło między muszlę małża a jego płaszcz lub do wnętrza płaszcza.

W XIII wieku, w Chinach odkryto, że perły można hodować, umieszczając w muszli ciało obce np. ziarenko piasku. Małż broni się, odkładając wokół niego kolejne cieniutkie warstwy masy perłowej, którą wyścielona jest od wewnątrz muszla. Po kilku latach powstaje drogocenna lśniąca perła. Produkcją pereł hodowlanych na dużą skalę zajęli się Japończycy na przełomie XIX i XX wieku.

Już w 1761 r. szwedzki przyrodnik Karol Linneusz hodował małże słodkowodne dla ich okrągłych pereł.

Miejsca występowania:

Zastosowanie

Perły należą do najwartościowszych kamieni szlachetnych. Służą człowiekowi do ozdoby już od 6000 lat. Egzemplarze kuliste o pięknym połysku są bardzo cenione w jubilerstwie. Perły zawsze cieszyły się dużą popularnością; np. strój koronacyjny Barbary Radziwiłłówny był nimi wręcz obsypany.

Ciekawostki

W legendach opowiadano, że pierwsze perły były łzami aniołów. Potem wierzono, iż perłopławy, we wnętrzu których znajdowano cenne twory, były zapładniane przez tęczę dotykającą wód oceanu.

Perłom przypisywano ogromną moc leczniczą. Uważano, że sproszkowane perły leczą wiele dolegliwości, np. serca i układu krążenia. Perła rozpuszczona w soku z cytryny lub z mlekiem uchodziła za skuteczny środek przeciwko zaburzeniom psychicznym.W 1591 uznane za perły szlacheckie przez króla i papieża. Były wykorzystywane do robienia lekarstw oraz magicznych napojów. Naukowcy uważają, że były one wytworem do różnych magicznych eliksirów, używanych przez czarodziejów.

Perły prawdziwe rzucone na szklana płytę z wysokości 70 cm odbijają się od niej na wysokość 30 - 40 cm, jeszcze wyżej odbijają się perły hodowane.

Najsłynniejsze perły

W literaturze i sztuce

Bibliografia

Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Perła
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o perle

Źródło: „haslo,Per%C5%82a”