Wolna encyklopedia
| Podstawczaki | |
 Zimówka aksamitnotrzonowa (Flammulina velutipes) |
|
| Systematyka | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | grzyby |
| Typ | grzyby podstawkowe |
| Klasa | podstawczaki |
| Nazwa systematyczna | |
| Basidiomycetes | |
 Systematyka Wikispecies |
|
 Galeria Wikimedia Commons |
|
Podstawczaki (Basidiomycetes) - klasa grzybów obejmująca około 20 tysięcy gatunków występujących na całym świecie. Wiele z nich tworzy mikoryzę z drzewami leśnymi. Przyjmuje się, że w Europie występuje ok. 4000 gatunków w tej klasie z czego 2650 w Polsce. Zakłada się również, że liczba ta nie jest pełna i w rzeczywistości gatunków tych jest więcej.
Spis treści |
Cykl rozwojowy
Zarodniki (produkowane przez podstawki) (haploidalne) różniące się biochemicznie (+ i -), spadają na ziemię i wyrasta z nich wielokomórkowa, jednojądrowa grzybnia. Gdy strzępki grzybni pochodzące z różnoimiennych grzybni zetkną się, dochodzi między nimi do kopulacji (somatogamia) i powstają jądra sprzężone. Wówczas rośnie tylko grzybnia dikariotyczna z jądrami sprzężonymi. Z niej formuje się owocnik i po dolnej stronie kapelusza, w tzw. warstwie rodzajnej (hymenalnej/hymenium/obłocznia) dochodzi do kariogamii i powstaje zygota. Zygota dzieli się redukcyjnie. Powstają cztery haploidalne komórki, z których formują się zarodniki. Komórka, na której tworzą się te zarodniki nazywana jest podstawką, a zarodniki podstawkowymi (bazydiospory). Owocniki podstawczaków, podobnie jak innych grzybów, nie są zbudowane z tkanki, lecz z pseudotkanki, ponieważ grzyby nie tworzą prawidłowych struktur tkankowych.
Systematyka
Dawne systemy klasyfikacyjne[1] zakładały istnienie 2 podklas w obrębie podstawczaków. Były to podstawczaki pojedynczopodstawkowe (Holobasidiomycetidae) oraz podstawczaki złożonopodstawkowe (Phragmobasidiomycetidae)
Obecnie do podstawczaków zalicza się dwie podklasy z następującymi rzędami, rodzinami i rodzajami:
- podklasa: podstawczaki pieczarkopodobne (Agaricomycetidae)
- rząd – pieczarkowce (Agaricales)
- rodzina: pieczarkowate (Agaricaceae)
- rodzaj – pieczarka (Agaricus)
- rodzaj – czubniczek (Chamaemyces)
- rodzaj – czubniczka (Cystolepiota)
- rodzaj – czubajeczka (Lepiota)
- rodzaj – pieczareczka (Leucoagaricus)
- rodzaj – czubnik (Leucocoprinus)
- rodzaj – czubajka (Macrolepiota)
- rodzaj – ciemnoblaszek (Melanophyllum)
- rodzaj – czernidłaczek (Montagnea)
- rodzaj – jedwabniczek (Sericeomyces)
- rodzina: gnojankowate (Bolbitiaceae)
- rodzina: Broomeiaceae Index Fungorum
- rodzina: goździeńcowate (Clavariaceae)
- rodzina: czernidłakowate (Coprinaceae)
- rodzaj kieliszeczek (Chromoscyphella)
- rodzaj czernidłak (Coprinus)
- rodzaj kruchawica (Lacrymaria)
- rodzaj kruchaweczka (Psathyrella)
- rodzina: zasłonakowate (Cortinariaceae)
- rodzina: dzwonkówkowate (Entolomataceae)
- rodzina: ozorkowate (Fistulinaceae)
- rodzina: Gigaspermaceae Index Fungorum
- rodzina: Hemigasteraceae Index Fungorum
- rodzina: piestróweczkowate (Hydnangiaceae)
- rodzina: purchawkowate (Lycoperdaceae)
- rodzina: twardzioszkowate (Marasmiaceae)
- rodzaj opieńka (Armillaria)
- rodzaj pieniążniczka (Baeospora)
- rodzaj włosóweczka (Flagelloscypha)
- rodzaj płomiennica (Flammulina)
- rodzaj twardnik (Lentinula)
- rodzaj mięśnichówka (Macrocystida)
- rodzaj twardziaczek (Marasmiellus)
- rodzaj twardzioszek (Marasmius)
- rodzaj osiękla (Merismodes)
- rodzaj miseczka (Nochascypha)
- rodzaj kielichowiec (Omphalotus) Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj monetka (Oudemansiella)
- rodzaj monetnica (Rhodocollybia)
- rodzaj szczetkostopek (Setulipes)
- rodzaj szyszkówka (Strobilurus)
- rodzaj pieniążkówka (Xerula)
- rodzina: Mesophelliaceae Index Fungorum
- rodzina: grzybogwiazdowate (Mycenastraceae)
- rodzina: Niaceae Index Fungorum
- rodzina: gniazdnicowate (Nidulariaceae)
- rodzina: Phelloriniaceae Index Fungorum
- rodzina: boczniakowate (Pleurotaceae)
- rodzaj – bocznianka (Hohenbuehelia)
- rodzaj – boczniak (Pleurotus)
- rodzina: drobnołuszczakowate (Pluteaceae)
- rodzaj – muchomor (Amanita)
- rodzaj – muchomornica (Limacella)
- rodzaj – drobnołuszczak, łuskowiec (Pluteus)
- rodzaj – pochwiak (Volvariella)
- rodzina: piórniczkowate (Pterulaceae)
- rodzina: rozszczepkowate (Schizophyllaceae)
- rodzina: pierścieniakowate (Strophariaceae)
- rodzaj maślanka (Hypholoma)
- rodzaj Leratiomyces Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj Mythicomyces Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj NivatogastriumAinsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj Pachylepyrium Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj łuskwiak (Pholiota)
- rodzaj Pleuroflammula Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzaj łysiczka (Psilocybe)
- rodzaj Weraroa Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- rodzina: gąskowate (Tricholomataceae)
- rodzina: berłóweczkowate (Tulostomataceae)
- rodzina: pałecznicowate (Typhulaceae)
- rodzina: pieczarkowate (Agaricaceae)
- rząd – uszakowce (Auriculariales)
- rząd – borowikowce (Boletales)
- rodzina: borowikowate (Boletaceae)
- rodzaj – borowik (Boletus)
- rodzaj – maślaczek (Chalciporus)
- rodzaj – borowiczka (Chamonixia)
- rodzaj – koźlarz (Leccinum)
- rodzaj – poroblaszek (Phylloporus)
- rodzaj – grzybiec (Porphyrellus)
- rodzaj – złotak (Pulveroboletus)
- rodzaj – szyszkowiec (Strobilomyces)
- rodzaj – goryczak (Tylopilus)
- rodzaj – podgrzybek (Xerocomus)
- rodzina: gnilicowate (Coniophoraceae)
- rodzaj – gnilica (Coniophora)
- rodzaj – strocznica (Leucogyrophana)
- rodzaj – stroczniczek (Pseudomerulis)
- rodzaj – stroczek (Serpula)
- rodzina: wnętrzniaczkowate (Gastrosporiaceae)
- rodzina: klejówkowate (Gomphidiaceae)
- rodzina: piaskowcowate (Gyroporaceae)
- rodzina: lisówkowate (Hygrophoropsidaceae)
- rodzina: podziemniczkowate (Hymenogastraceae)
- rodzina: białobrzuszkowate (Leucogastraceae)
- rodzina: czarnobrzuszkowate (Melanogastracae)
- rodzina: podziemkowate (Octavianinacae)
- rodzina: krowiakowate (Paxillaceae)
- rodzina: piestrówkowate (Rhizopogonaceae)
- rodzina: tęgoskórowate (Sclerodermatacaeae)
- rodzina: maślakowate (Suillaceae)
- rodzina: borowikowate (Boletaceae)
- rząd – pieprznikowce (Cantharellales)
- rodzina: - pajęczynowcowate (Botryobasidiaceae)
- rodzina: - pieprznikowate (Cantharellaceae)
- rodzina: - goździeńczykowate (Clavulinaceae)
- rodzina: - kolczakowate (Hydnaceae)
- rząd – podstawkorożkowce (Cerutobasidiales)
- rząd – łzawnikowce (Dacryomycetales)
- rząd – szczeciniakowce (Hymenochaetales)
- rodzina: szczeciniakowate (Hymenochaetaceae)
- rodzina: drewniczkowate (Schizoporaceae)
- rząd – sromotnikowce (Phallales)
- rodzina: gwiazdoszowate (Geastraceae)
- rodzina: siatkoblaszkowate (Gomphaceae)
- rodzina: podkorzeniakowate (Hysterangiaceae)
- rodzina: sromotnikowate (Phallaceae)
- rodzina: koralówkowate (Ramariaceae)
- rząd – żagwiowce (Polyporales)
- rodzina: naziemkowate (Albatrellaceae)
- rodzina: błonkowate (Atheliaceae)
- rodzina: skórowcowate (Boreostereaceae)
- rodzina: powłocznikowate (Corticiaceae)
- rodzina: kielisznikowate (Cyphellaceae)
- rodzina: białoskórnikowate (Cystostereaceae)
- rodzina: bagnówkowate (Epitheleaceae)
- rodzina: pniarkowate (Fomitopsidaceae)
- rodzaj – późnoporka (Amylocystis)
- rodzaj – sprzążkownica (Anomoporia)
- rodzaj – porojęzyk (Buglossoporus)
- rodzaj – gmatwek (Daedalea)
- rodzaj – pniarek (Fomitopsis)
- rodzaj – drobnoporek (Ologoporus)
- rodzaj – kruchomięsak (Parmastomyces)
- rodzaj – białoporek (Piptoporus)
- rodzina: lakownicowate (Ganodermataceae)
- rodzina: niszczycowate (Gloeophyllaceae)
- rodzina: miękuszowate (Hapalopilaceae)
- rodzina: strzępkoskórkowate (Hyphodermataceae)
- rodzina: wachlarzowcowate (Meripilaceae)
- rodzina: strocznikowate (Meruliaceae)
- rodzina: korownicowate (Phanerochaetaceae)
- rodzina: kielisznicowate (Podoscyphaceae)
- rodzina: żagwiowate (Polyporaceae)
- rodzina: wielozarodniczkowate (Sistrotremataceae)
- rodzina: siedzuniowate (Sparassidaceae)
- rodzina: ząbkowcowate (Steccherinaceae)
- rodzina: rozwiernikowate (Tubulicrinaceae)
- rodzina: woskóweczkowate (Xenasmataceae)
- rząd – gołąbkowce (Russulales)
- rodzina: szyszkolubkowate (Auriscaslpiaceae)
- rodzina: jodłownicowate (Bondarzewiaceae)
- rodzina: jeżówkowate (Echinodontiaceae)
- rodzina: soplówkowate (Hericiaceae)
- rodzina: wełnogałązkowcowate (Lachnocladiaceae)
- rodzina: powłocznicowate (Peniophoraceae)
- rodzina: gołąbkowate (Russulaceae)
- rodzina: skórnikowate (Stereaceae)
- rząd – chropiatkowce (Telephorales)
- rząd – pieczarkowce (Agaricales)
- podklasa: podstawczaki trzęsakopodobne (Tremellomycetidae)
- rząd – nitkopodstawkowce (Filobasidiales)
- rząd – trzęsakowce (Tremellales)
- rodzina: porotrzęsakowate (Aporpiaceae)
- rodzina: kisielnicowate (Exidiaceae)
- rodzaj – podstawkodrzewek (Basidiodendron)
- rodzaj – dzbaneczkówka (Craterocolla)
- rodzaj – skórotrzęsak (Eichleriella)
- rodzaj – kisielnica (Exidia)
- rodzaj – łojówka (Exidiopsis)
- rodzaj – pierwoząb (Protohydnum)
- rodzaj – galaretek (Pseudohydnum)
- rodzaj – trzęsakówka (Pseudostypella)
- rodzaj – łojek (Sebacina)
- rodzaj – zębośluzek (Stypella)
- rodzaj – płomykowiec (Tremiscus)
- rodzina: grzyboniszczkowate (Syzygosporaceae)
- rodzina: trzęsakowate (Tremellaceae)
- rodzaj – trzęsak (Tremella)
- Genus incertae sedis²: nitkopodstawkówka (Filobasidiella)
- rząd – śluzowoszczkowce (Tulasnellales)
¹ Nazewnictwo zaproponowane przez W. Wojewodę 2003
² rodzaj o nieustalonej przynależności do rodzin
Przypisy
- ↑ Grzyby owocnikowe i ich oznaczanie B. Gumińska, W. Wojewoda 1967
Bibliografia
- CHECKLIST OF POLISH LARGER BASIDIOMYCETES W. Wojewoda 2003
- Ainsworth and Bisby's Dictionary of the Fungi, 9th Edition 2001
- Index Fungorum