Wolna encyklopedia
| Charakterystyka minerału | |||
| Piryt | |||
|
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Inne nazwy | iskrzyk | ||
| Skład chemiczny | FeS2 | ||
| Twardość w skali Mohsa | 6,5 | ||
| Przełam | muszlowy | ||
| Łupliwość | brak | ||
| Układ krystalograficzny | regularny | ||
| Gęstość minerału | 4,95 do 5,10 g/cm³ g/cm3 | ||
| Własności optyczne | |||
| Barwa | mosiężnożółta, mosiężna, złota | ||
| Rysa | czarna | ||
| Połysk | metaliczny | ||
Piryt (iskrzyk) - pospolity minerał, nadsiarczek żelaza(II). Nazwa pochodzi od gr. pyr = ogień oraz pyrites = iskrzący, gdyż minerał ten iskrzy się pod wpływem uderzeń krzesiwa (krzemienia, twardego metalu).
Właściwości
Jest zmineralizowanym kryształem, który występuje w odcieniach od jasnozłotego do odcieni miedzianych lub zielonych. Tworzy kryształy izometryczne przyjmujące najczęściej postać sześcianów, ośmiościanów, dwunastościanów pentagonalnych (pięciokątnych). Na ścianach kryształów często są widoczne wyraźne zbrużdżenia. Czasami tworzy charakterystyczne bliźniaki zwane "krzyżami żelaznymi". Występuje też w skupieniach zbitych, ziarnistych, skorupowych, kulistych i groniastych. Obok markasytu jest odmianą poliformiczną siarczku żelaza.
Często zawiera domieszki niklu, kobaltu, cynku, srebra, złota, miedzi.
Ze względu na podobieństwo do złota nazywany jest też "złotem głupców", ale jest twardszy od złota - nie można zarysować go nożem. Nigdy nie należy podpalać w zamkniętym pomieszczeniu, ponieważ wydziela dwutlenek siarki.
Występowanie
Występuje we wszystkich typach skał. Należy do minerałów bardzo pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.
Włochy - Rio Marina, Elba, Campiano, Toskania; Hiszpania - Rio Tinto, Tharsis, Huelva; Grecja - Xante; Norwegia - Grong Lokken; Szwecja - Gallivare, Klefva; Rosja - Ural, Kaukaz, Dalniegorsk; USA - Kolorado, Pensylwania, Tennessee, Utah; Peru; Meksyk; Uganda.
W Polsce - na Dolnym Śląsku, także w okolicach Strzegomia i Turoszowa, w Górach Świętokrzyskich.
Zastosowanie
Główne zastosowania pirytu:
- produkcja kwasu siarkowego, żelaza oraz metali stanowiących domieszki
- wyjątkowo atrakcyjny i łatwy do zdobycia kamień kolekcjonerski
- stosowany od czasów starożytnych do wyrobu biżuterii i ozdób
- bywa stosowany jako proszek polerski
- do wyrobu czerwonych i brunatnych farb mineralnych
- w przeszłości do jednego z sposobów rozpalania ognia.
