Wolna encyklopedia
Pociąg osobowy - rodzaj pociągu pasażerskiego przeznaczonego do obsługi przewozów o charakterze regionalnym (w obrębie kilku powiatów albo województwa) i zaspakajania potrzeb przewozowych w zakresie przewozu osób i bagażu, a także przesyłek (np. pocztowych). Przejazd osób odbywa się na podstawie biletu (czasami także opłat dodatkowych), a przewóz przesyłek - po uiszczeniu stosownej opłaty.
Wymagania techniczno-eksploatacyjne dla pociągów osobowych jako jednego z rodzajów pociągów pasażerskich nie zostały dotychczas unormowane Kartą UIC. Cechy charakterystyczne dla pociągów osobowych określane są na podstawie doświadczeń przewoźników.
Pociąg osobowy przyspieszony jest rodzajem pociągu osobowego, którego rozkład jazdy nie przewiduje zatrzymania na wszystkich stacjach i przystankach osobowych zlokalizowanych na trasie jego przejazdu. Przejazd podróżnych pociągiem osobowym przyspieszonym odbywa się na takich samych zasadach jak pociągiem osobowym (chyba że przewoźnik postanowi inaczej).
Spis treści |
Zestawienie pociągu osobowego
Pociągi złożone z wagonów
W skład pociągu osobowego zestawionego z wagonów osobowych wchodzi co najmniej jedna czynna lokomotywa (bez względu na to, czy pociąg jest pchany, czy ciągnięty) i wagony osobowe, których rodzaj uzależniony jest od przeznaczenia pociągu i charakteru przewozów, jakie będą tym pociągiem obsługiwane. Są to zasadniczo wagony z miejscami do siedzenia 2 klasy (czasem także 1 klasy), wagony bagażowe, wagony pocztowe, rzadko zaś wagony barowe. Często stosowane są wagony ze zwiększoną liczbą drzwi, co ułatwia dostęp i przyspiesza wymianę pasażerów w punktach zatrzymania pociągu. Dla zwiększenia liczby miejsc oferowanych dla podróżnych stosowane są wagony dwukondygnacyjne (tzw. piętrowe). Połączone wagony umożliwiają przemieszczanie się pasażerów i obsługi przez cały skład pociągu.
Pociągi złożone z zespołów trakcyjnych
Do obsługi pociągu osobowego może zostać użyty spalinowy zespół trakcyjny albo elektryczny zespół trakcyjny. Warunkiem użycia do obsługi pociągu osobowego elektrycznego zespołu trakcyjnego (w skrócie EZT) jest wyposażenie linii kolejowej, po której będzie odbywał się przejazd danego pociągu w sieć trakcyjną. Zasadniczo wyróżnić można dwa rodzaje pociągów obsługiwanych przez zespoły trakcyjne. Jeden z nich to zespoły trakcyjne przystosowane do obsługi linii z niskimi i wysokimi peronami, drugi zaś przystosowany do obsługi linii wyłącznie z wysokimi peronami (obecnie w Polsce ten drugi rodzaj taboru nie występuje w ruchu pociągów osobowych).
Pociągi obsługiwane wagonami spalinowymi
Na liniach, na których zapotrzebowanie na przewozy w określonych porach (albo stale) ogranicza się do kilkudziesięciu pasażerów do obsługi pociągów osobowych mogą być użyte wagony spalinowe. W razie potrzeby, celem zwiększenia liczby miejsc dla pasażerów do wagonu spalinowego może zostać doczepiony dodatkowy wagon do przewozu osób.
Charakterystyka techniczna
- Długość - maksymalna długość pociągu osobowego nie powinna być większa, niż najdłuższa krawędź peronu, przy której pociąg zgodnie z rozkładem jazdy będzie się zatrzymywał. Odstępstwo od tej zasady jest dozwolone na określonych w rozkładzie jazdy pociągu warunkach.
- Prędkość - Uzależniona jest od konstrukcji taboru i przewidzianej dla niego prędkości maksymalnej oraz od dozwolonej prędkości jazdy na liniach kolejowych po których odbywał będzie się przejazd pociągu osobowego. Prędkość pociągu osobowego wyznaczona jest w rozkładzie jazdy dla niego opracowanym.
- Ciężar - dopuszczalny ciężar pociągu osobowego jest określony w rozkładzie jazdy i może być zwiększony w granicach do 5%. W rozkładzie jazdy ustalony jest także tzw. wymagany ciężar hamujący.
Pociągi osobowe w Polsce
W Polsce przewoźnikami wykonującymi regularne przewozy kolejowe osób pociągami osobowymi (pociągi te określane są jako "regionalne" - kursujące w ramach jednego województwa) są:
- PKP Przewozy Regionalne
- Koleje Mazowieckie
- Szybka Kolej Miejska w Trójmieście
- Arriva PCC
- SKPL
- inni przewoźnicy kolejowi uruchamiający pociągi osobowe okazjonalnie
Źródła
- Ir-1 (R-1) Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów - PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
- Zarys kolejnictwa, L. Godwod, E. Kowalski, L. Nowosielski, ISBN 83-206-0632-2
- Eksploatacja Taboru Kolejowego, J. Gruszczyński, ISBN 83-206-0417-6
- Kształtowanie jakości pasażerskich usług transportowych, T. Dyr, Radom 1996, ISSN 0860-9241
- Sieciowy Rozkład jazdy pociągów