Wolna encyklopedia

Współrzędne: 52°10' N 20°48' E52.1666667 20.8 (Pruszków)

Pruszków
Herb Pruszkowa Flaga Pruszkowa
Dewiza: kolej na Pruszków!
Województwo	mazowieckie
Powiat	pruszkowski
Gmina  - rodzaj	Pruszków miejska
Prawa miejskie	1916
Prezydent miasta	Jan Starzyński
Powierzchnia	19,15 km²
Położenie	52° 10' N 20° 48' E
Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość	55 387 2892,2 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	22
Kod pocztowy	05-800; 05-803 i 05-804
Tablice rejestracyjne	WPR
Położenie na mapie Polski Pruszków
TERC10 (TERYT)	1142021021
Miasta partnerskie	Esslingen Impruneta Prószków
Urząd miejski3 ul. Kraszewskiego 14/16 05-803 Pruszków tel. 22 758-64-31; faks 22 758-66-50
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Pruszków – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, położone nad rzeką Utratą.

Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej, w której dochody na jednego mieszkańca są najwyższe w Polsce. Do Pruszkowa prowadzą Aleje Jerozolimskie, których przedłużenie na terenie miasta stanowi Aleja Wojska Polskiego. W Pruszkowie lokują swoje inwestycje wielkie koncerny zagraniczne. Liczba mieszkańców wzrasta dzięki budowie wielu nowoczesnych osiedli oraz bardzo dobrej lokalizacji. Dojazd Warszawską Koleją Dojazdową, Szybką Koleją Miejską, Kolejami Mazowieckimi z Pruszkowa do samego centrum Warszawy trwa od 21 do 26 minut.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Według danych z 30 czerwca 2006 roku¹⁶ miasto liczy 55,387 mieszkańców.

Spis treści 1 Dane ogólne 2 Historia 3 Struktura powierzchni 4 Demografia 4.1 Ludność w latach 5 Kościoły 5.1 Katolicyzm 5.2 Protestantyzm 6 Przemysł 7 Sport 8 Dzielnice i osiedla Pruszkowa 9 Transport 10 Sąsiednie gminy 11 Sąsiednie miejscowości 12 Przypisy 13 Linki zewnętrzne

Dane ogólne

Ośrodek przemysłowo-usługowy i mieszkaniowy. Różnorodny przemysł, m.in. fabryki obrabiarek, materiałów biurowych (np. ołówków), urządzeń elektronicznych (np. Daewoo Electronics), zakłady farmaceutyczne (Herbapol) i kosmetyczne (Loreal Cosmetics), a także centra logistyczne (np. Millennium Logistic Park) i kolejowy terminal kontenerowy. Ważny ośrodek sportu i rekreacji południowo-zachodniej części aglomeracji warszawskiej, który obejmuje: halę sportową "Znicz", Stadion piłkarski, Olimpijski Tor Kolarski "BGŻ Arena", na którym odbyły się we wrześniu 2008 roku Mistrzostwa Europy, a w 2009 roku planuje się Mistrzostwa Świata w kolarstwie torowym, Aqua Park "Kapry", cztery parki (w tym park Potulickich z unikatowym układem przestrzennym), zaplecze naukowo-dydaktyczne w postaci Wyższej Szkoły Kultury Fizycznej i Turystyki, siedziba Polskiego Związku Kolarskiego etc.

Historia

Osada była wzmiankowana w XVI wieku, a prawa miejskie otrzymała w 1916 roku. Korzystnie na rozwój Pruszkowa wpłynęło uruchomienie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w XIX wieku i w 1928 roku – Elektrycznej Kolei Dojazdowej.

W czasie powstania styczniowego w nocy z 1 na 2 listopada 1864 roku dwa szwadrony powstańcze rozpoczęły szturm na rosyjskie posterunki wojskowe położone na stacjach kolejowych w Pruszkowie i Grodzisku Maz.

We wsi Tworki (obecnie dzielnica Pruszkowa) w 1891 roku wybudowano szpital dla psychicznie chorych.

W czasie I wojny światowej, 12–18 października 1914 roku została stoczona bitwa o Pruszków. Podczas walk wojskom rosyjskim udało się odepchnąć Niemców na linię Płock – Bzura – Rawka, tam, gdzie linia frontu utrzymała się do roku 1915.

W 1923 roku powstał klub sportowy TUR Pruszków.

W 1944 roku mieścił się tu niemiecki obóz przejściowy Dulag 121 dla wysiedlonych przez hitlerowców mieszkańców Warszawy (Dulag 121 - Pruszków).

W czasie II wojny światowej zginęło z rąk hitlerowców ok. 1500 Żydów (prawie cała ludność żydowska mieszkająca w Pruszkowie). Prawie 100 mieszkańców Pruszkowa zginęło jako żołnierze Wojska Polskiego na frontach II wojny światowej, a przeszło tyle samo pruszkowian zginęło jako żołnierze AK.

17 stycznia 1945 roku Pruszków został wyzwolony spod okupacji niemieckiej i zajęty przez należące do koalicji antyhitlerowskiej oddziały Armii Czerwonej.

26 marca 1945 roku – szesnastu przedstawicieli Polskiego Państwa Podziemnego, zaproszonych na rozmowy do Pruszkowa, do willi przy obecnej al. Armii Krajowej, zostało aresztowanych przez NKWD i wywiezionych do Moskwy (zobacz: proces szesnastu).

Po wojnie Pruszków stał się jednym z większych ośrodków przemysłowych na Mazowszu.

W Pruszkowie znajduje się Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego oraz dwór i park krajobrazowy z XIX wieku.

Najstarszą dzielnicą obecnego Pruszkowa jest Żbików (obejmujący północną część miasta), który był wzmiankowany już w 1236 roku.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002⁶ Pruszków ma obszar 19,15 km², w tym:

• użytki rolne: 18%
• użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 7,77% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2006²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	55 452	100	29 649	53,4	25 803	46,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	2885		1540,6		1344,4

Według danych z roku 2006⁶ średni dochód na mieszkańca wynosił 2033,15 zł.

Ludność w latach

Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej liczącej w 2004 - 2 678 900 mieszkańców.

• Ludność Pruszkowa

Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki

Protestantyzm

• Kościół Wolnych Chrześcijan
• Kościół Zielonoświątkowy
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Przemysł

• Zakłady przemysłowe założone pod koniec XIX wieku:
  • fabryka ołówków "Majewski St. i S-ka"
  • fabryka wyrobów fajansowych Jakuba Teichfelda, później Zakłady Porcelitu Stołowego "Pruszków"
  • cegielnia "Żbików" braci Hoser,
  • fabryka ultramaryny "Sommer i Nower"
  • Warsztaty Naprawy Wagonów Tow., później ZNTK Pruszków

Z powyższych zakładów do dnia dzisiejszego funkcjonuje jedynie fabryka ołówków.

• Zakłady przemysłowe założone na początku XX wieku:
  • elektrownia
  • wytwórnia obrabiarek, później Zakłady Przemysłowe "1-go Maja"

• Zakłady przemysłowe założone w drugiej połowie XX wieku:
  • Zakłady Zielarskie "Herbapol" Pruszków
  • fabryka telewizorów Daewoo Electronics Manufacturing Poland Sp. z o.o.

Sport

Pruszków posiada jeden pierwszoligowy klub koszykarski – Miejski Klub Sportowy "Znicz Basket", oraz kilka mniejszych klubów sportowych. Poniższa lista przedstawia najważniejsze kluby sportowe:

• Amatorski Parafialny KS "Solidarni" – lekkoatletyka
• Karate Klubu Pruszków^[1] – karate tradycyjne
• Klub Sportowy "Kanku" – sporty walki
• Miejski Klub Sportowy "Znicz" – koszykówka (I liga )^[2], piłka nożna (I liga)^[3], piłka ręczna dziewcząt
• Międzyszkolny Ośrodek Sportowy – koszykówka chłopców, akrobatyka, piłka siatkowa dziewcząt
• Młodzieżowy Klub Kolarski "Mazowsze Pruszków" – kolarstwo
• Polski Związek Kolarski^[4]
• Pruszkowski Klub Kajakarzy "Karamura"
• Pruszkowski Klub Kick Boxingu i Boksu "Kowal-Boxing"
• Uczniowski Klub Sportowy "Kata" – judo
• Uczniowski Klub Sportowy "Lider" – koszykówka dziewcząt
• Uczniowski Klub Sportowy "New Power" – kulturystyka
• Uczniowski Klub Sportowy "Ósemka" – piłka siatkowa dziewcząt
• Towarzystwo Cyklistów Pruszków – kolarstwo
• Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej "Zefir" – Tenis ziemny

Pruszków posiada też krytą pływalnię^[5], tor kolarski i halę widowiskowo-sportową^[6].

Dzielnice i osiedla Pruszkowa

Miasto podzielone jest na osiedla i dzielnice^[7]:

• Bąki – północno-wschodnia część miasta, graniczy z Piastowem
• Gąsin – północno-zachodnia część miasta, Elektrownia Pruszków
• Malichy – północno-wschodnia część miasta, graniczy z Piastowem
• Komorów – oddzielna miejscowość przy południowej granicy miasta
• Ostoja – południowo-wschodnia część miasta
• Osiedle Staszica (A i B) – zachodnia część miasta
• Tworki – centrum miasta, Zakład Psychiatryczny
• Osiedle Parkowe – centrum miasta, Park i dwór Potulickich
• Osiedle Prusa – południowa część miasta
• Wyględówek – wschodnia część miasta
• Żbików – północna część miasta

Transport

W mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:

• 718 kierunek Ożarów Mazowiecki
• 719 kierunek Warszawa-Pruszków-Żyrardów

Przez miasto przebiega linia kolejowa Warszawa – Skierniewice oraz linia WKD Warszawa – Grodzisk Mazowiecki/Milanówek. Od 1 lipca 2006 z Pruszkowa do stacji Sulejówek-Miłosna kursuje Szybka Kolej Miejska.

Sąsiednie gminy

Brwinów, Michałowice, Ożarów Mazowiecki, Piastów

Sąsiednie miejscowości

W sąsiedztwie Pruszkowa znajdują się następujące miejscowości:
Płochocin, Józefów	Ożarów Mazowiecki	Piastów, Warszawa
Błonie, Brwinów	N W E S	Piastów, Reguły, Michałowice
Brwinów, Podkowa Leśna	Nowa Wieś, Komorów, Nadarzyn	Michałowice, Pęcice, Janki

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Pruszków z perspektywy Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (tom IX)
• Ciąg dalszy informacji o Pruszkowie w Słowniku geograficznym (tom XV, cz. 2)