Wolna encyklopedia

Ten artykuł dotyczy historii. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Pirat - osoba, która napada w celu rabunkowym używając statku lub łodzi. Piraci atakują zwykle inne statki, ale mogą również napadać cele nabrzeżne.

W przenośni termin "pirat" stosowany jest również wobec szeregu innych osób, np. kopiujących i sprzedających nielegalnie nośniki z utworami artystycznymi, szczególnie z muzyką, w podobny sposób wzbogacających się na handlu nielegalnym oprogramowaniem komputerowym lub korzystających z takiego oprogramowania, nielegalnie nadających na falach radiowych, drastycznie łamiących niektóre przepisy ruchu drogowego (szczególnie dotyczące ograniczenia prędkości oraz prawa pierwszeństwa), podpinających się pod cudze linie telefoniczne (phreaker) itd. (zobacz: cracker, hacker).

Spis treści

Historia

Piractwo istniało od początków komunikacji morskiej. Najbardziej znanymi piratami byli piraci berberyjscy, również japońscy atakujący wybrzeża Chin. Rozkwit piractwa przypadł na XVI-XVII w., kiedy różni awanturnicy atakowali hiszpańskie statki przewożące złoto i srebro do ojczyzny.

Epoka nabrała specyficznego, romantycznego klimatu dzięki książkom, hollywoodzkim filmom oraz m.in. grze firmy LucasArts o nazwie The Secret of Monkey Island. Opowieści o piratach charakteryzują się specyficzną atmosferą, z powtarzającymi się wątkami hiszpańskich galeonów, ukrytych skarbów, do których prowadzi tajemnicza mapa, rafy koralowe, dzikie dżungle Karaibów, czarna flaga z namalowaną białą czaszką i piszczelami.

Oprócz piractwa o charakterze typowo bandyckim, nastawionego na zyski prywatne piratów, rozwinęła się również oficjalna, zinstytucjonalizowana forma piractwa, dotowana i chroniona przez władców państw, a często i przez konkretne miasta nadmorskie. Więcej informacji na ten temat znajduje się pod hasłami bukanier, kaper oraz korsarz.

Obecnie wody Atlantyku są wolne od piractwa. Jednak na niektórych akwenach (gł. Azja Południowo-Wschodnia) ciągle jeszcze żegluga nie jest w pełni bezpieczna.

Do pirackich statków, na jakich pływano na terenie Morza Karaibskiego w XVI, XVII i w XVIII w. zaliczyć należy (w kolejności od najmniejszego do największego): pinasę (mały okręcik, zwykle wykorzystywany jako eskorta), slup (większy, bardzo zwrotny, z chęcią eksploatowany przez piratów), bryg (statek średniej wielkości, najczęściej kupiecki), bark (większy statek kupiecki), fregatę i galeon (wielki statek handlowo-wojskowy).

Za piratów władze wzięły się na początku XVIII w. Wieszano ich na szubienicy publicznie. Kapitan William Kidd zawisł na stryczku w 1701. Sznur się zerwał, wiec został powieszony po raz drugi. Zaś inny pirat po zdjęciu z szubienicy nagle się ocknął. Władze musiały go wypuścić, bo w świetle prawa wyrok został wykonany, tj. nie można karać dwa razy za to samo przestępstwo.

Piractwo w XXI wieku

Przez ostatnich kilkadziesiąt lat oficjalnie doszło do 3,5 tysiąca pirackich napadów. Za najbardziej niebezpieczne rejony uchodzą: Karaiby, zatoka Adeńska, Cieśnina Malakka[1].

Znani piraci

Karykatura pirata

Książki o piratach

Filmy

Gry komputerowe

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Krzysztof Baranowski. Gdzie napadają?. Jachting. 2005. nr 7/2005. 
  2. ↑ Helena Leman. Porwany przez piratów. Przegląd. 2002. nr 4/2002: s.. 
  3. ↑ Leszek Szymowski. Pod piracką banderą. Gazeta Polska. 9 czerwca 2008. nr 23: s.16. 
  4. ↑ Firmy płacące okup nie przyznają się oficjalnie do wysokości okupu, takie sumy natomiast podawane są w informacjach prasowych
  5. ↑ Firma hiszpańska nie przyznaje się oficjalnie do zapłacenia okupu, prasa światowa powołuje się na źródła somalijskie
  6. ↑ Wojsko ścignie piratów w Somalii. Gazeta Wyborcza. 4 czerwca 2008. nr 129.5739: s.12. 
  7. ↑ Leszek Szymowski. Pod piracką banderą. Gazeta Polska. 9 czerwca 2008. nr 23: s.16. 

Źródło: „haslo,Pirat”