Wolna encyklopedia

Przestawka (metateza) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zmianie kolejności sąsiednich głosek.

Na przykład staropolskie *błcha < ps. blъxa (porównaj lit. blusà, słow. blcha) dało pol. pchła z przestawieniem ch i ł. Dzięki temu uniknięto normalnej asymilacji i zrównania z formą czasownika pcha (porównaj jabłko [japko]).

Natomiast u podnóża przestawki prasłowiańskiej grup typu TorT^[1] legło prawo sylab otwartych wymaganych przez język prasłowiański. (Każdy wyraz musiał się kończyć na samogłoskę.) Zmiany były dla nagłosu uwarunkowane poprzez intonację wyrazową:

• intonacja wznosząca - akutowa, wynik przestawki a (orT- > raT-)
• intonacja opadająca - cyrkumfleksowa, wynik przestawki o (orT- > roT-)

W niektórych językach salisz przestawka służy do utworzenia tzw. aktualnej formy czasownika - odpowiednika angielskich czasów Continuous, np. w języku saanicz: ṮPÉX̱ , w formie aktualnej ṮÉPX̱ - "rozpraszać"

Zobacz też

• odpowiednienie (dysymilacja)
• Haplografia
• Dittografia

Przypisy